Thiên tai và nhân tai

Những cơn bão lòng tham

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc về Quảng Bình trong cơn bão số 10, nếu tôi nhớ không nhầm ông là người đứng đầu Chính phủ đầu tiên thị sát vùng bão ngay trong tâm bão.
Khúc ruột miền Trung lại đắm mình trong bão dữ, những bi thương chia ly, những khói hương đưa tiễn, những căn nhà là gia sản một đời đổ ập, những vụ mùa của hy vọng tan biến… Bão về rồi bão đi, cuốn theo bao nhiêu nụ cười chỉ còn để lại những nỗi niềm hiu hắt khôn nguôi.

Thủ tướng mặc áo mưa đội mũ cối đến hiện trường của đổ nát, chỉ đạo không để nhân dân Quảng Bình lâm cảnh màn trời chiếu đất, chỉ đạo cấp phát gạo cho Quảng Bình.

Hình ảnh ấy thật xúc động, và thêm lần nữa Thủ tướng đã truyền đi những cảm xúc tích cực trong lòng nhân dân.

1. Tôi đã đi qua những vùng bão hoang tàn, tôi đã đi qua những buổi chiều ngồi với bà con vùng lũ, tôi đã nghe những câu chuyện đau lòng, tôi đã nhìn thấy rất nhiều nước mắt, tôi đã hít đầy lồng ngực mình mùi của mất mát, mùi của nỗi buồn… Phải đến tận nơi thì mới hiểu những mất mát trong cơn lũ cũng đột ngột và đầy bất ngờ trong những tình huống không ai có thể tưởng tượng được.

Cậu bé học sinh lớp ba đạp xe đạp qua nhà bạn để mượn vở vì hôm qua mưa lớn quá phải nghỉ học, nhà bạn cách nhà mình có một quãng, vậy mà vĩnh viễn không về nữa. Cây cầu bắc ngang suối hiền lành vậy mà bỗng chốc thành con quái vật nuốt chửng cậu bé lúc nào không hay.

Cha đi ra ruộng lùa lũ vịt đến nơi an toàn kẻo nước lũ cuốn mất, con học lớp mười thương cha đi một mình buồn nên xin theo, cha chiều con. Vậy mà nước xoáy khiến thuyền lật úp, con chới với trong vùng nước đục ngầu, cha lặn ngụp nắm được tay con rồi nhưng cũng không níu được con.

Vợ chồng nghèo khó, ngày đi làm thuê sâm sẩm tối chèo ghe đi lưới cắm câu mang ra phiên chợ sớm bán kiếm thêm chút tiền. Mưa gió dầm dề, lũ về. Vợ chồng níu nhau giữa con suối thường ngày vẫn lưới cá, đuối lắm rồi, vợ nói thôi anh buông tay em ra, anh còn sống để lo cho hai con. Chồng có muốn buông đâu, nhưng rồi cứ lả người đi, tay không còn nắm chặt được nữa. Vợ mãi mãi không về, chỉ có nén nhang trên bàn thờ đỏ rực..

Có đi đến đó mới thương đồng bào của mình, có đi đến đó mới thấy đồng bào của mình nhiều nơi còn khổ cực, còn nhọc nhằn ra sao, có đi đến đó thì mới thấy nhiều khi của nả duy nhất là cái tivi cũ xì, vật đáng giá tiếp theo là cái giường ọp ẹp, phải đi đến đó thì mới thấy ước vọng của đời người nhiều lắm chỉ mong được đủ gạo quanh năm để nấu cơm cho đứa con thiểu năng…

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

2. Cơn bão số 10 để lại những hậu quả thật khủng khiếp. Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai báo cáo về thiệt hại do bão số 10 gây ra. Sau 6 tiếng đổ bộ vào Hà Tĩnh - Quảng Bình, bão làm 8 người chết, gần 200.000 ngôi nhà tốc mái, hư hỏng, đổ sập, thiệt hại về tài sản hơn 11.000 tỷ đồng.

UBND Tỉnh Nghệ An báo cáo thiệt hại ước tỉnh khoảng 700 tỷ đồng, UBND Tỉnh Thanh Hóa báo cáo thiệt hại ước tính khoảng 1.000 tỷ đồng. Con số báo cáo này chắc chắn sẽ được cơ quan chức năng thẩm định tính chính xác.

Thế nhưng, ngoài những mất mát về người không gì có thể bù đắp được do cơn bão thiên nhiên gây ra thì thử liên tưởng thiệt hại của một cơn bão lớn do nhân tai gây ra với những công trình đội vốn, với những nhà máy đắp chiếu, với những khoản nợ của các tập đoàn kinh tế lớn thì chưa là gì cả.

Một tập đoàn hóa chất Việt Nam vừa được xác định đã gây lỗ 4.200 tỷ đồng. Tuyến đường sắt đô thị (Metro) số 1 Bến Thành - Suối Tiên đã được UBND TP HCM ra quyết định điều chỉnh tăng thêm tới 1,4 tỷ USD vốn đầu tư, nghĩa là đội vốn 1,4 tỷ USD, quy ra VNĐ là hàng chục nghìn tỷ. Lý do đơn giản như không, "do thiếu kinh nghiệm quản lý". Tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông đội vốn 250 triệu USD. Tuyến Nhổn - ga Hà Nội đội vốn 600 triệu USD...

Còn rất nhiều, rất nhiều công trình đội vốn khác mà tôi tin rằng dư luận đã biết rõ. Ngay như cái chuyện thậm vô lý là Bộ Công thương đã chi 2,6 tỉ đồng để thuê một công ty trong nước định giá Dự án gang thép Thái Nguyên có vốn đầu tư 8.000 tỉ đồng nhưng bị trùm mền, không hoạt động vẫn có thể diễn ra như không. Nghĩa là tốn thêm tiền tỷ cho một công trình đã ngốn rất nhiều nghìn tỷ.

3. Nhìn nguồn lực của quốc gia bị phung phí, bị rơi vãi, bị bào mòn không thương tiếc… bất cứ ai có lương tri đều cảm thấy đau lòng và phẫn nộ. Biết hậu quả hôm nay là chuỗi ngày dài quá khứ, nhưng có lẽ cũng phải có giải pháp thu hồi tiền thất thoát, tiền đầu tư sai, phải có hình thức xử lý cá nhân giám sát, đầu tư để đội vốn chứ, không lẽ cứ cha chung không ai khóc mãi.

Một cơn thiên tai dữ dội thiệt hại không bằng một lần đội vốn cho công trình hạ tầng dân sinh, thế mới thấy cơn bão của lòng tham còn nguy hại hơn cơn bão của thiên nhiên trăm lần, nghìn lần.

Mà cơn bão của thiên nhiên còn có hình có ảnh, chứ cơn bão của lòng tham thì có ai nhận diện được đâu để phòng chống, để đối phó, để bài trừ. Bất chấp, có nhận diện được hay không cũng chính là do lòng người, lòng người thấy nhận diện được thì là nhận diện được, lòng người thấy vô thanh vô ảnh thì nghĩa là vô thanh vô ảnh.

Cơn bão của trời chúng ta còn khắc phục được, lẽ nào cơn bão của lòng tham chúng ta cứ mãi bị động hay sao?

Ngô Nguyệt Lãng

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...