Nhà văn Trần Thị Trường: Người đàn bà bên khung tranh

Sinh năm 1950, nhà văn Trần Thị Trường tuổi Canh Dần, cầm tinh con hổ. Ẩn trong vẻ ngoài có phần nữ tính là phần tính cách dữ dội, mạnh mẽ. Trong ba năm liên tiếp, người phụ nữ nhỏ bé này đã làm được những cú hích vô cùng "đỉnh".

Còn nhớ sự kiện đầu tiên chị mở triển lãm tranh cá nhân vào năm 2019 tại Ngô Quyền với 48 bức tranh. Chỉ trong thời gian ngắn, chị đã bán hết 40 bức tranh, số còn lại chị không bán nữa mà mang về nhà để lưu giữ như một kỉ niệm và đóng cửa triển lãm sớm hơn so với dự định. Đó là việc 20 năm nay chưa từng xảy ra với phòng triển lãm tranh này. Năm 2020, sau hơn mười năm ấp ủ, cuốn sách "Phố Hoài" ra mắt bạn đọc gây được nhiều thiện cảm. Tiếp đến là trước Tết nguyên đán năm nay 2022, người đàn bà tuổi hổ mang danh nhà văn lại vừa đón một sự kiện quan trọng của đời mình, chị được kết nạp vào hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam. Trong danh sách hai mươi người được kết nạp đợt này, chị là người cao tuổi nhất, cách xa bạn nghề hội họa lần này cả 20-30 tuổi.

img_0761.jpg -0
Nhà văn Trần Thị Trường.​​​​​​

Thật khác lắm so với các nhà văn cùng thời, nếu ai đó nghĩ rằng nhà văn chỉ là những người mơ mộng trăng sao, cuộc sống cơ hàn "ăn đói mặc rách", trông họ cứ khổ khổ, tồi tội thì trái lại, chị lại có sự nhậy bén của người làm kinh tế.  Đầu óc thực tế của chị không cho chị được phép ngồi không nhàn rỗi bất cứ lúc nào. Chị tất bật từ lúc bước chân về làm dâu cho đến tận bây giờ. Khi đã là "con hổ già" thì chị "oai phong lẫm liệt" với những nỗ lực không ngưng nghỉ trong sáng tạo nghệ thuật, thể hiện cái chí khí mạnh mẽ không lùi bước trước mọi rào cản nào của người cầm tinh vị chúa sơn lâm oai hùng.

Người đời vốn thường hay bảo: "Được cái này thì mất cái kia" mà mọi người thấy người đàn bà tuổi Canh Dần chị được nhiều lắm. Tiền bạc ư?! Danh tiếng ư?! Sức khoẻ ư?! Kể cả những vệ tinh xoay xung quanh nữa?! Vốn dĩ ở tuổi ngoài 70, những người đàn bà khác thường chỉ lui hui quanh quẩn trong gian bếp nấu nướng cho gia đình, chăm cháu, và xem vài ba bộ phim ăn khách trên truyền hình. Nhưng, những gì tôi biết về những người đàn bà tuổi hổ như chị thì khác hẳn. Như có một nội lực, cảm hứng dào dạt khiến chị vẽ ngày đêm, nhìn số lượng tranh chị vẽ treo kín studio của chị quả là đáng nể. Càng nể hơn nữa khi chị bỏ hội hoạ gần 50 năm, đến một ngày chị xăm xắn mua giấy, màu mực về và hì hụi vẽ. Mà kì lạ là các đồ vật chị mang về Việt Nam, bước vào tranh chị bức tranh nào cũng sinh động, giàu cảm xúc. Bút pháp hiện thực pha chút ấn tượng, tranh của chị cổ điển mà hiện đại, giống như con người chị.

 Là nhà văn nữ có ai là không đa đoan, đa tình?! Có ai là không bị những thứ tình cảm kì lạ ngoài luồng đốn ngã, hạ gục ở một góc khuất nào đó. Nói đến chuyện này chị chỉ cười trừ, kỉ niệm lại hiện về ào ạt, mưa xuân ngoài trời đang lất phất bay. Trong gian phòng ấm áp toàn khung tranh, bột màu, câu chuyện của 40 năm về trước quay về như mới ngày hôm qua.  

Ngày trẻ, hai vợ chồng cùng thi vào Đại học Mỹ Thuật, học tài thi phận, vợ tự nhận là kém hơn chồng thì đỗ mà chồng lại trượt, đó là điều khó chấp nhận trong con mắt những người thân của chị. Cuộc sống bí bách, tù túng của những năm tháng thời bao cấp thiếu thốn và những tháng ngày ngột ngạt dằn hắt lẫn nhau làm cho cuộc sống dồn nén và nhiều khi dồn đẩy lên đỉnh điểm, chị chọn phương thức ra đi để "giải thoát" và cái chính là để kiếm tiền.

Năm 1981, đang là nhân viên của Sở Xây dựng Hà Nội, chị xin được xuất khẩu lao động ở Bulgaria. 31 tuổi, chị tạm thời xa gia đình hai con nhỏ, bé gái 11 tuổi, bé trai 7 tuổi. Song, cuộc chia tay lại vẫn bịn rịn giữa người đi và kẻ ở sướt mướt và lâm li như bất kì một cuộc chia xa của những kẻ đang yêu nào.

những người bạn văn đến thăm nhà văn t t trường.jpg -0
Nhà văn Trần Thị Trường và các bạn văn.

Cuộc sống của một người phụ nữ đang tuổi xuân xanh đầy nhựa sống, xa gia đình, sự cô đơn, cái lạnh xa xứ nhiều khi khiến cho chị rùng mình sợ hãi. Trai Tây sẵn có sự ga lăng, lãng mạn, cái nhìn đắm đuối và lời thổ lộ chân tình khiến cho chị bối rối. Mà đương nhiên là phải bối rối rồi. Một người đàn bà đầy bản năng, một nhà văn đa cảm như chị, không bối rối mới là lạ. Sự tránh né càng làm cho sóng tình âm ỉ và dai dẳng, nhưng cũng may tiếng vọng trong lòng lý trí mạnh mẽ hơn tất cả.

Trong suốt 7 năm sống ở nước bạn, chị nỗ lực kiếm tiền đến độ không còn thời gian riêng cho mình. Chị mua liền lúc 3 máy khâu công nghiệp, một máy vắt chỉ, một máy may đồ vải nặng, một máy may vải nhẹ. Hằng ngày cặm cụi 10 giờ đồng hồ làm việc bên ngoài, tối về, chị lại trần lưng ra kì cạch đạp bàn máy khâu đến đêm khuya. Lúc đó, điện thoại liên lạc chưa sẵn như bây giờ, mỗi năm chị thu xếp về thăm nhà một lần. Rồi lại ra đi trong nước mắt. Mỗi lần mang đồ về Việt Nam, hai va ly được tối đa là 50 kg, của chị bao giờ cũng chật kín. Mỗi tháng tiêu chuẩn quy định chỉ được phép gửi 1 kg về nhà, chị đều đặn hàng tháng gửi thuốc hay vải về nhà. Sự vun vén, tảo tần của người phụ nữ đảm đang làm cho cuộc sống của chị và gia đình sau này sung túc hơn. 

Về nước một thời gian, số phận đẩy đưa để chị trở thành một nữ nhà văn trên văn đàn. Cuộc sống với người phụ nữ này luôn bận rộn và có nhiều điều bất ngờ thú vị. Chị cùng với nhạc sĩ Trần Tiến làm show âm nhạc đầu tiên của anh tại Cung Văn hóa Thanh Niên năm 1989. Thành công của show diễn này dẫn chị đến với ca sĩ Ngọc Tân. Họ trở thành bạn bè và cùng nhau tổ chức hơn một trăm chương trình (CT) ca nhạc của riêng Ngọc Tân. Từ một bài hát Ngọc Tân thường hát trong CT có tên "Lời cuối cho em", chị đã cho ra đời cuốn tiểu thuyết cùng tên in tại NXB Thanh Niên 1990 với lượng phát hành lên tới gần 1 vạn cuốn.

Năng nổ, tháo vát, đọc nhiều, am hiểu nhiều lĩnh vực khác nhau nên chị còn được mời làm Phó Giám đốc Trung tâm bảo vệ quyền tác giả Văn học Việt Nam năm 2005. Nhưng sau đó nhạc sĩ Phó Đức Phương, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ tác quyền âm nhạc Việt Nam đã mời chị về làm Phó Giám đốc khu vực phía Bắc của Trung tâm này. Bởi ông nhìn ra ngoài văn chương, chị còn là một người phụ nữ năng động và có đầy đủ tố chất của một người trợ lý tháo vát, đáp ứng được yêu cầu phức tạp của công việc này thuở ban đầu khó khăn.

Thời gian như một chớp mắt, những người bạn nghề, những người thân, những cộng sự lần lượt ra đi. Chồng chị trở về với Chúa đã hơn 10 năm. Chị giãi bày: "Chồng mình là hoạ sĩ, nghệ sĩ điêu khắc. Ông tạc nhiều bức tượng về những nhân vật được nhắc đến trong Kinh Thánh. Và cả đời ông, tác phẩm làm ra chỉ dâng tặng cho các nhà thờ. Mình không làm được như ông là tận hiến toàn diện. Bởi sau lưng mình có một gánh nặng cuộc đời... Ông không phải gánh cái gánh nặng đó. Từ ngày ông được Chúa gọi, mình âm thầm mong có ngày được trở lại với hội họa, nghệ thuật mà năm 16, 17 tuổi đã theo học và đã bỏ dở 50 năm vì cái gánh nặng mà mình tự mang...".

"Vẽ cho mình, vẽ để mang đến cho đời những gì mình coi là đẹp và vẽ để giữ những cảm xúc luôn được tươi mới cho những năm tháng còn lại của đời mình". Chị nói vậy. Và đời cũng đón nhận ở chị tình cảm đó. Tranh của chị có được lượng sưu tập đáng kể từ những người yêu tranh, từ bạn bè. Chị cũng không quên đóng góp cho việc từ thiện trong mùa dịch bệnh bằng cách gửi tranh đến những chương trình đấu giá tranh gây quỹ.

Vâng, vậy là người đàn bà văn đã sang một trang khác là người đàn bà hội hoạ, sự trở lại lần này như con tằm rút ruột nhả tơ. Những đợt sóng lòng ầm ào giông bão, kể cả những phút thiền an nhiên của người trải qua được trùng khơi, biển lửa được giãi bày qua đường nét, bố cục, màu sắc bức tranh. Gặp chị trong xưởng vẽ cá nhân đặt tại ngôi nhà chị đang sống, thấy những bức tranh chân dung các chính khách, các văn nghệ sĩ, những bức tĩnh vật hay hoa hồng đã vẽ xong, lắp trong những chiếc khung trắng thấy cuộc sống của chị thật diễm lệ. Ngoài kia bầu trời trắng trong, cùng với những hạt mưa xuân lất phất trắng, tất cả đang rơi nhẹ trong khu vườn nhiều cây xanh thấy Tết nguyên đán - Nhâm Dần lại đang đến thật gần. Năm tới, với chị là năm tuổi…

Trần Mỹ Hiền

Các tin khác

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Những dãy núi cao vời vợi cùng những cánh rừng mênh mang của đại ngàn Tây Nguyên là không gian sinh tồn của các tộc người. Sống giữa núi rừng, họ có cách ứng xử tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên cây cỏ, từ đó hình thành nên hệ tín ngưỡng và những nghi lễ tâm linh độc đáo, giàu bản sắc của miền rừng.