Hóc búa chuyện kế vị của Hoàng gia Nhật Bản

Vừa qua, Nhật hoàng Akihito đã bày tỏ mong muốn thoái vị trong thời gian tới. Dù không trực tiếp đề cập đến vấn đề này nhưng ông nói rằng tình trạng sức khỏe suy yếu khiến bản thân không hoàn thành được những nhiệm vụ quan trọng trên cương vị của người đứng đầu Hoàng gia.

Việc Nhật hoàng thoái vị là điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử Nhật Bản thời kỳ hiện đại. Vì luật Hoàng gia Nhật Bản không quy định về tình trạng sau khi thoái vị đối với một Nhật hoàng nếu người đó còn sống, nên nếu Nhật hoàng Akihito muốn thoái vị thì trước hết luật phải được sửa đổi, và quá trình này ít nhất cũng mất vài năm.

Bên cạnh đó, Nhật hoàng cũng bày tỏ lo lắng về sự tồn vong của Hoàng gia vì luật hiện hành chỉ cho phép nam giới được kế vị. Điều này tạo nên những luồng ý kiến trái chiều, cùng yêu cầu phải có sửa đổi phù hợp với bối cảnh Hoàng gia hiện nay.

Mong muốn thoái vị

Nhật hoàng Akihito năm nay 82 tuổi, bắt đầu kế vị sau khi cha ông là Nhật hoàng Hirohito qua đời vào năm 1989. Truyền thông Nhật Bản khi đưa tin về Nhật hoàng đều khẳng định ông là người đã cống hiến không mệt mỏi cho đất nước.

Ông là Nhật hoàng đầu tiên kết hôn với một người dân bình thường, và Hoàng hậu Michiko cũng là người đầu tiên không phải nhờ tới vú nuôi khi hạ sinh 3 người con. 

Nhật hoàng Akihito, sẽ bước sang tuổi 83 vào tháng 12, đã bị chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt vào năm 2003 và trải qua cuộc phẫu thuật ghép bắc cầu mạch vành (tim) vào năm 2012. Các hoạt động phục hồi sau trị liệu và việc tập thể dục thường xuyên giúp ông giữ được sức khỏe, nhưng sau hai cuộc phẫu thuật lớn, Nhật hoàng cảm thấy sức khỏe kém đi do tuổi già.

Chia sẻ với người dân, Nhật hoàng cho biết suốt 28 năm tại vị, ông đã cùng người dân Nhật Bản chia sẻ nhiều niềm vui cũng như nỗi buồn. Ông cho rằng nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất của Nhật hoàng là cầu mong hòa bình và hạnh phúc cho tất cả mọi người.

Nhật hoàng Akihito bày tỏ mong muốn thoái vị do tình trạng sức khỏe suy yếu khiến bản thân không thể tiếp tục đảm nhiệm cương vị của người đứng đầu Hoàng gia.
Nhật hoàng Akihito bày tỏ mong muốn thoái vị do tình trạng sức khỏe suy yếu khiến bản thân không thể tiếp tục đảm nhiệm cương vị của người đứng đầu Hoàng gia.

Bên cạnh đó, trong một số trường hợp, Nhật hoàng cần phải đến bên người dân, lắng nghe tâm tư nguyện vọng của họ. Với suy nghĩ đó, Nhật hoàng Akihito đã đi tới nhiều nơi trên đất nước Nhật Bản, kể cả vùng đảo hay những nơi xa xôi. Ông cho rằng đó là những hành động rất quan trọng của Nhật hoàng với vai trò biểu tượng của đất nước.

Theo Nhật hoàng, ông không được phép đưa ra bình luận cụ thể nào về hệ thống Hoàng gia hiện tại, vì vậy Nhật hoàng muốn chia sẻ với người dân với tư cách cá nhân. Ông nói xã hội đang ở trong giai đoạn già hóa rất nhanh và Nhật hoàng cũng đang ngày càng lớn tuổi.

Theo Hiến pháp, Nhật hoàng là biểu tượng quốc gia, là người kế thừa truyền thống lâu dài nên ông luôn ý thức sâu sắc trách nhiệm phải bảo vệ truyền thống đó. Thế nhưng, ông bắt đầu cảm thấy yếu đi do tuổi cao, và khẳng định sẽ rất khó khăn để hoàn thành trách nhiệm một cách chu toàn như ông đã và đang làm. Ông luôn trăn trở về nhiều điều tốt đẹp cho đất nước, cho người dân và cho thành viên Hoàng gia.

Đề cập gián tiếp đến câu chuyện kế vị trước đây của bản thân, Nhật hoàng Akihito nói rằng việc vừa than khóc một Nhật hoàng băng hà, vừa chào đón người mới lên ngôi trong cùng lúc đã tạo nên sức ép lớn lao cho những người liên quan, đặc biệt là gia đình. Do vậy, ông thừa nhận đã đôi lần suy nghĩ rằng liệu có cách tốt hơn để giảm bớt những nỗi đau khổ đó.

Rõ ràng, giải pháp vẹn toàn nhất chính là câu trả không được nói ra: cho phép Nhật hoàng thoái vị. Dù không trực tiếp nhắc tới việc thoái vị, nhưng rõ ràng Nhật hoàng Akihito đã chia sẻ với người dân những lo lắng, tâm tư cá nhân, và mong được toàn thể người dân Nhật Bản thấu hiểu.

Theo quy định khi Nhật hoàng không thể hoàn thành đầy đủ những nhiệm vụ do vấn đề sức khỏe hay tuổi tác thì một cơ quan nhiếp chính sẽ được thiết lập để thay mặt Nhật hoàng. Mặc dù vậy, có một thực tế là Nhật hoàng vẫn sẽ tiếp tục là Nhật hoàng cho tới hết đời dù không còn thực hiện vai trò của mình nữa.

Bên cạnh đó, Nhật hoàng Akihito lo lắng rằng, khi ông yếu đi, nhiều người sẽ bị ảnh hưởng. Hoàng gia sẽ phải lo cho sự kiện Nhật hoàng ra đi trong một khoảng thời gian dài tới một năm và ông băn khoăn không biết liệu có thể ngăn tình trạng đó lại xảy ra dưới thời của mình.

Ông bày tỏ mong muốn rằng Hoàng gia nên tiếp tục sát cánh cùng người dân trong mọi thời điểm để xây dựng đất nước, và Nhật hoàng sẽ luôn đáp ứng những nhiệm vụ của một biểu tượng quốc gia một cách không ngừng nghỉ.

Yêu cầu sửa đổi

Những chia sẻ của Nhật hoàng sẽ mở đường cho chính phủ xúc tiến thiết lập cơ chế pháp lý cho việc thoái vị, vốn chưa được quy định trong Hiến pháp. Thủ tướng Shinzo Abe cho biết, chính phủ sẽ xem xét nghiêm túc tâm tư của Nhật hoàng.

Ông Abe cho rằng, với tình hình tuổi tác của Nhật hoàng cũng như những nhiệm vụ chính thức của Nhật hoàng, chính phủ và người dân phải suy nghĩ tới tâm tư của Nhật hoàng và phải xem xét toàn diện trước khi đưa ra giải pháp. Trong khi đó, kết quả khảo sát của hãng thông tấn Kyodo cho thấy hơn 85% số người được hỏi đồng ý để Nhật hoàng thoái vị theo tâm nguyện.

Các cuộc khảo sát cho thấy phần lớn người Nhật Bản đồng ý để phụ nữ lên ngôi và truyền ngôi cho con cái.
Các cuộc khảo sát cho thấy phần lớn người Nhật Bản đồng ý để phụ nữ lên ngôi và truyền ngôi cho con cái.

Truyền thông Nhật Bản và giới quan sát cho hay Nhật hoàng Akihito từ lâu đã trăn trở về vấn đề thừa kế ngai vàng. Là người đứng đầu Hoàng gia, Nhật hoàng cực kỳ lo lắng về nguy cơ Hoàng gia sẽ biến mất.

Các chuyên gia nhận định, Nhật hoàng muốn thoái vị có thể là muốn xoa dịu quá trình chuyển đổi ngai vàng, để người dân làm quen dần với tình hình thay vì để đến phút cuối mới đặt gánh nặng lên con trai với một trách nhiệm nặng nề đến như vậy.

Tuy nhiên, ý tưởng thoái vị lập tức thổi bùng làn sóng phản đối trong số các chính khách bảo thủ của "xứ sở mặt trời mọc", những người lo ngại rằng cuộc tranh luận về tương lai của Hoàng gia có thể mở rộng sang đề tài cho phép nữ giới kế vị ngai vàng. Mặc dù Nhật Bản từng có Nữ hoàng, nhưng Hoàng gia hiện nay, theo chủ nghĩa bảo thủ, khẳng định chỉ có nam giới mới có thể kế thừa ngôi báu.

Truyền thông Nhật Bản đưa tin Nhật hoàng muốn thoái vị trong vài năm tới và chuyển giao ngôi vị cho Thái tử Naruhito (56 tuổi). Giống như cha mình, ông Naruhito là người ăn nói nhỏ nhẹ và hay cười. Ông kết hôn với bà Masako - một nhà ngoại giao từng tốt nghiệp đại học Harvard.

Hôn nhân của họ được kỳ vọng sẽ đem đến một làn sóng hiện đại mới cho hoàng tộc, tuy nhiên bà Masako lại luôn u sầu và đang sống ẩn dật trong nỗi thất vọng và bị ám ảnh bởi mong muốn có con trai kế vị ngai vàng của nhiều người trong Hoàng gia. Bởi lẽ, hai người chỉ sinh hạ được Công chúa Aiko, nên sẽ không có người kế vị một khi Thái tử Naruhito, nếu lên kế vị Nhật hoàng Akihito, qua đời.

Vào năm 2005, một nhóm các chuyên gia đề xuất rằng con trưởng của Nhật hoàng có thể kế thừa ngôi vị bất kể giới tính trong bối cảnh cả hai người con trai của Nhật hoàng Akihito là Thái tử Naruhito và Hoàng tử Akishino đều không có con trai.

Sau khi hoàng tử Hisahito (con trai của Hoàng tử Akishino và Công nương Kiko) ra đời năm 2006, chấm dứt 41 năm hoàng gia Nhật không có thêm nam giới kế vị, chính phủ liền gạt bỏ đề xuất về việc để nữ giới thay thế.

Sau khi Nhật hoàng Akihito nói "bóng gió" về ý định thoái vị, cháu trai duy nhất Hisahito trở thành hi vọng cuối cùng. Tuy vậy, nếu Hisahito lên kế vị thì rất có thể Hoàng tử bé không chỉ là người kế vị ngai vàng cuối cùng mà còn là thành viên cuối cùng của Hoàng gia vì theo luật pháp hiện hành, các công chúa sau khi kết hôn sẽ trở thành thường dân.

Thực tế nêu trên đã đặt ra yêu cầu có những thay đổi về luật kế vị. Các cuộc khảo sát cho thấy phần lớn người Nhật Bản đồng ý để phụ nữ lên ngôi và truyền ngôi cho con cái. Ông Toshihiro Nikai, nhân vật số hai trong đảng Dân chủ Tự do cầm quyền, cho rằng quy tắc kế vị của hoàng gia có phần lạc hậu. "Trong thời đại phụ nữ đóng vai trò ngày càng quan trọng, thật lạ khi hoàng gia lại trở thành một ngoại lệ", ông Nikai nhận định.

Tuy nhiên, phe bảo thủ - nguồn ủng hộ chính trị quan trọng của Thủ tướng Shinzo Abe - sẽ không để chính quyền đề cập đến vấn đề người kế vị có thể là nữ giới, đồng thời khẳng định sẽ bảo vệ luật Hoàng gia tới cùng. Lập trường của họ là chính phủ cần tránh những chủ đề như để nữ giới kế vị, vốn có thể gây chia rẽ dư luận…

Lê Nam

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.