Libya: Khi xung đột vượt ra ngoài khuôn khổ

Cuộc chiến dai dẳng ở Libya đứng trước nguy cơ bước sang một giai đoạn mới nguy hiểm hơn, khi có sự tham chiến của các lực lượng nước ngoài.

Tham vọng của Ankara

Kể từ sau cuộc chính biến năm 2011 dẫn đến cái chết của nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi, Libya - đất nước Bắc Phi từng vô cùng thịnh vượng ấy - chưa bao giờ được hưởng một ngày yên bình. Bao chính phủ đã được dựng lên rồi lại đổ xuống trong những cuộc chiến tranh giành quyền lực dai dẳng. Cộng đồng quốc tế từng muốn đứng lên bảo trợ cho một nền hòa bình tại đây cũng chán nản buông xuôi.

Tình hình tưởng như đã tìm được lối thoát khi đầu năm 2019, ở miền Đông Libya, Tướng Khalifa Haftar thành lập Quân đội Quốc gia Libya (LNA). Chỉ vài tháng, LNA đã làm chủ phần lớn đất nước và bắt đầu tiến về thủ đô Tripoli cho mục tiêu cuối cùng.

Mối quan hệ thân thiết với tướng Hafta khiến ông El Sisi không thể đứng ngoài.
Mối quan hệ thân thiết với tướng Hafta khiến ông El Sisi không thể đứng ngoài.

Khi đó, Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya (GNA) ở Tripoli quá yếu ớt và gần như không thể chống lại. Dù được Liên Hợp quốc (LHQ) công nhận nhưng bởi năng lực yếu kém, chính phủ này nhanh chóng rơi vào thế bị cô lập, thất bại liên tiếp trên chiến trường và đứng trước nguy cơ bị sụp đổ hoàn toàn. Cho đến khi có một tay chơi mới nhảy vào làm đảo lộn tất cả, đó là Thổ Nhĩ Kỳ.

Sự lớn mạnh của Thổ Nhĩ Kỳ trong những năm qua được thể hiện bằng các hành động cứng rắn của nước này trong nhiều vấn đề quốc tế. Tổng thống Tayyip Erdogan luôn theo đuổi tham vọng biến Thổ Nhĩ Kỳ thành “cường quốc khu vực”. Vì thế, Thổ Nhĩ Kỳ liên tục có những hành động vươn tầm ảnh hưởng bằng cách can thiệp vào Syria, Iraq, Somalia,... và lần này là Libya. Đứng lên bảo vệ một chính quyền được LHQ công nhận, trở thành người bảo trợ cho nền hòa bình mới, ông Erdogan cần một hành trang như thế để bước vào cuộc bầu cử năm 2023 tới đây.

Bản thân LNA là một lực lượng được Ai Cập, cùng Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) ủng hộ. Đây là những quốc gia đối đầu với Ankara trong thế giới Hồi giáo. Nếu LNA giành thắng lợi, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ bị bao vây bởi một loạt các quốc gia không thân thiện với mình. Thêm vào đó, những lợi ích kinh tế có được từ Libya đủ để chính quyền Ankara dấn thân vào vùng đất sa mạc này. Một nghị quyết được Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua vào ngày 6-1 năm nay đã cho phép Tổng thống Erdogan đưa quân đội tới Libya, đồng thời cung cấp vũ khí cho chính quyền GNA để tiến hành những cuộc phản kích.

Kết cục, cuộc tấn công Tripoli của LNA đã thất bại. Thế chủ động trên chiến trường chuyển từ LNA về tay GNA. Từ chỗ chặn đứng cuộc tấn công kéo dài 14 tháng vào Tripoli của tướng Haftar cho đến củng cố lại được quyền kiểm soát ở Tây Libya, ngày 18-7 vừa qua, các chỉ huy quân sự của GNA đã điều động lực lượng tiến sát Sirte, cửa ngõ tiến vào các cơ sở dầu mỏ chính của Libya ở phía Đông, đồng thời cũng chính là cứ điểm quan trọng nhất của phe LNA. Cuộc chiến ở Libya đang chuyển sang một bước ngoặt mới.

Lá chắn của Cairo

Thời điểm Thổ Nhĩ Kỳ nhảy vào cuộc chiến tại Libya, đã có rất nhiều quốc gia lên tiếng phản đối. Những tiếng nói đó đến từ cả EU, LHQ, Nga và nhiều quốc gia trong khu vực nhưng chỉ có một quốc gia đã thẳng thừng tuyên bố: chúng tôi cũng sẽ không đứng ngoài. Đó là Ai Cập.

Có một mối liên kết mạnh mẽ giữa tướng Haftar với chính quyền quân sự hiện tại của Ai Cập, khi người đứng đầu lực lượng LNA hiện nay từng trực tiếp cầm súng bên cạnh những người lính Ai Cập trong cuộc chiến với Israel vào năm 1973. Miền Đông Libya giáp với Ai Cập, vừa là lá chắn, vừa là bước đệm với chính quyền ở Tripoli vốn không ưa gì chính quyền hiện tại của Cairo. Chính vì thế, Cairo đã sớm khẳng định họ sẽ đứng bên cạnh người bạn cũ của mình, tướng Haftar.

Trong cuộc nói chuyện với Tổng thống Pháp hôm 30-5 vừa qua, Tổng thống Ai Cập Fattah El Sisi đã khẳng định muốn "chấm dứt mọi sự can thiệp của nước ngoài vào các vấn đề nội bộ của Libya", thứ mà theo ông vốn sẽ chỉ làm trầm trọng thêm tình hình hỗn loạn tại quốc gia này đồng thời đe dọa đến an ninh của cả khu vực Trung Đông và vùng Địa Trung Hải. Một tuyên bố rõ ràng là nhắm thẳng vào chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ, khi mà những hoạt động của quân đội nước này trên chiến trường Libya ngày một quyết liệt.

Sự hiện diện của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tại Libya làm cho tình hình hết sức căng thẳng.
Sự hiện diện của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tại Libya làm cho tình hình hết sức căng thẳng.

Tới lúc trên thực địa, GNA với sự hỗ trợ của các lực lượng đánh thuê do Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn bắt đầu tiến về phía Đông, Ai Cập thấy rằng mình cần phải hành động. Một liên minh 5 nước Địa Trung Hải được thành lập để làm đối trọng với Thổ Nhĩ Kỳ trong những vấn đề khu vực, những chiếc xe tăng T-72 được gửi tới miền Đông Libya cho tướng Haftar, một hợp đồng 500 chiếc tăng T-90 MS khác được ký gấp gáp với Nga và một cuộc diễn tập quy mô lớn ngay sát biên giới Libya được thông báo. Ranh giới đỏ Sirte-Jufra ở Libya mà ông El Sisi đã nói tới hôm 20-6 vừa qua rõ ràng không phải là một trò đùa. Vào lúc này, khi mà GNA đang rầm rộ chuẩn bị cho cuộc tấn công vào Sirte như đã nói thì đồng thời có hàng nghìn lính Ai Cập cũng được tăng cường tới sát biên giới. Cairo đã sẵn sàng “động binh”?

Chưa biết diễn biến ở miền Đông Libya những ngày tới sẽ như thế nào nhưng rõ ràng tình hình đang đứng trước một bước ngoặt lớn. GNA có lính đánh thuê và vũ khí của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ mạnh hơn LNA của tướng Haftar. Nhưng, Ai Cập khi đã chống lưng phía sau thì cũng sẽ nhất định không để đồng minh của mình bị sụp đổ. Khi đó, một cuộc đối đầu trực diện giữa hai bên là hoàn toàn có thể xảy ra.

Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa máy bay chiến đấu, máy bay không người lái cùng nhiều vũ khí hiện đại tới Libya trong thời gian qua. Một thông tin mới đây cho hay Ankara và GNA đã đạt được thỏa thuận về việc đặt căn cứ quân sự tại Al-Watiya, nơi mà Thổ Nhĩ Kỳ có thể lắp đặt cả hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 - thứ vũ khí nhắm thẳng vào lực lượng không quân Ai Cập. Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ có thể được trang bị hiện đại hơn nhưng lại ở xa chiến trường tới 3.000 km, còn Ai Cập - cái tên quen thuộc trong những cuộc xung đột ở vùng Sahara này - sẽ có lợi thế nhất định để thúc đẩy một cuộc chiến toàn diện. Cả hai bên đều không có dấu hiệu nhường bước.

Khi mà các cường quốc trên thế giới đều còn đang ngập trong những rắc rối riêng, một cuộc xung đột khu vực lúc này rất dễ bị bỏ quên. Thời gian qua, rất ít tiếng nói quốc tế nhằm xoa dịu những căng thẳng ở Libya. Sự bàng quan của Nga, Mỹ và cả EU đã khiến cho Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập có điều kiện can thiệp sâu hơn vào tình hình ở đất nước này. Từ một cuộc chiến tranh ủy nhiệm trên chiến trường Libya, nguy cơ về cuộc giao chiến trực tiếp giữa hai quốc gia sở hữu tiềm lực quân sự lớn đã hiện lên rõ mồn một, thực sự khiến thế giới phải lo lắng.

Việc các quốc gia trong một khu vực có thể dễ dàng tự quyết định việc đưa quân tham chiến ở một quốc gia khác như vậy là hết sức nguy hiểm. Những cuộc xung đột nhỏ sẽ dễ bùng phát thành xung đột lớn hơn và tác động tới nhiều quốc gia hơn nữa. Khi mà cuộc chiến ở Libya vượt ra ngoài khuôn khổ của một cuộc nội chiến, chắc chắn nó sẽ kéo theo nhiều đất nước vào vòng xoáy. Đó rõ ràng là một tín hiệu xấu đối với nền hòa bình ở cả trên thế giới lẫn Bắc Phi.

Tử Uyên

Các tin khác

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều từng khiến báo chí lo lắng về sự tồn tại của chính mình. Máy in làm thay đổi cách phổ biến tin tức. Phát thanh và truyền hình từng được dự báo sẽ khiến báo in biến mất. Internet làm rung chuyển toàn bộ mô hình vận hành truyền thống của các tòa soạn. Và, giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại tiếp tục đặt ra câu hỏi rằng, liệu báo chí và những người làm báo có còn thật sự cần thiết khi máy móc có thể viết, tổng hợp và sản xuất nội dung với tốc độ vượt xa con người?

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Tối 30/5/2026, người dân Paris vỡ òa sau chiến thắng nghẹt thở của đội bóng Paris Saint-Germain (PSG) tại đấu trường châu lục. Nhưng, thay vì một lễ ăn mừng xúc động, những thanh niên Paris lại biến nó thành một cơn ác mộng bạo lực với gạch đá và bom xăng.

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

Trong lúc thế giới vẫn chưa nguôi lo ngại trước những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ, một cảnh báo mới từ Liên hợp quốc lại phủ thêm bóng đen lên bức tranh khí hậu toàn cầu. Hiện tượng El Nino được dự báo sắp quay trở lại với cường độ mạnh, có nguy cơ cộng hưởng với xu thế nóng lên toàn cầu để đẩy Trái đất bước vào giai đoạn thời tiết cực đoan hơn trong những năm tới.

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Gần 3 thập kỷ sau khi rút khỏi Lebanon, quân đội Israel một lần nữa kiểm soát pháo đài Beaufort - vị trí từng là biểu tượng của cuộc chiến kéo dài giữa Tel Aviv và Hezbollah. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của Israel, đồng thời kéo theo những hệ lụy khôn lường với người Lebanon và an ninh khu vực.

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trong một thời gian ngắn, những cuộc tấn công nhằm vào các đô thị, trung tâm lọc hóa dầu lớn và cả các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã làm thế giới phải có cái nhìn khác hoàn toàn về vấn đề an ninh khu vực. Sự bất lực của chiếc ô an ninh Mỹ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tự định đoạt vận mệnh bằng tư duy tự cường và đa phương hóa.

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Ngày 4/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei, nếu hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, trên thực tế, đàm phán song phương Mỹ - Iran vẫn đang chìm trong bế tắc. Bên cạnh đó, kết quả của nó cũng sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến của các cuộc thương thảo Israel - Hamas cũng như Israel - Lebanon.

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những ngày cuối tháng 5/2026, diễn ra liên tiếp nhiều sự kiện ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo thông lệ, mỗi năm Đối thoại Shangri-La sẽ mời diễn giả là nguyên thủ một quốc gia có uy tín phát biểu dẫn đề. Năm 2026, vinh dự này thuộc về người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với chủ đề: “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu dẫn đề này giành được sự quan tâm, đồng tình và hoan nghênh của lãnh đạo các nước cũng như dư luận quốc tế...

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Trong suốt 10 năm (1960 - 1970), CIA và Cơ quan Tình báo Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã huấn luyện và tung ra miền Bắc hàng trăm gián điệp biệt kích cùng cả trăm tấn vũ khí, lương thực. Đây được coi là cuộc chiến ngầm quy mô lớn nhất sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng An ninh nhân dân phối hợp với lực lượng Quân đội đã tiêu diệt, bắt sống hầu hết số gián điệp biệt kích này, không những thế còn sử dụng “trò chơi nghiệp vụ” khi dùng điện đài của địch, do chính các gián điệp biệt kích bị bắt thực hiện để cung cấp tin giả cho chỉ huy ở Sài Gòn theo ý đồ của ta.

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Một trong những vụ truy tố tội phạm kinh tế quốc tế lớn nhất lịch sử vừa khép lại không phải bằng một phán quyết của bồi thẩm đoàn, mà bằng một bức thư ngắn gọn từ các công tố viên liên bang tại Brooklyn khi Bộ Tư pháp Mỹ chính thức rút toàn bộ cáo buộc hình sự đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani.

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiến trình số hóa toàn cầu đang tạo ra một thực thể quyền lực mới: những trung tâm dữ liệu. Không còn thuần túy là hạ tầng kỹ thuật thương mại, các "kho báu số" này đã trở thành điểm trọng yếu và nhạy cảm bậc nhất trên bản đồ địa chính trị.

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

LTS: Sau 22 năm Việt Nam tham gia Công ước Berne, lần đầu tiên Việt Nam có một vụ khởi tố đình đám liên quan đến vi phạm bản quyền âm nhạc. Nhưng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) trong âm nhạc chỉ đơn thuần loanh quanh ở chỗ chiếm dụng các quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức khác. Vi phạm SHTT cũng không chỉ tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật đơn thuần. Nó đang là một trì trệ cũ cần phải được xóa bỏ vì sự phát triển và hơn hết, vì danh dự quốc gia…

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Nối tiếp Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), ngày 20/5 vừa qua, đến lượt Liên hợp quốc chính thức hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn biến phức tạp, những kịch bản tồi tệ nhất dường như vẫn còn chưa thể đo lường hết.

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Trên thực tế, chuyến công du cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15/5 chưa đạt được bất cứ bước đột phá nào về những vấn đề gai góc nhất còn tồn tại giữa hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, như thuế quan, sở hữu trí tuệ, công nghệ hay xung đột Trung Đông. Song, những diễn biến tiếp nối đang dần củng cố nhận định chung của giới quan sát quốc tế: Ít nhất, cuộc tiếp xúc này đã mang tới những xung lực mang tính chất "phá băng", để từ đó dần tái định hình một cục diện mới.

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

“Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án nghiêm trọng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật; triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh”...

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Với những gì vừa được công bố trong tuyên bố chung ngay ngày đầu chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin, có lẽ, thông điệp mà ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình muốn nhấn mạnh không chỉ là biểu hiện bề mặt trên lớp vỏ ngôn từ, mà là những nỗ lực lâu dài nằm sâu trong ý chí của cả hai bên, về tiến trình định hình một trật tự thế giới mới.

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

LTS: Thịnh vượng luôn là điều mọi quốc gia đều mong vươn tới. Nhưng thịnh vượng đi đôi với an ninh là câu hỏi khó. Đơn giản, không quốc gia nào có thể làm giàu một mình, mà cần tương tác với nhiều đối tác khác trên thế giới. Có tương tác, ắt có những ràng buộc, thậm chí lệ thuộc. Và lệ thuộc có thể là chìa khóa để mở ra cánh cửa của mất an toàn.

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

Ngày 28/4/2026 đã đi vào lịch sử ngành năng lượng toàn cầu. Chỉ bằng một thông cáo ngắn gọn từ Bộ Năng lượng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) - tuyên bố sẽ chính thức rút khỏi tổ chức này cũng như liên minh OPEC+ mở rộng từ ngày 1/5/2026.