Gặp tác giả bài thơ “Nước non ngàn dặm" trên đỉnh Trường Sơn

Ngày ấy, sau ký kết Hiệp định Paris về chiến tranh Việt Nam (27/1/1973), đơn vị tiền phương F470, Đoàn 559 chúng tôi có vinh dự được đón tiếp nhà thơ Tố Hữu - lúc bấy giờ là Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên huấn Trung ương trên đường vào chiến trường phổ biến Nghị quyết XV của Bộ Chính trị về Chiến lược đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Cánh lính trẻ chúng tôi lần đầu tiên diện kiến nhà thơ, được nghe ông nói chuyện, đọc thơ là một vinh dự lớn trong đời. Riêng tôi (trợ lý đồ bản Ban tác chiến Sư đoàn) có may mắn được tháp tùng phục vụ Đại tá Tư lệnh trưởng Nguyễn Lang trong buổi làm việc với đồng chí Tố Hữu và đoàn công tác.

Đến giờ giải lao, nhà thơ Tố Hữu thân mật chuyện trò vui vẻ với mọi người, cùng Tư lệnh tản bộ ngắm cảnh trong khuôn viên nhà tư lệnh cạnh hội trường giao ban Sư đoàn. Tuy ở rừng nhưng khu nhà ở và nơi làm việc của Tư lệnh được các chiến sỹ công binh khéo tay thiết kế, xây dựng giống như một khu vườn thượng uyển thơ mộng, ẩn sâu dưới những tán cây cổ thụ cành lá xum xuê giữa đại ngàn Trường Sơn. Các giò phong lan đủ loại màu sắc, treo mắc lủng lẳng trên giàn thiên lý. Các loài chim, thú được nuôi dưỡng trong những chiếc lồng xinh xinh, nhảy hót líu lo chào khách.

Tư lệnh tóc bạc trắng vận bộ đồ bà ba xanh lá cây dã chiến, đi bên cạnh nhà thơ dáng vẻ thư sinh, nho nhã. Vừa đi tư lệnh vừa giới thiệu, "giảng giải" như một nhà sinh vật cảnh. Nhà thơ thích thú dừng lại khá lâu trước một chú gấu con chưa đầy tuổi đang bị nhốt trong lồng sắt. Tư lệnh mở lồng bắt gấu trao cho nhà thơ ẵm vào lòng, gấu con ngoan ngoãn hít thở khắp người nhà thơ như một chú cún con. Thấy vậy, Tư lệnh vui vẻ nói:

- Tôi tặng anh mang về Hà Nội đấy!

- Cám ơn anh! Tôi sẽ gửi nó vào vườn thú Bách Thảo, nhờ anh em nuôi hộ.

Rồi ông ứng tác luôn 4 câu thơ tặng lại Tư lệnh với nhan đề là “Tư lệnh Gấu”. Lâu ngày tôi không còn nhớ hết, nhưng bài thơ có đại ý “Đánh giặc hung như gấu/ Đời thường sống như tiên…”, làm mọi người cười vang, tán thưởng.

Khi nhà thơ Tố Hữu nói chuyện với cán bộ, chiến sỹ Sư đoàn, Tư lệnh nhắc khéo ông đọc bài thơ có câu “Làm bí thư hoài có bí thơ?”. Nhà thơ cười vui và giải thích lý do ra đời bài thơ đó! Rồi ông đọc thơ và nói chuyện nhiều về tình hình sáng tác thơ ca chống Mỹ, ghi nhận lớp tác giả trẻ vừa có thơ hay được giải trên báo chí như: Phạm Tiến Duật, Nguyễn Duy, Nguyễn Đức Mậu…

Ông tâm sự: “Đã lâu tôi mới có chuyến hành hương xuyên Việt trên tuyến hành lang Đông - Tây của tuyến đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại. Đi đến đâu cảnh và người cũng làm tôi xúc động, gây nhiều cảm hứng để sáng tác. Sau chuyến đi này về, thể nào tôi cũng có thơ về Trường Sơn, về nước non ngàn dặm của Tổ quốc mình!”.

Sau đó không lâu, bước vào chiến dịch mùa khô năm 1973 - 1974, trong những kiện hàng chuyển ra mặt trận, chúng tôi đã nhận được bài thơ dài “Nước non ngàn dặm” của nhà thơ Tố Hữu, in trên giấy khổ nhỏ bằng cuốn sổ tay, rất tiện cho lính ta bỏ túi. Chúng tôi chuyền tay nhau đọc, chép và nhanh chóng thuộc lòng bài thơ. Bài thơ đã chuyển tải được tinh thần Nghị quyết của Bộ Chính trị, tiên đoán được khát vọng của toàn dân tộc vào ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Bài thơ ra đời cách nay đã 46 năm có lẻ, nhưng những câu thơ đậm nét về khí thế Trường Sơn ngày ấy vẫn còn đọng mãi trong tâm trí chúng tôi, những người lính trẻ năm xưa, người cựu chiến binh hôm nay của “Hội truyền thống Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh” huyền thoại: “Trường Sơn Đông nắng Tây mưa/ Ai chưa đến đó như chưa hiểu mình” hay “Mấy chàng lính trẻ măng tơ/ Ngêu ngao gõ bát hát chờ cơm sôi!”… nghe thật xúc động, đáng yêu và khí thế. Và chỉ sau hai năm kể từ ngày nhà thơ Tố Hữu vào chiến trường, chiến dịch Hồ Chí Minh mùa xuân 1975 toàn thắng! Nước non ngàn dặm của dân tộc ta được thu về một mối.

Gần nửa thế kỷ trôi qua, cả nhà thơ và Tư lệnh đã trở thành người thiên cổ lâu rồi. Lớp lính trẻ Trường Sơn ngày ấy bây giờ cũng đã bước vào tuổi lục tuần cả rồi. Bồi hồi nhớ lại ký ức xưa nhân chuẩn bị cho kỷ niệm 60 năm mở đường Trường Sơn (19/5/1959- 2019) hùng vĩ, xin được ghi lại câu chuyện thú vị đã trở thành “nỗi nhớ mang theo” của một cựu chiến binh.

Lê Lân

Các tin khác

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Từng là thời điểm “ăn nên làm ra” của các phim bom tấn, nhưng mùa hè năm nay đang cho thấy một diễn biến khác, khi các phim kinh dị mới là chủ lưu. Trong những tuần qua, 2 tác phẩm mới “Obsession” (tạm dịch: Ám ảnh kinh hoàng) và “Backrooms” (Thực thể quỷ quyệt) liên tiếp thay nhau đạt đỉnh phòng vé.

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Từ nhỏ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) bị bạn bè gắn biệt danh Phúc "Rỗ" hay Phúc "Khoèo". Mặt bị rỗ sau lần lên sởi, còn khuỷu tay trái bị trật vì một cú ngã bó thuốc mãi không khỏi, thế là cậu Phúc ngày ấy mang tật. Khi lớn lên, chàng Phúc biết rõ những khiếm khuyết của mình nhưng vẫn tỉnh bơ, vui vẻ sống với những khát vọng tuổi trẻ. Tới tuổi đôi mươi khi nghĩ đến chuyện yêu đương, mọi sự mới thành chuyện. Cũng lắm tình huống xảy ra bất ngờ.

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.