Quy định số 08-QĐ/TW về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, tại điểm 7, Điều 2 nêu: "Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương phải gương mẫu đi đầu thực hiện: Không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện, trau dồi đạo đức cách mạng. Mẫu mực về đạo đức, lối sống. Thực sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; trung thực, giản dị, thẳng thắn, chân thành". Như vậy, yêu cầu "mẫu mực về đạo đức, lối sống; thực sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; trung thực, giản dị, thẳng thắn, chân thành" là những nội dung hết sức quan trọng trong quy định của Bộ Chính trị đối với cán bộ, đảng viên, nhất là đảng viên giữ trọng trách cao.
Tại sao cần sống bình dị, mẫu mực về đạo đức, lối sống?
Câu trả lời đến từ chính cốt cách, lối sống của người dân Việt Nam, một cốt cách mộc mạc, chân phương, kiệm, cần với công việc và đơn sơ trong lối sống, sinh hoạt thường ngày. Đó là lối sống tự bao đời của người dân trên mọi miền đất nước, chẳng cứ vùng đất, dân tộc, thành phần. Cốt cách đó định hình từ nền văn hóa truyền thống làng xã, ruộng vườn với tâm niệm "đói cho sạch, rách cho thơm". Người cán bộ, đảng viên sinh ra, lớn lên dù ở đô thị hay thôn quê đều mang cốt cách từ ông bà, cha mẹ hoặc ảnh hưởng của cốt cách đó. Tự cổ xưa tới nay, ở các dân tộc trên thế giới, một nguyên tắc đã định hình: Sống càng bình dị, càng gần gũi, càng được dân tin, dân yêu. Và, chỉ khi được dân tin, dân yêu thì lời nói, việc làm của người cán bộ, đảng viên, của đại biểu dân cử mới thực sự có hiệu quả, mới phát huy được vai trò.
Cũng chỉ có thể sống bình dị, sống hòa mình vào quần chúng, người cán bộ, đảng viên, đại biểu Quốc hội mới có thể hiểu được đời sống thực tiễn, mới nắm được tâm tư, nguyện vọng, thấu hiểu những khó khăn, vất vả của bà con. Thấu hiểu để điều tiết hành vi của mình, quý trọng từng đồng tiền bát gạo, mồ hôi, xương máu của đồng bào và phát huy thành quả trong hiện tại, tương lai. Giá trị của nền độc lập, tự do ngày nay là kết quả của bao máu xương các bậc tiền bối đổ xuống. Lối sống xa hoa, hưởng lạc, cá nhân ích kỷ, tiêu tiền như nước, quan cách, trịch thượng, kiêu ngạo... là những thứ đối lập với lối sống bình dị, mộc mạc của đồng bào. Bác Hồ đã sống cả cuộc đời thanh bạch từ ăn, ở đến phương tiện sử dụng phục vụ công việc hằng ngày. Để tiết kiệm thời gian, Bác dạy: "Từ Chủ tịch Chính phủ cho đến người chạy giấy, người quét dọn trong một cơ quan nhỏ, đều là những người ăn lương của dân, làm việc cho dân... làm việc phải đến đúng giờ, chớ đến trễ về sớm... Phải nhớ rằng: Dân đã lấy tiền mồ hôi nước mắt để trả lương cho ta trong những giờ đó. Ai lười biếng tức là lừa gạt dân".
Gốc rễ của đạo đức, phong cách bình dị, liêm chính chính là tấm lòng vì nước vì dân, vì lợi ích quốc gia, tập thể của Bác. Trong đời sống, chỉ những ai có được đức tính đó, không mưu cầu, vụ lợi cá nhân mới có thể làm được, mới hành động một cách "tự nhiên hương" chứ không phải là sự khiên cưỡng, giả tạo. Bất cứ ai để chủ nghĩa cá nhân chi phối, để chủ nghĩa thực dụng lên ngôi, tất không thể làm được.
Có ý kiến cho rằng, thời kỳ Bác Hồ, đất nước còn chiến tranh, gian khổ nên cán bộ, đảng viên ngày đó muốn xa hoa cũng không được. Quan niệm như vậy là sai lầm. Vụ án Trần Dụ Châu cho thấy, ngay trong điều kiện chiến tranh, bộ đội, nhân dân sống chắt chiu từng củ khoai, củ sắn, vậy mà Trần Dụ Châu đã dùng thủ đoạn vơ vét, hưởng lợi, sống xa hoa, mở tiệc tùng linh đình, tham nhũng của công, ăn chặn tiền, trợ cấp của bộ đội. Châu còn tuyển người, thải người theo sở thích cá nhân, vung tiền bao gái... Thực tế đó cho thấy, nếu không rèn luyện, tu dưỡng thì lòng tham, vụ lợi của cán bộ, đảng viên sẽ trỗi dậy bất kỳ lúc nào, bất kỳ hoàn cảnh nào, sẽ là hiểm họa cho nhân dân nếu tiếp tục để nó sinh sôi, nảy nở.
Ngày nay, trong điều kiện kinh tế phát triển, mở cửa, hội nhập, bài học về tu dưỡng đạo đức, lối sống càng trở nên cấp thiết. Với cán bộ, đảng viên, nhất là những người giữ chức vụ cao trong bộ máy Đảng, Nhà nước, lối sống thanh bạch, giản dị, khiêm nhường trong điều kiện đó càng gần dân, càng được dân tin yêu.
Tác phẩm ảnh "Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm, tặng quà gia đình thương binh tỉnh Gia Lai" của tác giả Lê Trí Dũng - Thông tấn xã Việt Nam đoạt Giải A, Giải Báo chí về Xây dựng Đảng năm 2017. Một bức ảnh phản ánh lãnh đạo Đảng, Nhà nước đi thăm bà con ở các địa phương là chuyện thường thấy, nhưng sao bức ảnh nói trên lại có sức lan tỏa và đoạt giải cao như vậy? Bức ảnh chụp lại một khoảnh khắc trong chuyến công tác của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Gia Lai, một trong 5 tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên ngày 12/4/2017. "Bức ảnh này tôi chụp khi Tổng Bí thư vào thăm gia đình thương binh Đinh Phi, hộ gia đình chính sách có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn ở làng Tung Ke 2, xã Ayun. Hình ảnh người lãnh đạo cao nhất của Đảng giản dị ngồi trên bậu cửa, nắm tay, tặng quà và ân cần hỏi thăm cuộc sống của thương binh Đinh Phi gây ấn tượng mạnh với bà con địa phương và đoàn công tác bởi sự gần gũi, thân thiết, gắn bó với người dân. Tác phẩm đã gửi đi thông điệp về sự gắn bó giữa Đảng với dân. Càng gần gũi, càng giản dị, càng chân thành thì dân càng tin Đảng" - tác giả Lê Trí Dũng chia sẻ. Đây chỉ là một trong vô vàn hình ảnh công tác, sinh hoạt đời thường của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, người lãnh đạo cao nhất của Đảng ta luôn thể hiện phong thái, lối sống mực thước, bình dị, gần gũi quần chúng nhân dân.
Chiều 10/3/2022, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì cuộc họp lãnh đạo chủ chốt, đánh giá những vấn đề nổi bật của đất nước, tình hình quốc tế và nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Do tình hình dịch bệnh COVID-19 lúc đó còn diễn biến phức tạp nên cuộc họp được tiến hành phạm vi hẹp và diễn ra ngay tại phòng làm việc của Tổng Bí thư. Cuộc họp sau đó được đưa tin, hình ảnh trên Đài Truyền hình Việt Nam. Người xem truyền hình hôm đó thực sự xúc động khi thấy căn phòng làm việc của Tổng Bí thư rất đơn sơ, bình dị. Căn phòng không hề trang trí đèn hoa lộng lẫy hay những bộ bàn ghế, nội thất xa hoa như nhiều phòng làm việc của cán bộ sở, ngành, địa phương. Điều đặc biệt ở căn phòng ấy là rất nhiều sách báo.
Nhà báo Dương Đức Quảng từng kể rằng, khi là Bí thư Thành ủy Hà Nội, đồng chí Nguyễn Phú Trọng vẫn lặng lẽ nhờ người chở mình đi xe máy về thăm Khoa Văn trong sự xúc động của thầy cô và bè bạn. Vẫn chỉ coi mình là một người học trò trở về thăm trường, thăm thầy cô, bè bạn, người cựu học trò năm xưa không hề khoa trương mà rất đỗi gần gũi, bình dị. Và, ngay cả khi là Tổng Bí thư, phong cách đó cũng vẹn nguyên khi về dự gặp mặt lớp cũ: "Xin cho em, cho tôi bỏ mọi chức tước bên ngoài căn phòng này. Em đến đây mãi mãi là học trò của các thầy, các cô ngày nào. Tôi đến đây mãi mãi là bạn học của các bạn... Chức tước như phù vân!".
Đại biểu Quốc hội Lê Thanh Vân cho biết, ông là người tiếp xúc nhiều với Tổng Bí thư và luôn cảm nhận sự ân tình, mực thước, bình dị của người đứng đầu Đảng ta. "Một cuộc sống giản dị đến thanh đạm như vậy, điều đó xuất phát từ cuộc sống, từ đạo đức cách mạng của một con người mẫu mực. Đó là người giữ gìn danh dự cá nhân, hòa chung với cuộc sống của đại đa số đồng bào khi đất nước còn khó khăn" - đại biểu Lê Thanh Vân chia sẻ.
Bày tỏ vinh dự lớn lao khi được nhận Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng vào dịp kỷ niệm 93 năm Ngày Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhắc lại những câu trong tác phẩm nổi tiếng "Thép đã tôi thế đấy" của nhà văn Liên Xô Nikolai Alekseyevich Ostrovsky: "Cái quý nhất của con người là cuộc sống và danh dự sống, vì đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí; để khỏi hổ thẹn vì những việc làm ty tiện, đớn hèn, bị mọi người khinh bỉ; để đến khi nhắm mắt xuôi tay, ta có thể tự hào rằng: Tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời - sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng con người, mang lại hạnh phúc cho nhân dân!"; "Thép đã tôi trong lửa đỏ và nước lạnh, lúc đó thép trở nên không hề biết sợ!"... và lời thơ của nhà thơ Tố Hữu: "Còn một giây, một phút tàn hơi/ Là vẫn còn chiến đấu quyết không thôi"!
Niềm tin, sức lan tỏa từ cuốn sách của Tổng Bí thư về đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực 
Trao Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng tặng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng 
