Những tín hiệu vui
Dù mới tung những hình ảnh đầu tiên về tạo hình nhân vật, “Hộ linh tráng sĩ - bí ẩn mộ vua Đinh” đã khiến khán giả trầm trồ. “Đã lâu lắm rồi mới thấy một bộ phim có khâu hóa trang được đầu tư chỉn chu, tỉ mỉ từng chân tơ kẽ tóc đến vậy”; “Vậy là đến lúc khán giả có quyền hy vọng nhà làm phim Việt sẽ làm được một bộ phim cổ trang không kém cạnh các nước trong khu vực”... là những lời có cánh công chúng dành tặng ê-kíp làm phim.
“Hộ linh tráng sĩ - bí ẩn mộ vua Đinh” kể về 7 tráng sĩ mang trong mình sức mạnh phi thường và tinh thần bất khuất. Sau khi Vua Đinh Tiên Hoàng băng hà, 7 tráng sĩ được giao phó một sứ mệnh tối mật: Chạy đua với thời gian, đối đầu với các thế lực thù địch, đưa 100 quan tài của vua đi theo 7 hướng khác nhau, đánh lừa kẻ thù đang rắp tâm phá hoại lăng mộ - nơi được tin là cội nguồn vượng khí của dân tộc.
Bộ phim huyền sử - võ thuật của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình dự kiến sẽ ra rạp vào dịp mồng 2/9 năm nay. Với mức đầu tư “khủng” cùng dàn diễn viên đình đám như Johnny Trí Nguyễn, NSND Tự Long, Đỗ Hải Yến, Tuấn Trần..., “Hộ linh tráng sĩ - bí ẩn mộ vua Đinh” được kỳ vọng trở thành “bom tấn cổ trang” đầu tiên của lịch sử điện ảnh Việt.
Cũng được kỳ vọng không kém là dự án “Hoàng hậu cuối cùng” của bộ đôi đạo diễn Bảo Nhân - Nam Cito. Chuyện tình lãng mạn mà lắm thăng trầm, gắn với biến thiên thời cuộc của Nam Phương hoàng hậu và Vua Bảo Đại vừa khởi quay hồi tháng 3. Ê-kíp mất 6 năm chuẩn bị, trong đó bao gồm hơn một năm đào tạo nghi lễ cung đình cho dàn diễn viên.
Bài toán hóc búa nhất với bộ đôi đạo diễn chính là việc tuyển chọn diễn viên vào vai Nam Phương hoàng hậu. Bởi, người có ngoại hình tương ứng với nguyên mẫu thì diễn xuất, thần thái lại không đạt. Ngược lại, người có khí chất, thần thái của Nam Phương thì ngoại hình lại khác xa nguyên mẫu. Đến nay ê-kíp vẫn giữ kín danh tính dàn nhân vật.
Ngoài 2 bộ phim trên, số dự án phim lịch sử đang được triển khai khá dài. Sau thành công của “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối”, đạo diễn Bùi Thạc Chuyên tiếp tục gắn bó với dòng phim lịch sử - cách mạng khi tái hiện giai đoạn khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ trong “Cận kề cái chết”. Phim xoay quanh cuộc vượt ngục của một tù nhân đặc biệt ở “địa ngục trần gian” Phú Quốc. Anh là đặc vụ của đường dây vận chuyển chiến lược từ Bắc vào Nam. Và, như tên phim, cuộc vượt ngục khắc họa nên những tình huống căng thẳng tột độ bởi ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Hiện dự án đang tuyển chọn diễn viên và dự kiến ra rạp vào năm sau.
“Chơi lớn” nhất với dòng phim lịch sử có lẽ là Điện ảnh CAND. Đơn vị ra mắt cùng lúc 2 dự án cho dịp lễ 30/4/2027: “Nữ biệt động Sài Gòn” và “Mật mã Đông Dương”. Nếu “Nữ biệt động Sài Gòn” do đạo diễn Hàm Trầm cầm trịch thì “Mật mã Đông Dương” được giao cho đạo diễn Trần Ka My.
Từng làm nên chuyện với “Tử chiến trên không” khi bắt tay hợp tác cùng Điện ảnh CAND năm ngoái, đạo diễn Hàm Trần là cái tên bảo chứng cho sức hút của dòng phim hành động lấy cảm hứng từ lịch sử. “Nữ biệt động Sài Gòn” lấy bối cảnh năm 1970, xoay quanh cuộc đoàn tụ của hai chị em ruột đã lạc mất nhau trong khói lửa chiến tranh. Thế nhưng, ngày gặp lại cũng là lúc cả hai nhận ra sự thật tréo ngoe. Đến nay, dự án vẫn đang tuyển chọn diễn viên cho những vai diễn phù hợp.
“Mật mã Đông Dương” lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam qua 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, nhất là chuyên án P01. Phim theo chân nhân vật Trần Thắng - chiến sĩ Công an Việt Nam hoạt động sâu trong bộ máy an ninh đối phương ở Lào. Để hoàn thành sứ mệnh, anh phải đánh đổi danh tính thật, các mối quan hệ, sự an nguy của bản thân và gia đình.
Nếu “Nữ biệt động Sài Gòn” tập trung vào các hoạt động biệt động, trấn áp và tiêu diệt đối tượng thù địch với cách mạng thì “Mật mã Đông Dương” tập trung sâu vào hoạt động tình báo và màn đấu trí căng thẳng của các chiến sĩ tình báo CAND.
Ngoài các dự án trên, danh sách phim theo đuổi đề tài lịch sử ra mắt năm 2027 còn có “Đất đỏ” của đạo diễn Lê Văn Kiệt (tái hiện cuộc đời và chiến công của anh hùng Võ Thị Sáu), “Tây Sơn thất hổ tướng: Kỳ Nam cung thủ Lý Văn Bưu” của đạo diễn Võ Đức (khai thác cuộc đời khai quốc công thần Lý Văn Bưu), “Vượt ngục” của đạo diễn Nhất Trung (vụ vượt ngục chấn động tại nhà lao Cây Dừa - Phú Quốc), dự án phim về nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn của đạo diễn Charlie Nguyễn...
“Mỏ vàng” cho các nhà làm phim khai thác
Nhà phê bình điện ảnh Lê Hồng Lâm đánh giá, thị trường điện ảnh Việt tăng trưởng chóng mặt trong 2 năm gần đây. Có thể nói phim Việt hoàn toàn chiến thắng trên sân nhà. Bởi, năm 2025, tổng doanh thu phòng vé đạt 5.593 tỉ đồng, tăng 24% so với năm 2024. Trong đó, doanh thu phim Việt chiếm tới 3.400 tỉ đồng, tỉ lệ nội địa hóa lên tới 62%. Đóng góp không nhỏ vào những con số “khủng” trên là sự thăng hoa rực rỡ của dòng phim lịch sử, mà cụ thể là bộ ba “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối”, “Mưa đỏ” và “Tử chiến trên không”. 3 bộ phim trên đã trở thành liều thuốc kích thích cực mạnh để các nhà sản xuất mạnh dạn khai thác đề tài trước nay luôn bị mặc định là khó làm - khó hoàn vốn này.
Bên cạnh sự tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường, xu hướng ưu ái những gì gắn với cội nguồn dân tộc, tôn vinh văn hóa Việt của công chúng (đặc biệt là khán giả trẻ) được coi là một trong những nguyên nhân để nhà làm phim dốc sức với đề tài lịch sử. Thành công của những bộ phim được đầu tư chỉn chu như “Mưa đỏ”, “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” đã chứng minh rằng công chúng không hề quay lưng với phim lịch sử. Trái lại, họ luôn khao khát có những tác phẩm xứng tầm để tự hào về dòng máu Lạc Hồng và quảng bá cho bạn bè quốc tế.
Thực tế, kho tàng lịch sử của cha ông vô cùng phong phú, là mỏ vàng vô tận để các nhà làm phim tha hồ khai thác, sáng tạo. Đạo diễn Charlie Nguyễn tâm sự: “Ngoài dòng hành động, một dòng phim khác mà tôi khao khát thực hiện là lịch sử. Đây là 2 thể loại tôi thích dấn thân hơn là phim hài. Ngoài việc gia đình có truyền thống võ thuật, tôi là người rất yêu văn hóa, lịch sử dân tộc, nhất là câu chuyện về các danh tướng, các vị anh hùng lẫy lừng. Tôi muốn dấn thân thử thách mình hơn nữa ở thể loại hấp dẫn này như một cách tìm về nguồn cội”.
Hiện nay, sự phát triển của công nghệ kỹ xảo lẫn công nghệ AI đã và đang giúp sức đáng kể cho nhà làm phim hiện thực hóa những phân cảnh khó. Sự chịu chi của nhà sản xuất lẫn sự hỗ trợ của chính quyền địa phương về bối cảnh giúp tác phẩm ngày càng nâng cao chất lượng. Nói như bà Ngô Thị Bích Hiền, Phó Tổng Giám đốc Công ty BHD: “Đây là thời điểm vàng để thực hiện các dự án về lịch sử và văn hóa dân tộc”.
Thử thách đặt ra cho nhà làm phim không phải ở câu chuyện mà chính là cách kể những câu chuyện đó. Nếu lấy lịch sử chỉ để làm màu và phết lên đó những nét vẽ hời hợt thì ê-kíp không chỉ mau chóng nếm “trái đắng” mà còn có lỗi với tiền nhân. Đáng mừng là các nhà làm phim đều ý thức được điều này khi họ chọn xoáy sâu vào nội tâm, góc khuất của nhân vật để khán giả đồng cảm. Đạo diễn Bảo Nhân cho biết, “Hoàng hậu cuối cùng” không khai thác câu chuyện theo hướng tiểu sử dễ đoán, khô khan mà xoáy sâu vào khía cạnh cảm xúc, số phận nhân vật khi đối diện với thời cuộc.
Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình thừa nhận cứ hễ phim có yếu tố văn hóa hay lịch sử ra rạp, khán giả thể nào cũng “soi” rất kỹ. Nhà làm phim mừng vì khán giả quan tâm nhưng khi bị “soi” kỹ quá, họ gặp phải áp lực vô hình khủng khiếp. Nếu phim cổ trang chủ yếu bị “soi” về trang phục có bị lai căng hay không thì phim chiến tranh - cách mạng lại bị “soi” những yếu tố sát sử. Do vậy, đạo diễn phải thận trọng từng bước, tham khảo ý kiến các nhà sử học, nhà chuyên môn thật kỹ lưỡng trước khi bấm máy để tránh sai sót đáng tiếc hủy hoại cả một tác phẩm.
