1.Trên cung đường ấy có một khúc cua nổi tiếng, đường cong chữ S, biểu tượng gợi nhớ đến bản đồ Việt Nam. Với dân phượt, những người đam mê khám phá thiên nhiên và những vùng đất lạ, được đứng giữa cung đường chữ S để check-in gần như là một “nghi thức” không thể thiếu. Con đường mềm như một dải lụa, men theo triền núi, ôm lấy thung lũng xanh biếc, vẽ nên một bức tranh vừa thơ mộng vừa yên bình giữa cao nguyên Mộc Châu.
Hai năm trở lại đây, hoa mận nở đẹp nhất trong nhiều năm: trắng tinh khôi, dày đặc và đều tăm tắp, bồng bềnh như mây sà xuống sát mặt đất. Vẻ đẹp lạ thường ấy cũng phần nào bắt nguồn từ cơn bão Yagi đã từng tàn phá nơi này. Sau bão, bà con dọn dẹp những cành cây đổ gãy, tỉa lại vườn mận cho gọn gàng. Và rồi, mùa hoa rực rỡ như một sự bù đắp, như lời chứng rằng sau giông bão, bằng sức người và lòng bền bỉ, núi rừng lại có thể nở hoa. Đi giữa mùa hoa trắng ấy, tôi bỗng nhớ về những mùa hoa Mộc Châu mà mình đã từng đi qua.
Một cao nguyên trải rộng với những đồi hoa cải vàng, hoa cải trắng; với rừng đào mùa xuân tươi thắm; với những vườn mơ, vườn mận tinh khôi. Một cao nguyên với đỉnh Pha Luông, nơi người trẻ hôm nay vẫn ngân nga những câu thơ Tây Tiến khi mồ hôi đã thấm đẫm ở lưng chừng núi:
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
2.Mộc Châu tinh khôi trong từng ý nghĩ, có lẽ bởi ta đã lỡ lạc vào rừng mận trắng giữa một ngày xuân vừa chạm ngõ. Và rồi, ấn tượng ban đầu ấy cứ neo lại mãi trong lòng, để mỗi lần nhớ, ta lại tìm về, đơn giản chỉ để được chạm lại hương Mộc Sa bên căn nhà sàn cũ. (Mộc Sa là tên một loại rượu nấu từ ngô và men lá, được làm từ 24 loại thảo dược của bà con dân tộc).
Năm ấy, những người bạn trẻ chưa vướng bận gia đình thường tụ tập, rủ nhau tìm một nơi để đi rong. Một chuyến xe đêm đưa chúng tôi tới miền cao nguyên vào buổi sớm tinh sương. Sáng Mộc Châu lạnh, sương đêm còn đọng dày chưa kịp tan. Co ro trong cái rét tê tái, chúng tôi tìm đến điểm hẹn để thuê xe máy. Khi đã có xe, có những bộ quần áo đủ ấm, có cả ủng đi mưa, và trên vai là những chiếc ba lô, chúng tôi bắt đầu hành trình khám phá miền đất lần đầu đặt chân tới.
Biết đến Mộc Châu từ những vần thơ Quang Dũng, quả là một thiếu sót nếu không thử theo bước đoàn quân Tây Tiến một quãng ngắn. Chúng tôi ba người, hai xe, hẹn nhau tại ngã ba đường để chờ người dẫn đường bản địa, chuẩn bị cho hành trình leo đỉnh Pha Luông.
Leo Pha Luông không quá khó, dốc chỉ thoai thoải, nhưng con đường dẫn vào Pha Luông thì gian nan. Đá hòn, đá tảng chồng chất, những khúc cua men theo sườn núi, rồi những con dốc trơn trượt kéo dài. Xe phải gài số 1, vặn ga hết cỡ mà vẫn không thể nhích nổi. Có những đoạn chỉ toàn đá tròn nhẵn, không còn lối đi rõ ràng; xe chúng tôi phải rón rén bò qua những tấm ván được kê tạm. Lách cách tiếng gầm xe va quệt vào đá lớn. Chỉ có những chiếc Win100 của dân bản địa mới thực sự phù hợp với cung đường ấy: họ quen đường, chở nặng phía sau mà vẫn lao vèo vèo. Bởi vậy, nếu tay lái chưa vững, tôi khuyên bạn nên để người dân địa phương chở vào. Họ thường đứng đợi sẵn ở ngã ba, vừa dẫn đường vừa kiếm thêm thu nhập từ những người leo núi.
Hôm chúng tôi đi, người leo Pha Luông đông lắm, phần lớn là các bạn trẻ. Đường đi vì thế vui như trẩy hội, nhất là khi băng qua những đoạn đường còn phơn phớt sắc đào tết sớm. Cung leo bắt đầu bằng những vạt đồi dốc liên tiếp, một thử thách thực sự, nhất là với cô bạn gái đi cùng tôi. Rồi chúng tôi băng qua những bờ ruộng, những đồi trơ trọi gốc cây, len qua những lùm cây bụi rậm rạp để bước vào rừng. Giữa chặng đường có một chiếc dây đu “tự nhiên”, khiến ai cũng háo hức được làm Tarzan một lần: đu dây, hét vang giữa rừng, sảng khoái vô cùng. Thỉnh thoảng, bắt gặp những chiếc lá phong đỏ rơi rải rác; có lúc ngồi nghỉ trên thảm lá dày, ngước lên ngắm rừng cây cao vút. Chung quanh chỉ có thiên nhiên hoang sơ ôm trọn, đem lại một cảm giác thật khác với phố phường đông đúc.
Đoạn cuối lên đỉnh núi là lối đi qua một khe sâu hun hút, rồi bất ngờ mở ra một không gian khoáng đạt trên khối đá tảng rộng lớn, bằng phẳng. Pha Luông với mỏm đá nhô ra bên vách núi là điểm check-in quen thuộc, nơi ai cũng xếp hàng để một lần đứng đó chụp ảnh. Hôm đó, chúng tôi may mắn gặp một ngày nắng đẹp. Từ vách núi nhìn xuống, có thể thấy cảnh quan ngoạn mục phía bên kia đất Lào. Khi ấy, tôi chỉ ước mình có đôi cánh, để được bay lượn giữa bầu trời xanh thẳm, mây trắng bồng bềnh, trong ánh nắng vàng tươi chan hòa.
Và ấn tượng đầu tiên với Mộc Châu là gì nhỉ? Ấy là bát phở buổi sáng với đĩa rau sống ăn kèm tươi non, xanh mướt. Có lẽ thiên nhiên nơi đây ưu ái cho những ruộng rau, cho những đàn bò sữa, nên tôi thấy nước phở ngọt vị xương tưới đẫm cho bánh phở dai cùng những miếng thịt bò mềm, và rau đi kèm sao nó có thể xanh và nõn nà tới vậy. Đưa từng thìa phở vào miệng là mềm tan và tươi ngon rõ vị.
Chuyến đi săn hoa, đón khí trời và vi vu trên những cung đường trong ngày đầu tiên ở Mộc Châu khép lại bằng một bữa tối đáng nhớ: cá hồi bảy món trên căn nhà sàn ở tiểu khu Vườn Đào. Ngồi trên nhà sàn nghe róc rách tiếng suối chảy quanh, dưới chân nhà là những đàn cá hồi bơi lội. Lần đầu tiên tôi được ăn thỏa thích đủ món cá hồi, lại được nhấp chén rượu men lá thơm nồng, cay ấm. Nào là da cá chiên giòn rụm, gỏi cá tươi rói, cá chiên bột nóng hổi, rồi nồi lẩu sôi sùng sục tỏa khói nghi ngút.
Ấn tượng nhất là món cá hồi hun khói. Bụng cá được ướp gia vị, lớp da hun nâu tách ra để lộ phần thịt hồng thẫm. Gắp một miếng cá, nhấp một chén rượu, câu chuyện bỗng rộn ràng hơn. Đến khi ngồi viết lại những dòng này, đâu đó trong tôi vẫn còn vang lên bầu không khí ấm áp, vui vẻ của buổi tối hôm ấy.
Mộc Châu còn làm hài lòng vị giác của du khách bởi bê chao mềm thơm, bày trên những cọng sả chiên giòn vàng ươm như một ổ rơm nhỏ; bởi cá suối chiên bé xíu chỉ bằng hai ba ngón tay; bởi gỏi hoa chuối rừng trộn cá sông giòn ngọt; bởi xôi ngũ sắc đẹp mắt; bởi gà nướng mắc khén mật ong nhìn thôi đã tứa nước miếng; bởi cá pa pỉnh tộp thơm lừng; và đặc biệt, không thể thiếu món ngồng cải Mèo chấm mắm dầm trứng gà luộc…
Mộc Châu không chỉ dành cho người trẻ. Nơi đây còn rất thích hợp cho những chuyến đi của các gia đình có con nhỏ, bởi quanh thị trấn có nhiều điểm tham quan đẹp, đường đi thuận tiện và ẩm thực phong phú. Một số điểm không thể bỏ qua như thác Dải Yếm, rừng thông Bản Áng, đồi chè trái tim, thung lũng mận Nà Ka, Nu Máu…
3.Những ngày cuối năm 2025, chúng tôi lại lên Mộc Châu. Dự báo thời tiết mưa rét kéo dài mấy ngày khiến chúng tôi cũng không khỏi lo lắng. Con đường đèo từ Mai Châu lên Mộc Châu mù sương, xe phải nhích từng đoạn trong mưa giăng mờ lối. Vậy mà, khi vừa qua những hàng mai anh đào ở đầu thị trấn, mưa bỗng ngớt hẳn. Hai ngày cuối tuần, trời tạnh ráo, thậm chí còn hửng nắng đẹp. Có lẽ, Mộc Châu vẫn ưu ái dành cho một người bạn cũ chăng.
Mỗi lần rời Mộc Châu, tôi lại mang theo một chút lưu luyến rất riêng. Bởi nơi ấy không chỉ có hoa trắng, trời xanh, những cung đường đẹp, mà còn có ký ức của tuổi trẻ, của tình bạn, của gia đình, của những mùa đi qua. Và có lẽ, chừng nào hoa mận còn nở trắng trên cao nguyên, chừng ấy tôi vẫn còn muốn trở về, như một thói quen đã thành nếp, như một cuộc hẹn không bao giờ cũ với miền đất mang tên Mộc Châu.
Rực rỡ sắc màu ngày Tết độc lập trên cao nguyên Mộc Châu 
