Nhà văn Đoàn Giỏi với khẩu hiệu "Hoặc hoàn thành, hoặc tự sát"

Nhà văn Đoàn Giỏi sinh năm 1925 tại xã Tân Hiệp, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang, mất năm 1989 tại thành phố Hồ Chí Minh. Ông tham gia hoạt động cách mạng từ những ngày đầu cuộc kháng chiến chống Pháp và cũng bắt đầu viết văn từ đấy. Thuở nhỏ ông học họa ở Trường Mỹ thuật Gia Định - Sài Gòn nhưng văn chương mới là cái đích của ông.

Năm 1954, tập kết ra Bắc, ông làm việc ở Ban Văn nghệ Đài Tiếng nói Việt Nam. Từ năm 1956 trở đi, ông viết nhiều, viết hay, nhiều truyện ngắn ra đời gây được tiếng vang trong giới văn nghệ và bạn đọc như các truyện: "Cây đước Cà Mau", "Tầm vông", "Đèn tôi bay về Lục Hồ Chí Minh" và các tập tiểu thuyết: "Cá bống mú", "Trần Văn Ơn", "Rừng đêm xào xạc...".

Cuốn "Đất rừng phương Nam" đã được dịch ra hàng chục thứ tiếng trên thế giới. Đây là cuốn sách ông viết chỉ trong vòng một tháng, trong lúc ốm đau, theo đơn đặt hàng của Nhà xuất bản Kim Đồng.

Sau khi thống nhất đất nước, tháng 4/1975, ông vào công tác ở Hội VHNT Thành phố Hồ Chí Minh. Khi đang viết dở cuốn tiểu thuyết "Núi cả cây ngàn" trên 500 trang về đất nước, con người Nam bộ thì ngày 23/3/1989 ông bị một cơn đau nặng, được gia đình đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Thống nhất, do căn bệnh hiểm nghèo, chỉ sau một tuần ông đã qua đời.

Với trên 20 tác phẩm bao gồm cả thơ, kịch, truyện ngắn, bút ký, biên khảo, nhà văn Đoàn Giỏi đã được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật đợt I (năm 2001). Ít ai biết, nhà văn Đoàn Giỏi có một quyết tâm rất lớn khi hoàn thành tác phẩm đã có kế hoạch của mình. Điều này, được tiết lộ trong một bài điếu văn do nhà văn Nguyễn Quang Sáng đọc trong lễ an táng nhà văn Đoàn Giỏi: "Tôi nhớ khoảng năm 1960, trong lúc anh viết tác phẩm "Hoa hướng dương", trước mắt trên bàn viết, anh treo một khẩu hiệu "Hoặc hoàn thành, hoặc tự sát", nhìn khẩu hiệu ấy tôi nổi gai. Anh còn có thói quen lau bàn sạch sẽ và thắp nhang xong mới đặt bút viết. Con đường văn học là con đường sống chết của anh, vô cùng quyết liệt. Treo khẩu hiệu ấy là để đấu tranh với mình, để xua đuổi nỗi buồn bực, kể cả những cám dỗ và quyến rũ của đời sống ra khỏi trang giấy của anh" (Báo Văn nghệ số 4/1989).

Khi nhà văn Đoàn Giỏi đặt trang giấy trên bàn viết, tác phẩm đối với ông là một mục tiêu phải chinh phục. Chúng ta từng nghe câu nói bất hủ của một nhà cách mạng: "Tự do hay là chết" trước mũi súng quân thù. Còn trong văn chương, ở nước ta có lẽ chỉ có nhà văn Đoàn Giỏi là quyết tâm hoàn thành tác phẩm "Hoặc hoàn thành, hoặc tự sát". Tiểu thuyết "Hoa hướng dương" Đoàn Giỏi đã hoàn thành chính là nhờ khẩu hiệu ấy.

Lê Hồng Thiện

Các tin khác

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

Chỉ ít ngày sau khi nhà văn Higashino Keigo qua đời, cuốn tiểu thuyết mới nhất và cũng là cuối cùng của ông đã được phát hành ở Nhật Bản vào sáng 5/8/2026 như một "lời giã biệt" hàng triệu độc giả yêu mến ông suốt hơn 40 năm qua...

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Ngoài khu lưu niệm Nguyễn Du ở Hà Tĩnh, khu lưu niệm Lê Quý Đôn ở Thái Bình và khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở Bến Tre, thì văn học hiện đại nước ta cũng đã có công trình Bảo tàng Văn học Việt Nam. Thế nhưng, nhìn ra các nước trong khu vực, so với Trung Quốc, thì cách lưu dấu văn nhân ở Việt Nam vẫn chưa thể hiện được tính chuyên nghiệp. Chúng tôi đã có dịp “mục sở thị” một số mô hình bảo tàng văn nhân tại Bắc Kinh và không khỏi trầm trồ về sự đầu tư nghiêm túc và sự quản lý khoa học.

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Văn học dân gian là tấm gương phản chiếu hành trình con người đi từ thuở hoang sơ đến văn minh. Lần theo dấu vết các trang truyện cổ, chúng ta sẽ thấy tổ tiên đã từng bước dựng xây nền tảng gia đình, thiết lập trật tự xã hội bằng cả trí tuệ lẫn sự trải nghiệm qua nhiều thế hệ.

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 1306/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ khẳng định tầm chiến lược: “Văn hóa không dừng lại ở vai trò cầu nối hữu nghị, mà đã trở thành “sức mạnh mềm” cốt lõi, thành lá chắn từ xa bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia.

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Phát biểu trong buổi thăm và làm việc tại Trung tâm Kỹ thuật nghiệp vụ Công an nhân dân, ngày 6/7/2026 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Lịch sử đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội đã chứng minh vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của công tác kỹ thuật nghiệp vụ...”.

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Những ngày tháng 7, trên dải đất miền Trung nắng gió, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Cục Ngoại tuyến, Bộ Công an lặng lẽ đi qua những miền đất lửa Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. Trong hành trình “Theo dấu chân những người anh hùng”, mỗi địa danh đi qua không chỉ là một điểm dừng chân, mà còn là một miền ký ức thiêng liêng. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ là lời tri ân, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình...

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Cách đây 54 năm, người Đại đội trưởng Đại đội 34 pháo cao xạ 37mm của tự vệ mỏ đã anh dũng hy sinh trên mỏm đồi 104 thuộc dãy Ba Đèo, khi chỉ huy đơn vị chiến đấu đến những phút cuối cùng trong trận không kích dữ dội của không quân Mỹ trên vùng trời Quảng Ninh.