Những con vật mua vui

Nỗi buồn lễ hội

Ở một đất nước mà theo thống kê là trung bình cứ 1 giờ có 1 lễ hội thì đáng ra phải là một đất nước nức tiếng thơm vì lễ hội. Song, đáng tiếc là thực tế không phải như vậy!

Sự việc trâu chọi húc chết chủ ở lễ hội chọi trâu Đồ Sơn (TP Hải Phòng) đã khiến nhiều người giật mình xét lại là nên giữ hay nên bỏ những lễ hội như thế này.

1. Không phải đợi đến khi xảy ra chuyện đau lòng con trâu chọi phản chủ ở lễ hội chọi trâu Đồ Sơn vừa qua thì người ta mới bắt đầu đặt vấn đề về việc giữ hay bỏ những lễ hội được cho là man rợ với động vật như thế. 

Thực tế, vấn đề đã được đặt ra từ khá lâu rồi, không riêng gì với chọi trâu ở Đồ Sơn mà còn với những lễ hội như chém lợn ở làng Ném Thượng (Bắc Ninh), treo trâu cho đến chết ở lễ hội đền Đông Cuông (Yên Bái), hay lễ hội đập đầu trâu Phú Thọ,... Và hiện tại thì một số lễ hội này, hoặc là đã bắt đầu được dẹp bỏ, hoặc là tổ chức quy mô nhỏ, khu biệt lại, không thông tin trên truyền thông.

Đó rõ ràng là một quyết định, một nỗ lực đáng hoan nghênh, nó cần thiết để xóa bỏ những hủ tục lạc hậu, phản cảm để xây dựng một nét văn hóa lễ hội văn minh và nhân ái hơn.

Công bằng mà nói, các lễ hội đều có một đời sống riêng, một ý nghĩa riêng của nó bao đời nay, gắn liền với truyền thống văn hóa, tập tục ở mỗi làng xã, địa phương đó. Nhưng cũng có một thực tế là không có bất kỳ một giá trị nào bền vững với dòng chảy thời gian mà buộc phải thay đổi theo mối quan hệ của con người với các điều kiện sống thực tế.

Một ví dụ đơn giản là nếp sống trên nhà sàn ở vùng thượng du ngày xưa, đó là một lối kiến trúc hợp lý giúp con người tránh thú dữ. Nhưng bây giờ thú dữ không còn, sự hữu ích của nếp nhà sàn đã không còn tuyệt đối. Chưa kể là vật liệu làm nhà sàn - gỗ đã là của sang! Vì thế, sự tiếc nuối với nhà sàn, có chăng chỉ là của những con người thành thị, ở nhà lầu và đi du lịch cốt để xem người ta sống khác mình ra sao mà thôi!

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Với các lễ hội có tính chất giết chóc động vật như đâm trâu, chém lợn,... không phải bây giờ người ta mới thấy phản cảm. Song, nếu như ngày xưa nó chỉ là một lễ hội, một phong tục diễn ra trong phạm vi một ngôi đình làng, phục vụ cho nét tín ngưỡng, tập tục của làng đó. Tất cả hình ảnh của lễ hội chỉ dừng lại ở phạm vi rất hẹp như thế.

Bây giờ thì khác, xã hội phát triển, truyền thông, Internet có thể cho cả thế giới biết được ở một ngõ ngách nào đó đã xảy ra chuyện gì. Và kể từ đó, những hình ảnh giết chóc, máu me phản cảm được lan truyền với tốc độ chóng mặt. Và tất nhiên, người ta không thể nào thờ ơ với những hình ảnh, những tập tục ghê sợ như thế ở một thế giới văn minh, thế giới đang tiến tới việc đối xử bình đẳng với động vật.

Hình ảnh con lợn bị trói 4 chân và căng kéo ra 4 góc trên sân đình làng Ném Thượng để cho người ta chém vào cổ hay hình ảnh con trâu bị buộc vào cây cột giữa sân làng xã Hương Nha, Tam Nông, Phú Thọ, để 12 thanh niên thay nhau đập đầu trâu cho đến khi trâu ngã gục mới thôi,... 

Đó rõ ràng là những hủ tục và niềm tin ghê rợn, nó phản lại với những gì mà con cháu ngày nay được dạy dỗ về sự nhân ái. Vì thế, việc tiến tới xóa bỏ những lễ hội này, thiết nghĩ không nên dành nhiều sự tiếc nuối như thế!

2. Không riêng gì những lễ hội có giết chóc động vật, tính bạo lực cũng đang có xu hướng tràn lan trong một số lễ hội văn hóa hiện nay. Đó là những lễ hội cướp ấn, cướp phết, cướp hoa tre,... với ý nghĩa người cướp được sẽ gặp may mắn, sẽ thăng tiến trên con đường danh vọng. 

Những cảnh tranh cướp náo loạn, thậm chí là lao vào ẩu đả nhau đầy bạo lực đã không còn xa lạ trong những mùa lễ hội gần đây. Những hình ảnh này cho thấy, các lễ hội văn hóa đã bị biến tướng, trở thành một cuộc tranh cướp ước mơ.  

Bản chất lễ hội hoàn toàn không như vậy, vậy thì lỗi tại ai? Ở đây, lỗi trước tiên là người tổ chức lễ hội. Họ đã không giữ đúng tinh thần của lễ hội truyền thống, họ đã để màu sắc dị đoan, để những niềm tin hư ảo kích thích lòng tham của người tham gia lễ hội; để từ đó mọi cái xấu xí vượt lên trên cái gọi là nét đẹp văn hóa, tinh thần của lễ hội.

Ở các lễ hội đó, thay vì tung cầu, tung phết lên để tạo ra một trận tranh cướp đầy bạo lực, người ta đặt nó trong đình làng để mọi người lần lượt đến khấn cầu may; và thay vì tạo ra những cuộc tranh cướp cá nhân, tại sao người ta tổ chức thành các đội chơi cho dân làng, khách du lịch tranh tài...

Người tham gia lễ hội văn hóa lại biến những lễ hội này thành những cuộc tranh tranh cướp ước mơ thăng tiến. Đó là một điều thảm hại của văn hóa, tâm linh. Song, lỗi cũng không hoàn toàn ở họ, bởi có lẽ đa số họ không hề hiểu về ý nghĩa lịch sử của những lễ hội này.

Khi người tham gia lễ hội không có một khái niệm gì về ý nghĩa truyền thống văn hóa của lễ hội đó thì việc họ bị niềm tin dị đoan, bị lòng tham dẫn dắt, dẫn đến những cuộc tranh cướp bạo lực cũng không phải là điều gì đáng ngạc nhiên.

Điều đó cũng có nghĩa là, một số nơi chỉ lo tổ chức lễ hội sao cho hoành tráng, thậm chí nhiều lễ hội ngày nay còn bị đem ra thương mại hóa; trong khi đó cái ý nghĩa, linh hồn cốt lõi của lễ hội thì bị lãng quên!

Ở một đất nước mà theo thống kê thì trung bình cứ 1 giờ có 1 lễ hội diễn ra thì đáng ra phải là một đất nước nức tiếng thơm vì lễ hội. Song, đáng tiếc là thực tế không phải như vậy, nếu không nói là ngược lại; hiện tại không chỉ có dân ta mà cả bạn bè thế giới đều lên tiếng.

Rõ ràng là đối với những lễ hội có quá nhiều hủ tục như đâm chém động vật giữa sân đình, hay những lễ hội biến tướng thành những cuộc tranh cướp, hỗn chiến vì ước mơ thăng tiến không có lý do gì tồn tại trong xã hội văn minh hiện tại. Nó cần phải được tiến tới xóa bỏ hoàn toàn ra khỏi đời sống văn hóa lễ hội và cần thiết phải có sự vào cuộc quyết liệt của nhà quản lý văn hóa, lễ hội để trả lại cho những lễ hội đó nét đẹp vốn có của nó.

Hoàng Lãm

Các tin khác

 Trung Á và bài toán cân bằng lợi ích

Trung Á và bài toán cân bằng lợi ích

Hòa bình, đối thoại, hợp tác đa phương và phát triển bền vững là những chủ đề nổi bật trong phát biểu của đại diện các quốc gia Trung Á tại phiên thảo luận chung Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, diễn ra tháng 9/2026 tại New York. Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh các quốc gia phải xử lý nhiều khác biệt ngày càng lớn giữa những trung tâm quyền lực, trong khi nhu cầu hợp tác kinh tế và giải quyết hàng loạt vấn đề an ninh xuyên biên giới không ngừng gia tăng.

Một yếu huyệt khác dưới eo biển Hormuz

Một yếu huyệt khác dưới eo biển Hormuz

Ngày 19/10, nhiều hãng thông tấn thế giới dẫn nguồn từ hãng truyền thông Iran International, người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Hossein Mohebbi tuyên bố: "Có 7 tuyến cáp lớn chạy ngầm dưới eo biển Hormuz, và phần rất lớn dữ liệu internet cũng như dữ liệu thương mại của thế giới đều phụ thuộc vào các tuyến cáp này. Chúng tôi nhắc nhở kẻ thù về điều này để họ biết". Một lời đe dọa mới mẻ, nhưng không kém sức nặng so với kịch bản phong tỏa các tuyến hải trình thương mại qua eo biển Hormuz đã xảy ra.

Bầu cử giữa kỳ của Mỹ: Cuộc chiến quyết định

Bầu cử giữa kỳ của Mỹ: Cuộc chiến quyết định

Ngày 3/11 tới sẽ diễn ra bầu cử giữa kỳ của Mỹ. Dù không có tên trên lá phiếu nhưng lịch trình của Tổng thống Donald Trump trong cả tháng qua lại gần như kín các chuyến vận động tranh cử, bỏ qua một danh sách dài những vấn đề quốc tế đang chờ xử lý. Điều này cho thấy, cuộc bầu cử ngày 3/11 rất quan trọng với chính quyền của ông.

Từ một báo cáo thanh tra đến cuộc khủng hoảng niềm tin

Từ một báo cáo thanh tra đến cuộc khủng hoảng niềm tin

Bản báo cáo dài vài chục trang của Tổng Thanh tra Bộ Quốc phòng Mỹ, công bố tối 14/9/2026, đáng lẽ chỉ là một tài liệu kế toán về chi phí chiến tranh, nhưng đặt vào đúng thời điểm chỉ còn chưa đầy 2 tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ, bản báo cáo ấy đã trở thành chất xúc tác phơi bày một cuộc đấu tranh nội bộ sâu sắc hơn nhiều trong lòng nước Mỹ.

Xung đột Trung Đông: Đợi chờ một điểm vỡ

Xung đột Trung Đông: Đợi chờ một điểm vỡ

Ngày 19/9, lần đầu tiên kể từ khi xung đột với Houthi tái bùng phát, còi báo động phòng không lại vang rền trên bầu trời thủ đô Riyadh của Saudi Arabia. Cùng lúc, theo truyền thông Qatar, nước Mỹ phát đi cảnh báo gửi tới mọi công dân của mình tại Iraq, Bahrain, Oman, Saudi Arabia, Iran, Qatar, Lebanon, Kuwait và Jordan về việc "nâng cao cảnh giác", trong bối cảnh "môi trường an ninh vẫn phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ leo thang ngoài dự kiến".
Cục diện Trung Đông vẫn khó đoán định, khi bất cứ người chơi nào trong bàn cờ địa chính trị đều đang hướng tới những mục tiêu lợi ích đối lập hoặc đan cài, và tạo nên một nút thắt chưa thể tháo gỡ.

Cái giá của tự chủ công nghệ

Cái giá của tự chủ công nghệ

Không có con đường phát triển nào miễn phí. Nói ra cái giá không làm nó lớn thêm, chỉ làm chúng ta chuẩn bị tốt hơn để trả.

Những kỳ vọng từ BRICS 2026

Những kỳ vọng từ BRICS 2026

Sau 20 năm hình thành và phát triển, Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) đã mở rộng thành cơ chế tập hợp 11 quốc gia thành viên: Brazil, Trung Quốc, Ai Cập, Ethiopia, Ấn Độ, Indonesia, Iran, Nga, Saudi Arabia, Nam Phi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE); ngoài ra còn có 10 nước đối tác, trong đó có Việt Nam.
Hiện, BRICS đại diện cho gần một nửa dân số thế giới, khoảng 40% GDP và 26% thương mại toàn cầu. Quy mô và tầm vóc, một mặt, làm tăng đáng kể sức nặng kinh tế và ngoại giao của BRICS, song mở rộng cũng đồng nghĩa việc diễn đàn này quy tụ nhiều hệ thống chính trị, cơ cấu kinh tế, lợi ích năng lượng và quan hệ an ninh khác nhau.

Từ tư duy bảo vệ đến kiến tạo an ninh trong kỷ nguyên mới

Từ tư duy bảo vệ đến kiến tạo an ninh trong kỷ nguyên mới

Trong một thế giới biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo, những rủi ro từ kinh tế, công nghệ, dữ liệu, môi trường, năng lượng, nguồn nước, lương thực và không gian số có thể liên kết và tạo thành những thách thức đối với năng lực phát triển của quốc gia. Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa căn bản: chuyển mạnh từ tư duy bảo vệ, ứng phó sang tư duy an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo. Cao hơn, phải nhìn thấy nguy cơ trước khi nguy cơ trở thành khủng hoảng, tạo dựng sức chống chịu trước khi cú sốc xảy ra và kiến tạo môi trường an ninh cho phát triển.

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi sáng kinh hoàng 11/9/2001, loạt hồ sơ vừa được giải mật cho thấy những cảnh báo về Osama bin Laden và al-Qaeda đã xuất hiện từ nhiều năm trước vụ tấn công, đồng thời hé lộ những hệ lụy về sức khỏe mà người dân New York và lực lượng cứu nạn phải đối mặt trong nhiều năm về sau.

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Ngày 18/8, Đặc phái viên Mỹ về Syria kiêm nhiệm Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cảnh báo: Một sự cố quân sự ngoài ý muốn nào đó hoàn toàn có thể nhanh chóng khiến tình hình khu vực vượt khỏi tầm kiểm soát. Gần 2 năm sau ngày cựu Tổng thống Syria Bashar Al Assad rời khỏi Damascus, khoảng trống quyền lực vẫn chưa thể được lấp đầy, trong khi nguy cơ về sự xuất hiện của cuộc chiến mới lại một lần nữa bùng lên.

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Gần một tháng sau làn sóng người di cư ồ ạt tràn từ Morocco vào vùng lãnh thổ hải ngoại Ceuta của Tây Ban Nha, châu Âu vẫn loay hoay với bài toán khó: kiểm soát biên giới mà không vượt qua những giới hạn pháp lý, nhân đạo và chính trị, dù các diễn ngôn từ Brussels có vẻ đã cứng rắn
hơn.

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Từ một phán quyết của tòa án bị bóp méo trên mạng xã hội, những hình ảnh được diễn giải sai lệch và tin đồn lan rộng, hàng chục nghìn người đã đổ về Ceuta trong vài giờ cuối tháng 7, tạo ra một cuộc khủng hoảng tại biên giới Tây Ban Nha - Morocco.

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Trong gần nửa thế kỷ, thông qua những thỏa thuận về dầu mỏ, tài chính và hợp tác quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông đã dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ để tập trung phát triển kinh tế. Nhưng, một thỏa thuận quân sự mới được ký vào những ngày đầu tháng 8 này đang làm thay đổi tất cả, mở ra một giai đoạn mới, khi các quốc gia trong khu vực muốn tự bảo đảm an ninh của chính mình.

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Độc lập và tự do là những giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi con người. Không có dân tộc nào có thể phát triển bền vững nếu không có quyền tự quyết đối với vận mệnh của mình; cũng không có xã hội tiến bộ nếu con người không được sống trong môi trường hòa bình, an toàn, có quyền làm chủ và điều kiện phát triển toàn diện. Đối với Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được hình thành, hun đúc và bảo vệ qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 5/8/2026, Bộ Công an tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng “Đề án Phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới”. Đề án là sự cụ thể hóa, triển khai thiết thực việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

LTS: Trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an nhân dân (CAND) đứng trước yêu cầu phải phát triển theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống CAND, Chuyên đề ANTG Cuối tháng trân trọng giới thiệu bài viết của Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND về vấn đề này.

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý, mà là cách cộng đồng gọi những cá nhân gây dựng ảnh hưởng trên mạng xã hội bằng hình ảnh đầu gấu đầu mèo, xăm trổ ngang tàng, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, các mối quan hệ hoặc công khai chửi bới người khác bằng những lời lẽ rất vô văn hóa... Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam một loạt "giang hồ mạng" như: Khánh "Sky", Hồ Văn Khoa, “Vua Quạt” Trần Đình Tiệp, vợ chồng Huấn “Hoa Hồng”, vợ chồng Phú Lê, “Tế điên" Nam Định thời gian gần đây khiến số "giang hồ mạng" khác có vẻ lo ngại sẽ tới lượt mình nên đã tìm cách thay đổi nội dung. Mạng xã hội vì thế cũng đỡ rác hẳn.

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Giữa lúc dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt bởi xung đột Mỹ-Iran, một huyết mạch hàng hải khác của thế giới đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Căng thẳng Houthi - Arab Saudi tái bùng phát, cùng những cảnh báo cứng rắn từ Tehran, đang đặt eo biển Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn tiếp theo, có thể đẩy cú sốc năng lượng vượt khỏi Trung Đông, lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu.

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Trong nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, câu hỏi thường trực đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có lẽ vẫn luôn là: Liên minh này có còn lý do để tồn tại? Thực tế thách thức lớn nhất hiện nay với một tổ chức an ninh phòng thủ 77 tuổi đời là có thể thích nghi với một thế giới nơi cạnh tranh giữa các cường quốc trở thành trạng thái thường trực, hàng loạt cuộc khủng hoảng phủ bóng không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, và thậm chí là cả sức ép từ những tranh luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng hay các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Nghị sĩ Andy Burnham chính thức được xác nhận là lãnh đạo Công đảng và trở thành Thủ tướng thứ 7 của Vương quốc Anh chỉ trong một thập niên. Với những cải cách đầy tham vọng, liệu người đàn ông đến từ Manchester này có thể tái định hình nền chính trị Anh sau một chuỗi khủng hoảng kéo dài hay không?