Thiên tai và nhân tai

Những cơn bão không có mùa

Trước bão lũ thiên nhiên, chuẩn bị kỹ lưỡng để phòng chống nó không dễ dàng nhưng không phải là không thể làm được. Còn trước bão không mùa, bão do chính con người gây ra, người dân chẳng có cách nào có thể khắc phục... 
Khúc ruột miền Trung lại đắm mình trong bão dữ, những bi thương chia ly, những khói hương đưa tiễn, những căn nhà là gia sản một đời đổ ập, những vụ mùa của hy vọng tan biến… Bão về rồi bão đi, cuốn theo bao nhiêu nụ cười chỉ còn để lại những nỗi niềm hiu hắt khôn nguôi.

Cơn bão số 10 mới vừa qua đi, những thống kê ban đầu đã cho thấy thiệt hại của nó khủng khiếp đến nhường nào. Nhà cửa hư hại nặng; 2 cột truyền hình bị sập; gần 1.200 cột điện hạ thế đổ gãy, trên 1.700 cột bị nghiêng ở Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế… 

Những liệt kê đó chưa nói hết được thiệt hại của thiên tai, bởi đằng sau những đổ nát kể trên còn là những nỗ lực khắc phục để đưa đời sống bà con ổn định trở lại, những nỗ lực không chỉ của một mình miền Trung mà là của cả nước. Thế mới hiểu, tại sao trước khi bão vào, nhiều người có cảm giác nín thở chờ nó khi họ biết rằng bão số 10 là một cơn bão siêu mạnh.

Nhưng bà con miền Trung kiên cường, như bao nhiêu năm nay rồi họ vẫn cắn răng chịu đựng, vì họ hiểu, bão lũ có mùa, và cứ đến mùa bão, họ sẵn sàng căng mình đón nhận những hậu quả của nó. Mảnh đất miền Trung vốn khó lại càng thêm khó cũng chỉ vì những mùa bão như thế. Và năm nay, không phải cơn bão số 10 là dấu chấm hết cho mùa bão. Sau nó, còn có thể là cơn bão số 11, số 12… Cầu trời thiên tai nhẹ tay cho bà con bớt khổ.

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Những cơn bão theo mùa kia đáng sợ bao nhiêu thì chúng cũng chỉ là một thứ thuận theo quy luật của tự nhiên mà thôi. Bao đời nay rồi, tự nhiên năm nào cũng thử thách con người bằng những khắc nghiệt nhất của nó. Và con người được trui rèn qua thử thách ấy sẽ không cảm thấy sờn lòng mà thay vào đó, họ chấp nhận quy luật thiên nhiên kia dù nó có kinh hoàng đến mấy. 

Con người chỉ sờn lòng, chỉ sợ hãi, chỉ nổi giận với một thứ kinh khủng hơn. Nó không gào rú như gió bão, không cuồn cuộn như lũ, không làm đổ rạp những mái nhà như những cơn lốc giật, giông tố ầm ào. Đó chính là "nhân tai", thứ tác hại do chính đồng loại của mình tạo ra, với hậu quả còn nghiêm trọng hơn bất kỳ cơn bão nào và chúng xảy ra không theo một quy luật, một trình tự thời gian nào cả. 

Chúng như những cơn bão không mùa, tràn qua bất kể nơi nào của xứ sở này, những cơn bão đến từ lòng tham, sự ngu dốt, thói vô trách nhiệm và khi chúng tràn qua một địa điểm cụ thể nào đó, để khắc phục tác hại nó để lại, có khi phải mất đến vài thế hệ.

Chúng ta sẽ nói gì khi đọc trên bản tin của Đài Tiếng nói Việt Nam những dòng như sau "Theo kế hoạch, 2 tuần nữa, đường sắt Cát Linh - Hà Đông sẽ chạy thử. Tuy nhiên phương án này gần như "phá sản" vì thiếu vốn". Dòng tin ấy được viết ngay trong ngày đầu tuần, sau 1 cuối tuần bão số 10 vừa tàn phá dải đất miền Trung và Thủ tướng Chính phủ phải họp khẩn để khắc phục hậu quả. 

Và khi Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đội mưa thị sát vùng lũ, vẫn đang có những con người đã và đang bắt đầu một dự án ở đâu đó mà có thể vài năm sau, chúng ta mới phát hiện ra rằng dự án ấy là cả một sự hoang phí vô cùng, với những giá trị vật chất mất đi mà vốn dĩ nó có thể bù đắp lại được nhiều lần cho những mất mát bà con vùng bão lũ đang phải gánh chịu.

Chúng ta nghĩ gì về Khu gang thép Thái Nguyên hôm nay, một tổ hợp hoành tráng và đồ sộ với số vốn đầu tư lên tới hơn 8.000 tỷ đồng? Nó có thể không mang lại bất kỳ lợi ích kinh tế nào và có lẽ càng tiếp tục lỗ nặng.

Cơn bão không mùa ấy sẽ còn để lại hậu quả hệ lụy đến tận bao giờ? Đó là câu hỏi không ai có thể trả lời được và khốn thay, nó chỉ là một trong rất nhiều cơn bão không mùa đã xảy ra mà trách nhiệm trực tiếp thuộc về những người đang được coi là đầy tớ của nhân dân.

Nếu ta gõ cụm từ khoá "đội vốn đắp chiếu" trên google, chúng ta sẽ lập tức nhận được 136 ngàn kết quả. Có thể sự trùng lặp của tin tức đã dẫn đến kết quả đó chứ không phải có tới ngần đó dự án đội vốn đắp chiếu ở Việt Nam nhưng thực sự, chỉ cần số dự án đội vốn đắp chiếu chiếm 0.005% kết quả tìm được trên google thôi cũng đã đủ để chúng ta cảm thấy sợ hãi những cơn bão không mùa ấy đến chừng nào. 

Một ví dụ đầy sức nặng chính là Dự án Metro Sài Gòn. Trong cuộc họp báo đầu tháng 9 vừa rồi, Ban Quản lý Dự án này đã thừa nhận "do đơn vị tư vấn trong nước thiếu kinh nghiệm, chưa cập nhật được giá nên dẫn đến nguồn vốn đầu tư dự án bị đội lên đến 1 tỷ USD". 

Vâng, 1 tỷ USD có thể là số tiền đủ để khắc phục hậu quả cơn bão số 10 cho các tỉnh miền Trung, nơi mà người dân đang trông chờ vào cứu trợ từ chính phủ và cả từ những nhà hảo tâm mọi miền đất nước.

Trước bão lũ thiên nhiên, khắc phục hậu quả của nó, chuẩn bị kỹ lưỡng để phòng chống nó không dễ dàng nhưng không phải là chúng ta không thể làm được. Còn trước bão không mùa, bão do chính con người gây ra, người dân chẳng có cách nào có thể khắc phục được hậu quả hay phòng bị nó cả. 

Họ chỉ có một thứ duy nhất để trông đợi, đó là sự công minh của pháp luật, sự nghiêm khắc của Đảng và Chính phủ, để đào thải ngay những con người đã gây ra bão không mùa ấy, chỉ vì một lý do duy nhất: tham lam vô đối và vô trách nhiệm đến tàn bạo.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran đã khép lại 110 ngày xung đột khốc liệt. Tuy nhiên, ngừng bắn không đồng nghĩa với việc những hệ lụy của cuộc chiến kết thúc. Đằng sau tiếng súng là những thành phố tan hoang, hàng nghìn thương vong và những dư chấn kinh tế đang lan rộng vượt xa khu vực Trung Đông.

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Tiếng súng đã lắng xuống, những siêu tàu chở dầu đầu tiên đã quay trở lại eo biển Hormuz và Trung Đông đang bước vào giai đoạn hậu chiến. Tuy nhiên, chương trình hạt nhân Iran, tình hình Lebanon và tương lai của eo biển Hormuz vẫn là những bài toán chưa tìm được lời giải cuối cùng, có thể quyết định thành bại của Bản ghi nhớ Islamabad trong thời gian tới.

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Hội đồng nhân dân TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng trên địa bàn thành phố. Theo đó, thành phố hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với cá nhân thuộc hộ nghèo có đăng ký “nơi cư trú” hoặc “nơi ở hiện tại” trên phần mềm quản lý VNeID thuộc địa bàn TP Hà Nội do UBND cấp xã xác nhận và chịu trách nhiệm.

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Cuộc chiến kéo dài 3 tháng đầu năm 2026 giữa một bên là liên minh Mỹ - Israel và một bên là Cộng hòa Hồi giáo Iran đã đẩy thế giới tới bờ vực cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện và nguy cơ bùng nổ chiến tranh tổng lực tại Trung Đông. Giữa cơn bão lửa, sự xuất hiện của Pakistan trong vai trò kiến trúc sư trưởng cho thỏa thuận hòa bình đã đem đến cho chúng ta góc nhìn mới đầy thú vị về cách mà một quốc gia có thể góp phần xoay chuyển cục diện địa chính trị quốc tế.

Sân khấu chính trị và thể thao

Sân khấu chính trị và thể thao

Ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới World Cup 2026 đang diễn sôi động, thu hút sự quan tâm của người hâm mộ khắp thế giới. Nhưng, không chỉ là một sự kiện thể thao, giải đấu này còn trở thành sân khấu lớn mà ở đó giới thể thao và chính trị đã bắt tay giữa những mâu thuẫn và lợi ích.

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều từng khiến báo chí lo lắng về sự tồn tại của chính mình. Máy in làm thay đổi cách phổ biến tin tức. Phát thanh và truyền hình từng được dự báo sẽ khiến báo in biến mất. Internet làm rung chuyển toàn bộ mô hình vận hành truyền thống của các tòa soạn. Và, giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại tiếp tục đặt ra câu hỏi rằng, liệu báo chí và những người làm báo có còn thật sự cần thiết khi máy móc có thể viết, tổng hợp và sản xuất nội dung với tốc độ vượt xa con người?

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Tối 30/5/2026, người dân Paris vỡ òa sau chiến thắng nghẹt thở của đội bóng Paris Saint-Germain (PSG) tại đấu trường châu lục. Nhưng, thay vì một lễ ăn mừng xúc động, những thanh niên Paris lại biến nó thành một cơn ác mộng bạo lực với gạch đá và bom xăng.

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

Trong lúc thế giới vẫn chưa nguôi lo ngại trước những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ, một cảnh báo mới từ Liên hợp quốc lại phủ thêm bóng đen lên bức tranh khí hậu toàn cầu. Hiện tượng El Nino được dự báo sắp quay trở lại với cường độ mạnh, có nguy cơ cộng hưởng với xu thế nóng lên toàn cầu để đẩy Trái đất bước vào giai đoạn thời tiết cực đoan hơn trong những năm tới.

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Gần 3 thập kỷ sau khi rút khỏi Lebanon, quân đội Israel một lần nữa kiểm soát pháo đài Beaufort - vị trí từng là biểu tượng của cuộc chiến kéo dài giữa Tel Aviv và Hezbollah. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của Israel, đồng thời kéo theo những hệ lụy khôn lường với người Lebanon và an ninh khu vực.

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trong một thời gian ngắn, những cuộc tấn công nhằm vào các đô thị, trung tâm lọc hóa dầu lớn và cả các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã làm thế giới phải có cái nhìn khác hoàn toàn về vấn đề an ninh khu vực. Sự bất lực của chiếc ô an ninh Mỹ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tự định đoạt vận mệnh bằng tư duy tự cường và đa phương hóa.

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Ngày 4/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei, nếu hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, trên thực tế, đàm phán song phương Mỹ - Iran vẫn đang chìm trong bế tắc. Bên cạnh đó, kết quả của nó cũng sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến của các cuộc thương thảo Israel - Hamas cũng như Israel - Lebanon.

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những ngày cuối tháng 5/2026, diễn ra liên tiếp nhiều sự kiện ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo thông lệ, mỗi năm Đối thoại Shangri-La sẽ mời diễn giả là nguyên thủ một quốc gia có uy tín phát biểu dẫn đề. Năm 2026, vinh dự này thuộc về người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với chủ đề: “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu dẫn đề này giành được sự quan tâm, đồng tình và hoan nghênh của lãnh đạo các nước cũng như dư luận quốc tế...

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Trong suốt 10 năm (1960 - 1970), CIA và Cơ quan Tình báo Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã huấn luyện và tung ra miền Bắc hàng trăm gián điệp biệt kích cùng cả trăm tấn vũ khí, lương thực. Đây được coi là cuộc chiến ngầm quy mô lớn nhất sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng An ninh nhân dân phối hợp với lực lượng Quân đội đã tiêu diệt, bắt sống hầu hết số gián điệp biệt kích này, không những thế còn sử dụng “trò chơi nghiệp vụ” khi dùng điện đài của địch, do chính các gián điệp biệt kích bị bắt thực hiện để cung cấp tin giả cho chỉ huy ở Sài Gòn theo ý đồ của ta.

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Một trong những vụ truy tố tội phạm kinh tế quốc tế lớn nhất lịch sử vừa khép lại không phải bằng một phán quyết của bồi thẩm đoàn, mà bằng một bức thư ngắn gọn từ các công tố viên liên bang tại Brooklyn khi Bộ Tư pháp Mỹ chính thức rút toàn bộ cáo buộc hình sự đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani.

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiến trình số hóa toàn cầu đang tạo ra một thực thể quyền lực mới: những trung tâm dữ liệu. Không còn thuần túy là hạ tầng kỹ thuật thương mại, các "kho báu số" này đã trở thành điểm trọng yếu và nhạy cảm bậc nhất trên bản đồ địa chính trị.

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

LTS: Sau 22 năm Việt Nam tham gia Công ước Berne, lần đầu tiên Việt Nam có một vụ khởi tố đình đám liên quan đến vi phạm bản quyền âm nhạc. Nhưng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) trong âm nhạc chỉ đơn thuần loanh quanh ở chỗ chiếm dụng các quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức khác. Vi phạm SHTT cũng không chỉ tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật đơn thuần. Nó đang là một trì trệ cũ cần phải được xóa bỏ vì sự phát triển và hơn hết, vì danh dự quốc gia…

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Nối tiếp Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), ngày 20/5 vừa qua, đến lượt Liên hợp quốc chính thức hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn biến phức tạp, những kịch bản tồi tệ nhất dường như vẫn còn chưa thể đo lường hết.

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Trên thực tế, chuyến công du cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15/5 chưa đạt được bất cứ bước đột phá nào về những vấn đề gai góc nhất còn tồn tại giữa hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, như thuế quan, sở hữu trí tuệ, công nghệ hay xung đột Trung Đông. Song, những diễn biến tiếp nối đang dần củng cố nhận định chung của giới quan sát quốc tế: Ít nhất, cuộc tiếp xúc này đã mang tới những xung lực mang tính chất "phá băng", để từ đó dần tái định hình một cục diện mới.