Đạo nghĩa thầy trò

Những thầy cô cũ

Ký ức lớn nhất trong suốt thời học sinh của tôi luôn là những kỷ niệm về thầy giáo, cô giáo. Ngoài khuôn mặt của bạn bè, là khuôn mặt của thầy cô.

Năm xưa thầy mất, học trò chịu tang, dựng lều cạnh mộ thầy để đền đáp ơn dạy dỗ. Năm nay bảy học sinh lập group kín trên mạng

xã hội, lạm bàn về thầy cô. Thầy cô đọc trộm tin nhắn phát hiện ra bèn lập hội đồng đuổi học bảy học sinh kia. May mà, Sở Giáo dục và Đào tạo Tỉnh

đã kịp thời hủy quyết định đuổi học học sinh của Trường Trung học phổ thông Nguyễn Trãi (Thanh Hóa).

Rất nhiều lần tôi viết, cho dẫu mai sau thế sự có xoay vần đến đâu, tôi luôn kính trọng những cá nhân chọn nghề sư phạm.

1. Lũ thiếu niên như bạn bè tôi, như tôi ngày trước luôn chế ra rất nhiều câu chuyện về thầy giáo cô giáo. Chế từ hình dáng cho đến giọng nói, cho đến cách dạy hay thậm chí là những câu chuyện sinh hoạt thường nhật của thầy cô mà chúng tôi chứng kiến hoặc nghe lỏm được.

Năm tôi học lớp sáu, cô Đông dạy môn văn có phê vào bài làm văn của tôi một câu tôi nhớ mãi đến giờ, mấy mươi năm vẫn nhớ: “Em có tố chất trở thành một nhà báo”. 

Ngày đấy, nhà báo là cụm từ gì đó rất lạ lẫm đối với chúng tôi. Cái thời mà những bài tập làm văn toàn mơ trở thầy nhà giáo hoặc bác sĩ, thì lời phê của cô nảy sinh trong tâm tưởng một cậu bé nhà quê như tôi những ý niệm rất lạ. Sau này, cô chuyển nhà lên thành phố, tôi không có cơ hội gặp lại cô nữa.

Minh họa: Ngô Xuân Khôi
Minh họa: Ngô Xuân Khôi

Năm tôi học lớp hai, học thầy Đạt. Học sinh trong trường đồn là thầy Đạt dữ lắm, đánh học sinh ghê lắm. Tôi bị ám ảnh bởi lời đồn đó, ngày đầu tiên lên lớp hai chạm mặt thầy khóc như mưa, nhất định đòi chuyển lớp khác. Ba tôi chịu không thấu đành hứa, con học vài hôm nếu bị thầy đánh thì ba sẽ xin chuyển lớp cho con. 

Vậy mà, suốt năm học lớp hai tôi không thấy thầy đánh ai cả, cũng chưa nghe thầy nặng nhẹ với ai. Bạn nào không hiểu bài thầy chỉ bảo, bạn nào yếu chính tả thầy đọc chầm chậm cho riêng bạn, rồi hướng dẫn dấu hỏi dấu ngã từng chút một.

Lên đại học, có lần tôi về quê vô tình gặp lại thầy, thầy trông già đi nhiều. Chào thầy, thầy vẫn nhận ra. Câu chuyện ngày xưa, câu chuyện bây giờ cứ xúc động mãi.

Những thầy Đạt hay cô Đông, là những cá nhân truyền cảm hứng, truyền năng lượng tích cực, truyền cả yêu thương khiến tôi vĩnh viễn kính trọng các thầy cô giáo. Dẫu có lần, tôi cũng là nạn nhân của một thô bạo học đường.

2. Năm tôi học cuối cấp bậc trung học phổ thông, ngày bế giảng, cái ngày mà lũ thiếu niên chớm thanh niên đang tụm năm tụm ba hứa hẹn không quên nhau, rồi ký lưu bút trên báo, rồi cấu ngắt nhau cho càng đau càng khó quên, thì bất thần tôi nhận  một cái tát như trời giáng vào một bên má.

Thú thật là thời điểm đó, tôi như bị điện giật vì không hiểu tại sao lại bị tát. Người đánh tôi là cô giáo dạy văn của lớp khác. Vừa đánh cô vừa mắng tôi là hỗn hào, là mất dạy. Tôi đơ người không kịp hỏi nguyên do, cũng không biết hỏi lại là vì sao cô vừa đánh lại vừa xúc phạm tôi đến vậy. Bạn bè của tôi đang cười tươi bỗng dưng im bặt, vừa sợ vừa ngạc nhiên có cả hoang mang.

Hóa ra, cậu bạn lớp khác cầm trái bàng tươi, không hiểu hưng phấn tăng động hay bùi ngùi chia tay thế nào mà dùng hết sức ném vụt về phía cô. Trái bàng tươi cứng ngang đá, nhằm ngay đầu cô làm đích đến. Một cú ném chắc cũng không hề nhẹ nhàng, mà tác động đến vùng đầu của cô cũng không hề nhẹ nhàng.

Ném xong, cậu bạn nhanh chân lẻn mất. Cô giáo nhìn lại phía sau thấy mỗi tôi đang đứng lơ ngơ, vậy là bao nhiêu tức giận cô trút vào cái vung tay có điểm đến là mặt tôi.

Hồi đó, tôi giận lắm, vừa giận vừa ức. Nghĩ lăng nhăng đủ chuyện, nhất là chuyện mất mặt với bạn bè, chuyện oan ức vì lỗi không phải do mình gây ra. Nhưng dần dà càng lớn hơn, lại càng xem đó là một kỷ niệm. Nỗi ấm ức tan biến lúc nào cũng chẳng rõ.

3. Thiệt ra suy cho cùng, giáo viên cũng là con người, cũng bộn bề lo toan cuộc sống, hờn ghen yêu giận, vui buồn sướng khổ. Học sinh cũng là con người, được cái đỡ phải lắng lo những mỏi mệt của cuộc sống, lại vào lứa tuổi ham vui nhanh quên và không lường trước được những hậu quả từ những lần ham vui nhanh quên ấy.

Thế nên, chỉ cần lấy tình cảm giữa con người với con người đối xử với nhau, lấy thời mình đã trải qua để cảm thông và khoan dung với nhau, lấy tâm thế của người truyền kiến thức mà khoản đãi với nhau. Tôi tin rằng mọi sự sẽ trở nên tốt đẹp.

Vì có lý giải đến tận cùng hay có xét đoán đến tận cùng, tôi vẫn tin những thầy cô giáo luôn hiểu và nhận thức rõ sứ mệnh thiêng liêng trong công việc mà mình đã lựa chọn.

Ngô Nguyệt Hữu

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...