Khi quyền lực dầu mỏ trở lại tay OPEC

Sau hơn một thập kỷ phát triển vượt bậc, dầu đá phiến của Mỹ đã làm thay đổi “bàn cờ dầu mỏ” thế giới, nhưng khi sản lượng đã đạt đỉnh và có dấu hiệu suy giảm, quyền lực dầu mỏ dường như đang trở lại tay Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC).

Sự trỗi dậy của dầu đá phiến Mỹ

Sự phát triển của ngành công nghiệp dầu đá phiến ở Mỹ bắt đầu từ đầu những năm 2000, khi các công nghệ khai thác mới như fracking (thủy lực phân rã) và khoan ngang được áp dụng rộng rãi. Những tiến bộ này đã làm giảm chi phí khai thác và mở ra các mỏ dầu đá phiến khổng lồ, chủ yếu ở miền Tây nước Mỹ như Bakken, Permian Basin, và Eagle Ford. Từ năm 2008 đến 2015, sản lượng dầu đá phiến của Mỹ tăng vọt từ 5 triệu thùng/ ngày lên 9,4 triệu thùng/ ngày, đưa Mỹ lên bản đồ xuất khẩu dầu thế giới. Đến năm 2018, Mỹ đã vượt qua Nga và Ảrập Saudi để trở thành nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới.

Một ước tính của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho thấy sản lượng dầu của Mỹ tăng trưởng với tốc độ gộp hàng năm là +7,9%, nhanh gấp 5 lần so với mức tăng trưởng hàng năm +1,6% trong tiêu thụ xăng dầu toàn cầu. Đỉnh điểm sản xuất dầu đá phiến của Mỹ đã xảy ra vào khoảng năm 2019-2020. Sản lượng dầu đá phiến của Mỹ đã đạt mức cao nhất vào năm 2019, với khoảng 12,2 triệu thùng/ ngày.

Khi quyền lực dầu mỏ trở lại tay OPEC -0
Cái bắt tay của Nga và Arab Saudi để thành lập OPEC+.

Cuộc cạnh tranh với OPEC+

Trước khi dầu đá phiến trở nên phổ biến, OPEC và Nga (gọi là OPEC+) nắm hầu hết lượng dầu tiêu thụ của thế giới. Nhưng chỉ trong khoảng thời gian ngắn, sự phát triển của dầu đá phiến đã tạo ra cuộc cạnh tranh giá dầu và thị phần trên thị trường toàn cầu làm thay đổi cơ cấu ngành công nghiệp dầu mỏ. Một cuộc chiến về sản lượng (nhằm bảo vệ thị phần) lẫn giá cả (nhằm tiêu diệt đối thủ) đã diễn ra trong suốt hơn một thập kỷ.

Nếu năm 2008, sản lượng dầu Mỹ chỉ đạt 5 triệu thùng/ngày chiếm 7% sản lượng toàn cầu và gần như không xuất khẩu thì đến năm 2014, Mỹ đã sản xuất tới 8,7 triệu thùng/ ngày, chiếm tới 13% sản lượng toàn cầu và xuất khẩu ít nhất 2 triệu thùng/ ngày. Đến năm 2020, dù sản lượng tăng lên 13 triệu thùng/ ngày nhưng Mỹ lại chỉ còn chiếm 11% sản lượng toàn cầu. Những thay đổi cũng diễn ra đối với OPEC + trong giai đoạn này. Từ năm 2008 đến 2014 và 2020, sản lượng dầu của OPEC+ cũng tăng đều từ 32 lên 38 rồi 42 triệu thùng/ngày nhưng thị phần thì thay đổi liên tục khi chỉ chiếm từ 44% vào năm 2014 xuống còn 41% vào năm 2020. Đây cũng là giai đoạn giá dầu có những biến thiên vô cùng phức tạp từ mức kỷ lục tháng 7/2008 tới 144 USD/ thùng cho tới mức thấp nhất vào tháng 4/2020 chỉ vào khoảng 15 USD/ thùng.

Dầu đá phiến Mỹ đã làm giảm giá dầu toàn cầu trong một số thời kỳ bằng cách gây áp lực lên các quốc gia OPEC+ để điều chỉnh sản lượng. Sự linh hoạt trong sản xuất đã giúp Mỹ duy trì một thị phần ổn định buộc OPEC+ thay đổi liên tục để ổn định giá cả và bảo vệ thị phần của mình. Sự phát triển của dầu đá phiến Mỹ đã làm thay đổi đáng kể cân bằng cung cầu trên thị trường dầu mỏ toàn cầu, tạo nên một cuộc “cạnh tranh sắc bén” giữa các nhà sản xuất lớn.

Nhờ công nghệ tiên tiến, dầu đá phiến Mỹ có thể nhanh chóng điều chỉnh sản lượng đáp ứng thị trường. Điều này làm cho thị trường dầu mỏ trở nên linh hoạt hơn và giúp cân bằng cung cầu dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, sự cạnh tranh bất thường của Mỹ cũng kéo theo việc OPEC mở rộng thành OPEC+ và đoàn kết hơn để bảo vệ mình. Các quốc gia OPEC+ cũng thúc đẩy sự đổi mới công nghệ để có thể cạnh tranh với dầu của Mỹ.

Dấu hiệu suy giảm

Mặc dù dầu đá phiến Mỹ đã đạt đến đỉnh cao, nhưng gần đây có nhiều dấu hiệu cho thấy sản lượng đang suy giảm. Các mỏ dầu đá phiến dễ khai thác nhất đã được khai thác hết. Có nghĩa là việc khai thác ở các mỏ mới sẽ tốn kém hơn và khó khăn hơn, đặc biệt là về công nghệ. Trong khi đó chi phí nhân công của Mỹ luôn cao hơn mức trung bình thế giới khiến cho dầu đá phiến Mỹ trở nên ngày càng mất cạnh tranh. Chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden từ năm 2021 cũng đưa ra các chính sách khắt khe hơn đối với ngành dầu mỏ nhằm giảm khí thải nhà kính và thúc đẩy năng lượng tái tạo. Trong khi đó, nhiều công ty dầu đá phiến Mỹ đang gặp khó khăn tài chính do nợ nần và yêu cầu lợi nhuận ngắn hạn từ các nhà đầu tư. Việc duy trì sản lượng cao trong bối cảnh giá dầu biến động là một thách thức lớn. Đây chính là hệ quả của việc phải cạnh tranh với những công ty nhà nước thuộc OPEC+.

Sản lượng dầu đá phiến của Mỹ đã đạt đỉnh vào năm 2019, trước khi đại dịch COVID-19 gây ra suy giảm mạnh mẽ. Mặc dù có sự phục hồi sau đại dịch, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng sản lượng sẽ khó quay lại mức đỉnh trước đó. Từ năm 2021, EIA dự báo sản lượng dầu đá phiến sẽ ổn định hoặc chỉ tăng nhẹ trong những năm tới. Quả thực, đến năm 2023, dù đã tăng tối đa công suất tại các mỏ dầu đá phiến thì Mỹ cũng chỉ đạt được 13,2 triệu thùng /ngày.

Khi quyền lực dầu mỏ trở lại tay OPEC -0
Dầu đá phiến Mỹ phát triển nở rộ trong hơn 1 thập kỷ qua.

Quyền lực trở lại với OPEC

Với sự suy giảm của sản lượng dầu đá phiến Mỹ, OPEC đã bắt đầu khôi phục lại quyền kiểm soát thị trường dầu mỏ. Việc cắt giảm sản lượng phối hợp giữa các quốc gia thành viên đã giúp ổn định giá dầu, đồng thời củng cố lại vai trò của OPEC trong việc điều tiết thị trường. Theo đánh giá của ông John Kemp, nhà phân tích thị trường cấp cao chuyên về hệ thống dầu mỏ và năng lượng của Reuters thì: “OPEC đã chứng tỏ khả năng thích ứng và khả năng duy trì ảnh hưởng của mình trong bối cảnh thị trường biến động”.

Việc OPEC giành lại quyền kiểm soát thị trường dầu mỏ có thể dẫn đến sự ổn định hơn về giá dầu, điều này có lợi cho cả các nước xuất khẩu và nhập khẩu dầu. Tuy nhiên, giá dầu cao hơn cũng có thể gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng. Sự trở lại của quyền lực OPEC có thể thúc đẩy các quốc gia nhập khẩu dầu mỏ tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế để giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ. Điều này thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp năng lượng tái tạo và các công nghệ năng lượng sạch.

Theo các chuyên gia phân tích chính trị, sự thay đổi quyền lực trong thị trường dầu mỏ còn có thể ảnh hưởng đến quan hệ địa chính trị toàn cầu. Các quốc gia sản xuất dầu lớn như Arab Saudi, Nga và các thành viên OPEC khác có thể gia tăng ảnh hưởng trong các vấn đề quốc tế. Trong khi đó, Mỹ có thể phải điều chỉnh chiến lược năng lượng và ngoại giao của mình trong bối cảnh mới.

Trong ngắn hạn, thị trường dầu mỏ có thể tiếp tục bị chi phối bởi OPEC và các đồng minh của họ. Tuy nhiên, sự bất định về nhu cầu dầu mỏ toàn cầu, đặc biệt là khi các quốc gia chuyển sang các nguồn năng lượng bền vững hơn, sẽ là một thách thức lớn. Các công nghệ mới và sự đổi mới trong ngành năng lượng có thể thay đổi cục diện thị trường trong dài hạn. Trong khi dầu mỏ vẫn là một nguồn năng lượng quan trọng trong tương lai gần, sự phát triển của năng lượng tái tạo đang gia tăng nhanh chóng. Các công nghệ năng lượng mặt trời, gió, pin lưu trữ đang ngày càng hiệu quả và kinh tế hơn. Chính phủ các nước và các doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào các giải pháp năng lượng xanh để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và đảm bảo an ninh năng lượng.

Khi mất đi nguồn lực từ dầu đá phiến, Mỹ sẽ phải điều chỉnh chiến lược năng lượng của mình. Điều này có thể bao gồm tăng cường đầu tư vào năng lượng tái tạo, cải thiện hiệu quả năng lượng, và tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế như hydro và năng lượng hạt nhân. Đồng thời, Mỹ cũng cần phải duy trì mối quan hệ hợp tác với các đối tác quốc tế để đảm bảo an ninh năng lượng và ổn định kinh tế khi dầu mỏ vẫn nắm giữ huyết mạch của nền kinh tế.

Dù sao thì, giai đoạn mà nước Mỹ có thể “hô mưa gọi gió” vì không phụ thuộc vào giá dầu cũng có thể đã qua rồi.

Tiểu Phong

Các tin khác

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều từng khiến báo chí lo lắng về sự tồn tại của chính mình. Máy in làm thay đổi cách phổ biến tin tức. Phát thanh và truyền hình từng được dự báo sẽ khiến báo in biến mất. Internet làm rung chuyển toàn bộ mô hình vận hành truyền thống của các tòa soạn. Và, giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại tiếp tục đặt ra câu hỏi rằng, liệu báo chí và những người làm báo có còn thật sự cần thiết khi máy móc có thể viết, tổng hợp và sản xuất nội dung với tốc độ vượt xa con người?

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Tối 30/5/2026, người dân Paris vỡ òa sau chiến thắng nghẹt thở của đội bóng Paris Saint-Germain (PSG) tại đấu trường châu lục. Nhưng, thay vì một lễ ăn mừng xúc động, những thanh niên Paris lại biến nó thành một cơn ác mộng bạo lực với gạch đá và bom xăng.

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

Trong lúc thế giới vẫn chưa nguôi lo ngại trước những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ, một cảnh báo mới từ Liên hợp quốc lại phủ thêm bóng đen lên bức tranh khí hậu toàn cầu. Hiện tượng El Nino được dự báo sắp quay trở lại với cường độ mạnh, có nguy cơ cộng hưởng với xu thế nóng lên toàn cầu để đẩy Trái đất bước vào giai đoạn thời tiết cực đoan hơn trong những năm tới.

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Gần 3 thập kỷ sau khi rút khỏi Lebanon, quân đội Israel một lần nữa kiểm soát pháo đài Beaufort - vị trí từng là biểu tượng của cuộc chiến kéo dài giữa Tel Aviv và Hezbollah. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của Israel, đồng thời kéo theo những hệ lụy khôn lường với người Lebanon và an ninh khu vực.

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trong một thời gian ngắn, những cuộc tấn công nhằm vào các đô thị, trung tâm lọc hóa dầu lớn và cả các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã làm thế giới phải có cái nhìn khác hoàn toàn về vấn đề an ninh khu vực. Sự bất lực của chiếc ô an ninh Mỹ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tự định đoạt vận mệnh bằng tư duy tự cường và đa phương hóa.

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Ngày 4/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei, nếu hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, trên thực tế, đàm phán song phương Mỹ - Iran vẫn đang chìm trong bế tắc. Bên cạnh đó, kết quả của nó cũng sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến của các cuộc thương thảo Israel - Hamas cũng như Israel - Lebanon.

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những ngày cuối tháng 5/2026, diễn ra liên tiếp nhiều sự kiện ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo thông lệ, mỗi năm Đối thoại Shangri-La sẽ mời diễn giả là nguyên thủ một quốc gia có uy tín phát biểu dẫn đề. Năm 2026, vinh dự này thuộc về người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với chủ đề: “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu dẫn đề này giành được sự quan tâm, đồng tình và hoan nghênh của lãnh đạo các nước cũng như dư luận quốc tế...

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Trong suốt 10 năm (1960 - 1970), CIA và Cơ quan Tình báo Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã huấn luyện và tung ra miền Bắc hàng trăm gián điệp biệt kích cùng cả trăm tấn vũ khí, lương thực. Đây được coi là cuộc chiến ngầm quy mô lớn nhất sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng An ninh nhân dân phối hợp với lực lượng Quân đội đã tiêu diệt, bắt sống hầu hết số gián điệp biệt kích này, không những thế còn sử dụng “trò chơi nghiệp vụ” khi dùng điện đài của địch, do chính các gián điệp biệt kích bị bắt thực hiện để cung cấp tin giả cho chỉ huy ở Sài Gòn theo ý đồ của ta.

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Một trong những vụ truy tố tội phạm kinh tế quốc tế lớn nhất lịch sử vừa khép lại không phải bằng một phán quyết của bồi thẩm đoàn, mà bằng một bức thư ngắn gọn từ các công tố viên liên bang tại Brooklyn khi Bộ Tư pháp Mỹ chính thức rút toàn bộ cáo buộc hình sự đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani.

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiến trình số hóa toàn cầu đang tạo ra một thực thể quyền lực mới: những trung tâm dữ liệu. Không còn thuần túy là hạ tầng kỹ thuật thương mại, các "kho báu số" này đã trở thành điểm trọng yếu và nhạy cảm bậc nhất trên bản đồ địa chính trị.

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

LTS: Sau 22 năm Việt Nam tham gia Công ước Berne, lần đầu tiên Việt Nam có một vụ khởi tố đình đám liên quan đến vi phạm bản quyền âm nhạc. Nhưng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) trong âm nhạc chỉ đơn thuần loanh quanh ở chỗ chiếm dụng các quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức khác. Vi phạm SHTT cũng không chỉ tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật đơn thuần. Nó đang là một trì trệ cũ cần phải được xóa bỏ vì sự phát triển và hơn hết, vì danh dự quốc gia…

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Nối tiếp Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), ngày 20/5 vừa qua, đến lượt Liên hợp quốc chính thức hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn biến phức tạp, những kịch bản tồi tệ nhất dường như vẫn còn chưa thể đo lường hết.

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Trên thực tế, chuyến công du cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15/5 chưa đạt được bất cứ bước đột phá nào về những vấn đề gai góc nhất còn tồn tại giữa hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, như thuế quan, sở hữu trí tuệ, công nghệ hay xung đột Trung Đông. Song, những diễn biến tiếp nối đang dần củng cố nhận định chung của giới quan sát quốc tế: Ít nhất, cuộc tiếp xúc này đã mang tới những xung lực mang tính chất "phá băng", để từ đó dần tái định hình một cục diện mới.

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

“Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án nghiêm trọng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật; triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh”...

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Với những gì vừa được công bố trong tuyên bố chung ngay ngày đầu chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin, có lẽ, thông điệp mà ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình muốn nhấn mạnh không chỉ là biểu hiện bề mặt trên lớp vỏ ngôn từ, mà là những nỗ lực lâu dài nằm sâu trong ý chí của cả hai bên, về tiến trình định hình một trật tự thế giới mới.

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

LTS: Thịnh vượng luôn là điều mọi quốc gia đều mong vươn tới. Nhưng thịnh vượng đi đôi với an ninh là câu hỏi khó. Đơn giản, không quốc gia nào có thể làm giàu một mình, mà cần tương tác với nhiều đối tác khác trên thế giới. Có tương tác, ắt có những ràng buộc, thậm chí lệ thuộc. Và lệ thuộc có thể là chìa khóa để mở ra cánh cửa của mất an toàn.

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

Ngày 28/4/2026 đã đi vào lịch sử ngành năng lượng toàn cầu. Chỉ bằng một thông cáo ngắn gọn từ Bộ Năng lượng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) - tuyên bố sẽ chính thức rút khỏi tổ chức này cũng như liên minh OPEC+ mở rộng từ ngày 1/5/2026.