Nhà văn Trần Thị Trường: Người đàn bà bên khung tranh

Sinh năm 1950, nhà văn Trần Thị Trường tuổi Canh Dần, cầm tinh con hổ. Ẩn trong vẻ ngoài có phần nữ tính là phần tính cách dữ dội, mạnh mẽ. Trong ba năm liên tiếp, người phụ nữ nhỏ bé này đã làm được những cú hích vô cùng "đỉnh".

Còn nhớ sự kiện đầu tiên chị mở triển lãm tranh cá nhân vào năm 2019 tại Ngô Quyền với 48 bức tranh. Chỉ trong thời gian ngắn, chị đã bán hết 40 bức tranh, số còn lại chị không bán nữa mà mang về nhà để lưu giữ như một kỉ niệm và đóng cửa triển lãm sớm hơn so với dự định. Đó là việc 20 năm nay chưa từng xảy ra với phòng triển lãm tranh này. Năm 2020, sau hơn mười năm ấp ủ, cuốn sách "Phố Hoài" ra mắt bạn đọc gây được nhiều thiện cảm. Tiếp đến là trước Tết nguyên đán năm nay 2022, người đàn bà tuổi hổ mang danh nhà văn lại vừa đón một sự kiện quan trọng của đời mình, chị được kết nạp vào hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam. Trong danh sách hai mươi người được kết nạp đợt này, chị là người cao tuổi nhất, cách xa bạn nghề hội họa lần này cả 20-30 tuổi.

img_0761.jpg -0
Nhà văn Trần Thị Trường.​​​​​​

Thật khác lắm so với các nhà văn cùng thời, nếu ai đó nghĩ rằng nhà văn chỉ là những người mơ mộng trăng sao, cuộc sống cơ hàn "ăn đói mặc rách", trông họ cứ khổ khổ, tồi tội thì trái lại, chị lại có sự nhậy bén của người làm kinh tế.  Đầu óc thực tế của chị không cho chị được phép ngồi không nhàn rỗi bất cứ lúc nào. Chị tất bật từ lúc bước chân về làm dâu cho đến tận bây giờ. Khi đã là "con hổ già" thì chị "oai phong lẫm liệt" với những nỗ lực không ngưng nghỉ trong sáng tạo nghệ thuật, thể hiện cái chí khí mạnh mẽ không lùi bước trước mọi rào cản nào của người cầm tinh vị chúa sơn lâm oai hùng.

Người đời vốn thường hay bảo: "Được cái này thì mất cái kia" mà mọi người thấy người đàn bà tuổi Canh Dần chị được nhiều lắm. Tiền bạc ư?! Danh tiếng ư?! Sức khoẻ ư?! Kể cả những vệ tinh xoay xung quanh nữa?! Vốn dĩ ở tuổi ngoài 70, những người đàn bà khác thường chỉ lui hui quanh quẩn trong gian bếp nấu nướng cho gia đình, chăm cháu, và xem vài ba bộ phim ăn khách trên truyền hình. Nhưng, những gì tôi biết về những người đàn bà tuổi hổ như chị thì khác hẳn. Như có một nội lực, cảm hứng dào dạt khiến chị vẽ ngày đêm, nhìn số lượng tranh chị vẽ treo kín studio của chị quả là đáng nể. Càng nể hơn nữa khi chị bỏ hội hoạ gần 50 năm, đến một ngày chị xăm xắn mua giấy, màu mực về và hì hụi vẽ. Mà kì lạ là các đồ vật chị mang về Việt Nam, bước vào tranh chị bức tranh nào cũng sinh động, giàu cảm xúc. Bút pháp hiện thực pha chút ấn tượng, tranh của chị cổ điển mà hiện đại, giống như con người chị.

 Là nhà văn nữ có ai là không đa đoan, đa tình?! Có ai là không bị những thứ tình cảm kì lạ ngoài luồng đốn ngã, hạ gục ở một góc khuất nào đó. Nói đến chuyện này chị chỉ cười trừ, kỉ niệm lại hiện về ào ạt, mưa xuân ngoài trời đang lất phất bay. Trong gian phòng ấm áp toàn khung tranh, bột màu, câu chuyện của 40 năm về trước quay về như mới ngày hôm qua.  

Ngày trẻ, hai vợ chồng cùng thi vào Đại học Mỹ Thuật, học tài thi phận, vợ tự nhận là kém hơn chồng thì đỗ mà chồng lại trượt, đó là điều khó chấp nhận trong con mắt những người thân của chị. Cuộc sống bí bách, tù túng của những năm tháng thời bao cấp thiếu thốn và những tháng ngày ngột ngạt dằn hắt lẫn nhau làm cho cuộc sống dồn nén và nhiều khi dồn đẩy lên đỉnh điểm, chị chọn phương thức ra đi để "giải thoát" và cái chính là để kiếm tiền.

Năm 1981, đang là nhân viên của Sở Xây dựng Hà Nội, chị xin được xuất khẩu lao động ở Bulgaria. 31 tuổi, chị tạm thời xa gia đình hai con nhỏ, bé gái 11 tuổi, bé trai 7 tuổi. Song, cuộc chia tay lại vẫn bịn rịn giữa người đi và kẻ ở sướt mướt và lâm li như bất kì một cuộc chia xa của những kẻ đang yêu nào.

những người bạn văn đến thăm nhà văn t t trường.jpg -0
Nhà văn Trần Thị Trường và các bạn văn.

Cuộc sống của một người phụ nữ đang tuổi xuân xanh đầy nhựa sống, xa gia đình, sự cô đơn, cái lạnh xa xứ nhiều khi khiến cho chị rùng mình sợ hãi. Trai Tây sẵn có sự ga lăng, lãng mạn, cái nhìn đắm đuối và lời thổ lộ chân tình khiến cho chị bối rối. Mà đương nhiên là phải bối rối rồi. Một người đàn bà đầy bản năng, một nhà văn đa cảm như chị, không bối rối mới là lạ. Sự tránh né càng làm cho sóng tình âm ỉ và dai dẳng, nhưng cũng may tiếng vọng trong lòng lý trí mạnh mẽ hơn tất cả.

Trong suốt 7 năm sống ở nước bạn, chị nỗ lực kiếm tiền đến độ không còn thời gian riêng cho mình. Chị mua liền lúc 3 máy khâu công nghiệp, một máy vắt chỉ, một máy may đồ vải nặng, một máy may vải nhẹ. Hằng ngày cặm cụi 10 giờ đồng hồ làm việc bên ngoài, tối về, chị lại trần lưng ra kì cạch đạp bàn máy khâu đến đêm khuya. Lúc đó, điện thoại liên lạc chưa sẵn như bây giờ, mỗi năm chị thu xếp về thăm nhà một lần. Rồi lại ra đi trong nước mắt. Mỗi lần mang đồ về Việt Nam, hai va ly được tối đa là 50 kg, của chị bao giờ cũng chật kín. Mỗi tháng tiêu chuẩn quy định chỉ được phép gửi 1 kg về nhà, chị đều đặn hàng tháng gửi thuốc hay vải về nhà. Sự vun vén, tảo tần của người phụ nữ đảm đang làm cho cuộc sống của chị và gia đình sau này sung túc hơn. 

Về nước một thời gian, số phận đẩy đưa để chị trở thành một nữ nhà văn trên văn đàn. Cuộc sống với người phụ nữ này luôn bận rộn và có nhiều điều bất ngờ thú vị. Chị cùng với nhạc sĩ Trần Tiến làm show âm nhạc đầu tiên của anh tại Cung Văn hóa Thanh Niên năm 1989. Thành công của show diễn này dẫn chị đến với ca sĩ Ngọc Tân. Họ trở thành bạn bè và cùng nhau tổ chức hơn một trăm chương trình (CT) ca nhạc của riêng Ngọc Tân. Từ một bài hát Ngọc Tân thường hát trong CT có tên "Lời cuối cho em", chị đã cho ra đời cuốn tiểu thuyết cùng tên in tại NXB Thanh Niên 1990 với lượng phát hành lên tới gần 1 vạn cuốn.

Năng nổ, tháo vát, đọc nhiều, am hiểu nhiều lĩnh vực khác nhau nên chị còn được mời làm Phó Giám đốc Trung tâm bảo vệ quyền tác giả Văn học Việt Nam năm 2005. Nhưng sau đó nhạc sĩ Phó Đức Phương, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ tác quyền âm nhạc Việt Nam đã mời chị về làm Phó Giám đốc khu vực phía Bắc của Trung tâm này. Bởi ông nhìn ra ngoài văn chương, chị còn là một người phụ nữ năng động và có đầy đủ tố chất của một người trợ lý tháo vát, đáp ứng được yêu cầu phức tạp của công việc này thuở ban đầu khó khăn.

Thời gian như một chớp mắt, những người bạn nghề, những người thân, những cộng sự lần lượt ra đi. Chồng chị trở về với Chúa đã hơn 10 năm. Chị giãi bày: "Chồng mình là hoạ sĩ, nghệ sĩ điêu khắc. Ông tạc nhiều bức tượng về những nhân vật được nhắc đến trong Kinh Thánh. Và cả đời ông, tác phẩm làm ra chỉ dâng tặng cho các nhà thờ. Mình không làm được như ông là tận hiến toàn diện. Bởi sau lưng mình có một gánh nặng cuộc đời... Ông không phải gánh cái gánh nặng đó. Từ ngày ông được Chúa gọi, mình âm thầm mong có ngày được trở lại với hội họa, nghệ thuật mà năm 16, 17 tuổi đã theo học và đã bỏ dở 50 năm vì cái gánh nặng mà mình tự mang...".

"Vẽ cho mình, vẽ để mang đến cho đời những gì mình coi là đẹp và vẽ để giữ những cảm xúc luôn được tươi mới cho những năm tháng còn lại của đời mình". Chị nói vậy. Và đời cũng đón nhận ở chị tình cảm đó. Tranh của chị có được lượng sưu tập đáng kể từ những người yêu tranh, từ bạn bè. Chị cũng không quên đóng góp cho việc từ thiện trong mùa dịch bệnh bằng cách gửi tranh đến những chương trình đấu giá tranh gây quỹ.

Vâng, vậy là người đàn bà văn đã sang một trang khác là người đàn bà hội hoạ, sự trở lại lần này như con tằm rút ruột nhả tơ. Những đợt sóng lòng ầm ào giông bão, kể cả những phút thiền an nhiên của người trải qua được trùng khơi, biển lửa được giãi bày qua đường nét, bố cục, màu sắc bức tranh. Gặp chị trong xưởng vẽ cá nhân đặt tại ngôi nhà chị đang sống, thấy những bức tranh chân dung các chính khách, các văn nghệ sĩ, những bức tĩnh vật hay hoa hồng đã vẽ xong, lắp trong những chiếc khung trắng thấy cuộc sống của chị thật diễm lệ. Ngoài kia bầu trời trắng trong, cùng với những hạt mưa xuân lất phất trắng, tất cả đang rơi nhẹ trong khu vườn nhiều cây xanh thấy Tết nguyên đán - Nhâm Dần lại đang đến thật gần. Năm tới, với chị là năm tuổi…

Trần Mỹ Hiền

Các tin khác

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Khi còn ở dương thế, Trần Nguyên Dũng là một họa sĩ trầm lặng, luôn là người lắng nghe trong mọi cuộc vui. Tại triển lãm “Những ngày thảnh thơi”, hội họa sẽ kể những câu chuyện về thế giới nội tâm đầy sắc màu của ông...

Họa sĩ Tạ Tỵ Với chiếc đũa thần màu nhiệm

Họa sĩ Tạ Tỵ Với chiếc đũa thần màu nhiệm

Tôi thực sự ngạc nhiên khi đọc được bút tích của họa sĩ Tạ Tỵ (1921-2004) để lại với đề từ sâu sắc rằng: “Nghệ thuật là cao quý. Người làm ra nghệ thuật đã cao quý. Người thưởng ngoạn nghệ thuật còn cao quý hơn” (trích “Tạ Tỵ- Dấu ấn sáng tạo” - NXB Hội Nhà văn-2019). Họa sĩ cần người xem luôn thấu hiểu và đồng hành sáng tạo cùng nghệ sĩ. Bởi lẽ, ông chính là người khởi đầu cho dòng tranh Lập thể vào đầu thập niên 50 (thế kỷ 20) nhưng đầy gian nan.