Cuộc cạnh tranh chiến lược ở Đông Nam Á

Chỉ trong vòng chưa đầy một tuần, chuyến thăm của lãnh đạo hai quốc gia giàu có bậc nhất châu Á đã phủ gần hết khu vực Đông Nam Á. Một cuộc chiến mới đã nổ ra ngay từ khi đại dịch còn chưa kết thúc.

Trung Quốc bảo vệ khu vực trọng yếu

Từ ngày 11 tới 15-10 vừa qua, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã thực hiện chuyến công du marathon tới 5 quốc gia ở khu vực Đông Nam Á gồm Campuchia, Malaysia, Singapore, Lào và Thái Lan. Trong bối cảnh khu vực này đang có những bước chuyển đáng ngại cho chính sách đối ngoại của mình, như sự đoàn kết mạnh mẽ hơn của ASEAN trong vấn đề Biển Đông hay gói hỗ trợ lớn của Mỹ dành cho 4 quốc gia tiểu vùng sông Mekong mới đây, chuyến thăm của ông Vương Nghị nhằm mục đích rất rõ ràng là cân bằng lại ảnh hưởng trong khu vực, ngay khi đại dịch còn chưa kết thúc.

Trong thông báo chính thức của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, chuyến thăm này nhằm “làm sâu sắc quan hệ với Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đề cao chủ nghĩa đa phương, duy trì hòa bình và ổn định”. Thời báo Hoàn cầu, tờ báo đối ngoại hàng đầu của Trung Quốc nhấn mạnh: Chuyến thăm sẽ “giúp những quốc gia này có nhận thức đúng đắn hơn về Trung Quốc, giúp họ có lập trường khách quan hơn về quan hệ Mỹ-Trung và vấn đề sông Mekong”.

Nhóm Bộ tứ kim cương cũng đang tiếp cận khu vực mà khởi đầu là Nhật Bản.
Nhóm Bộ tứ kim cương cũng đang tiếp cận khu vực mà khởi đầu là Nhật Bản.

Để cụ thể hóa tuyên bố này, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc đã đưa ra một loạt đề xuất hấp dẫn với các quốc gia mà mình tới thăm, từ cung cấp vaccine phòng chống COVID, các hiệp định thương mại dành cho Campuchia, Malaysia hay những thỏa thuận hợp tác kinh tế lớn với Thái Lan và Singapore. Rõ ràng, khi đại dịch COVID vẫn còn đang hoành hành, những "món quà" tới từ “người bạn lớn” này đã thu hút rất nhiều sự chú ý của các quốc gia trong khu vực.

Đây cũng chính là mục đích lớn nhất của Trung Quốc, họ muốn tranh thủ giành lại vị thế của mình ngay lúc khó khăn này, khi mà Mỹ và các quốc gia khác còn chưa thể tiếp cận với khu vực sát sườn của mình. Tuy thế, cũng phải thấy rõ: Trung Quốc cũng đã thể hiện một thái độ thận trọng hơn, trong bối cảnh mới đây một "nhóm Bộ tứ" đã hình thành thế bao vây Trung Quốc.

Khác với năm 2018, khi những cuộc họp đầu tiên của nhóm các quốc gia Nhật Bản, Mỹ, Úc và Ấn Độ được tổ chức, chính ông Vương Nghị đã chế nhạo nhóm chỉ là một ý tưởng “nghe thì hay” nhưng sẽ tan biến "giống như bọt biển ở Thái Bình Dương hoặc Ấn Độ Dương". Năm đó, ông Vương từng nói "Lập trường chính thức của 4 quốc gia đó là không nhắm vào ai".

Nhưng lần này, những chỉ trích nhằm thẳng vào Trung Quốc đã khiến họ cảm nhận rõ sức nóng sau gáy mình. Trong cái vòng kim cô đang hình thành đó, có lẽ chỉ còn một cửa thoát hiểm duy nhất: Đông Nam Á.

Nhật Bản vươn tới

Chỉ 3 ngày sau chuyến thăm của vị Ngoại trưởng Trung Quốc, chuyến thăm cấp nguyên thủ đầu tiên của thế giới thời COVID đã diễn ra cũng nhận được sự quan tâm rất lớn của truyền thông quốc tế. Tân Thủ tướng Nhật Bản, ông Suga Yoshihide đã khởi đầu cho nhiệm kỳ hứa hẹn đầy sóng gió của mình bằng hành trình xuống phía Nam, nơi ông sẽ ghé thăm Việt Nam và Indonesia trong chuyến công du đầu tiên của mình, chỉ một tháng sau ngày nhậm chức.

Việc lựa chọn Đông Nam Á làm điểm đến đầu tiên cho thấy rõ, vị tân Thủ tướng Nhật đang xoay trọng tâm chính sách của mình về khu vực này. Thực tế, việc hướng xuống phía Nam đã là một định hướng được gây dựng từ lâu của Nhật Bản. Sự hỗ trợ tài chính từ Tokyo trong cuộc khủng hoảng năm 1997 cùng những đóng góp của người Nhật trong vai trò gìn giữ hòa bình và hỗ trợ phát triển ở khu vực ASEAN luôn được đánh giá cao.

Nhật Bản đã luôn hiện lên trong danh sách đối tác được “yêu mến” hàng đầu trong khu vực. Các khoản đầu tư của Nhật Bản vào Đông Nam Á hiện cũng đã đạt mức 367 tỷ USD, là nhà đầu tư lớn nhất của khu vực. Đặc biệt kể từ khi Nhật Bản tìm cách giảm sự phụ thuộc kinh tế với Trung Quốc và tìm đường chuyển dịch cơ sở sản xuất thì Đông Nam Á trở thành điểm đến hàng đầu.

Thêm vào đó, những biến động mới trong tình hình an ninh chính trị khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hiện nay càng khiến vị tân Thủ tướng Nhật phải quan tâm hơn tới khu vực này. Việc ký kết hợp tác trao đổi quốc phòng với Ấn Độ mới đây cho thấy Nhật Bản đã sẵn sàng tham gia sâu hơn trong cuộc chơi địa chính trị của khu vực này. Nơi mà Đông Nam Á sẽ đóng vai trọng quan trọng nhất, khi nằm ở hợp lưu của hai đại dương.

Chuyến công du Đông Nam Á gấp gáp của ông Vương Nghị cho thấy Trung Quốc đang rất lo lắng về tình hình khu vực.
Chuyến công du Đông Nam Á gấp gáp của ông Vương Nghị cho thấy Trung Quốc đang rất lo lắng về tình hình khu vực.

Tâm điểm mới của sự cạnh tranh

Có lẽ, vai trò của khu vực Đông Nam Á chưa bao giờ được đề cao đến như vậy trong quan hệ quốc tế, khi liên tục được nhắc tới trong các diễn đàn hàng đầu thời gian gần đây. Từ cuộc họp của Đại Hội đồng Liên hợp quốc cho đến hội nghị Bộ tứ kim cương và giờ là những chuyến thăm gấp gáp giữa thời đại dịch, Đông Nam Á đang nổi lên như một điểm nóng mới trong cuộc tranh giành ảnh hưởng giữa các cường quốc trên thế giới.

Trong khi ông Vương Nghị mang theo những lời đề nghị hấp dẫn tới một loạt quốc gia thì ngay khi vừa đáp chân xuống Hà Nội, vị tân Thủ tướng Nhật đã không ngần ngại tuyên bố "Việt Nam đóng vai trò trọng yếu trong chiến lược của Nhật Bản". Sau đó, những thỏa thuận hợp tác mới mở rộng sang cả lĩnh vực an ninh quốc phòng, khiến các nhà quan sát bên ngoài ngỡ ngàng.

Trung Quốc thắt chặt quan hệ với Campuchia, đồng thời mang những món quà đến mời gọi các quốc gia khác. Vị thủ tướng Nhật Bản thì lại chọn Việt Nam và Indonesia, hai quốc gia có tầm ảnh hưởng ngày càng tăng trong khu vực. Đây cũng chính là hai quốc gia có đường lối đối ngoại độc lập với Trung Quốc hơn cả, với những tuyên bố mạnh mẽ về vấn đề Biển Đông.

Với tổng giá trị đầu tư gấp rưỡi Trung Quốc, Nhật Bản vẫn đang chiếm nhiều ưu thế về kinh tế trước Trung Quốc ở khu vực Đông Nam Á. Được sự hỗ trợ đến từ nhóm Bộ tứ, lần này Nhật Bản đã đem đến những thỏa thuận mới cùng những cam kết mạnh mẽ. Chiến lược an ninh tập thể mới mà Nhật Bản chính là người khởi xướng đang được mở rộng từ nhóm Bộ tứ của mình ra những quốc gia bạn bè khác.

Sau Nhật Bản, có lẽ các đối tác như Mỹ, Ấn Độ, Úc hay cả EU cũng sẽ tìm cách gia tăng ảnh hưởng của mình ở khu vực quan trọng này. Chính vì thế, ông Vương Nghị sẽ phải tìm cách tái cân bằng ảnh hưởng trong thời gian tới, bằng những hành động cụ thể hơn nữa.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn đang ngày càng quyết liệt, khu vực Đông Nam Á với 11 nước đang đứng trước cơ hội và cả thách thức rất lớn. Sự góp mặt của các cường quốc sẽ giúp thúc đẩy phát triển trong khu vực nhưng cũng rất dễ đẩy các quốc gia này vào thế phải chọn bên trong trò chơi chính trị toàn cầu. Càng những lúc như thế, sự đoàn kết giữa các quốc gia càng quan trọng để tạo nên sức mạnh tập thể.

Nếu tận dụng tốt thời cơ, Đông Nam Á sẽ đứng trước cơ hội rất lớn để vươn lên trở thành một trong những trung tâm của cả châu Á - Thái Bình Dương và thế giới. Những bước phát triển mạnh mẽ của Việt Nam và Indonesia trong thời gian gần đây chính là lời giải cho nhiều quốc gia để lựa chọn hướng đi cho mình, vì hòa bình, ổn định và thịnh vượng.

Tử Uyên

Các tin khác

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều từng khiến báo chí lo lắng về sự tồn tại của chính mình. Máy in làm thay đổi cách phổ biến tin tức. Phát thanh và truyền hình từng được dự báo sẽ khiến báo in biến mất. Internet làm rung chuyển toàn bộ mô hình vận hành truyền thống của các tòa soạn. Và, giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại tiếp tục đặt ra câu hỏi rằng, liệu báo chí và những người làm báo có còn thật sự cần thiết khi máy móc có thể viết, tổng hợp và sản xuất nội dung với tốc độ vượt xa con người?

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Tối 30/5/2026, người dân Paris vỡ òa sau chiến thắng nghẹt thở của đội bóng Paris Saint-Germain (PSG) tại đấu trường châu lục. Nhưng, thay vì một lễ ăn mừng xúc động, những thanh niên Paris lại biến nó thành một cơn ác mộng bạo lực với gạch đá và bom xăng.

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

Trong lúc thế giới vẫn chưa nguôi lo ngại trước những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ, một cảnh báo mới từ Liên hợp quốc lại phủ thêm bóng đen lên bức tranh khí hậu toàn cầu. Hiện tượng El Nino được dự báo sắp quay trở lại với cường độ mạnh, có nguy cơ cộng hưởng với xu thế nóng lên toàn cầu để đẩy Trái đất bước vào giai đoạn thời tiết cực đoan hơn trong những năm tới.

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Gần 3 thập kỷ sau khi rút khỏi Lebanon, quân đội Israel một lần nữa kiểm soát pháo đài Beaufort - vị trí từng là biểu tượng của cuộc chiến kéo dài giữa Tel Aviv và Hezbollah. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của Israel, đồng thời kéo theo những hệ lụy khôn lường với người Lebanon và an ninh khu vực.

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trong một thời gian ngắn, những cuộc tấn công nhằm vào các đô thị, trung tâm lọc hóa dầu lớn và cả các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã làm thế giới phải có cái nhìn khác hoàn toàn về vấn đề an ninh khu vực. Sự bất lực của chiếc ô an ninh Mỹ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tự định đoạt vận mệnh bằng tư duy tự cường và đa phương hóa.

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Ngày 4/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei, nếu hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, trên thực tế, đàm phán song phương Mỹ - Iran vẫn đang chìm trong bế tắc. Bên cạnh đó, kết quả của nó cũng sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến của các cuộc thương thảo Israel - Hamas cũng như Israel - Lebanon.

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những ngày cuối tháng 5/2026, diễn ra liên tiếp nhiều sự kiện ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo thông lệ, mỗi năm Đối thoại Shangri-La sẽ mời diễn giả là nguyên thủ một quốc gia có uy tín phát biểu dẫn đề. Năm 2026, vinh dự này thuộc về người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với chủ đề: “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu dẫn đề này giành được sự quan tâm, đồng tình và hoan nghênh của lãnh đạo các nước cũng như dư luận quốc tế...

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Trong suốt 10 năm (1960 - 1970), CIA và Cơ quan Tình báo Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã huấn luyện và tung ra miền Bắc hàng trăm gián điệp biệt kích cùng cả trăm tấn vũ khí, lương thực. Đây được coi là cuộc chiến ngầm quy mô lớn nhất sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng An ninh nhân dân phối hợp với lực lượng Quân đội đã tiêu diệt, bắt sống hầu hết số gián điệp biệt kích này, không những thế còn sử dụng “trò chơi nghiệp vụ” khi dùng điện đài của địch, do chính các gián điệp biệt kích bị bắt thực hiện để cung cấp tin giả cho chỉ huy ở Sài Gòn theo ý đồ của ta.

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Một trong những vụ truy tố tội phạm kinh tế quốc tế lớn nhất lịch sử vừa khép lại không phải bằng một phán quyết của bồi thẩm đoàn, mà bằng một bức thư ngắn gọn từ các công tố viên liên bang tại Brooklyn khi Bộ Tư pháp Mỹ chính thức rút toàn bộ cáo buộc hình sự đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani.

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiến trình số hóa toàn cầu đang tạo ra một thực thể quyền lực mới: những trung tâm dữ liệu. Không còn thuần túy là hạ tầng kỹ thuật thương mại, các "kho báu số" này đã trở thành điểm trọng yếu và nhạy cảm bậc nhất trên bản đồ địa chính trị.

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

LTS: Sau 22 năm Việt Nam tham gia Công ước Berne, lần đầu tiên Việt Nam có một vụ khởi tố đình đám liên quan đến vi phạm bản quyền âm nhạc. Nhưng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) trong âm nhạc chỉ đơn thuần loanh quanh ở chỗ chiếm dụng các quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức khác. Vi phạm SHTT cũng không chỉ tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật đơn thuần. Nó đang là một trì trệ cũ cần phải được xóa bỏ vì sự phát triển và hơn hết, vì danh dự quốc gia…

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Nối tiếp Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), ngày 20/5 vừa qua, đến lượt Liên hợp quốc chính thức hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn biến phức tạp, những kịch bản tồi tệ nhất dường như vẫn còn chưa thể đo lường hết.

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Trên thực tế, chuyến công du cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15/5 chưa đạt được bất cứ bước đột phá nào về những vấn đề gai góc nhất còn tồn tại giữa hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, như thuế quan, sở hữu trí tuệ, công nghệ hay xung đột Trung Đông. Song, những diễn biến tiếp nối đang dần củng cố nhận định chung của giới quan sát quốc tế: Ít nhất, cuộc tiếp xúc này đã mang tới những xung lực mang tính chất "phá băng", để từ đó dần tái định hình một cục diện mới.

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

“Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án nghiêm trọng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật; triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh”...

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Với những gì vừa được công bố trong tuyên bố chung ngay ngày đầu chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin, có lẽ, thông điệp mà ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình muốn nhấn mạnh không chỉ là biểu hiện bề mặt trên lớp vỏ ngôn từ, mà là những nỗ lực lâu dài nằm sâu trong ý chí của cả hai bên, về tiến trình định hình một trật tự thế giới mới.

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

LTS: Thịnh vượng luôn là điều mọi quốc gia đều mong vươn tới. Nhưng thịnh vượng đi đôi với an ninh là câu hỏi khó. Đơn giản, không quốc gia nào có thể làm giàu một mình, mà cần tương tác với nhiều đối tác khác trên thế giới. Có tương tác, ắt có những ràng buộc, thậm chí lệ thuộc. Và lệ thuộc có thể là chìa khóa để mở ra cánh cửa của mất an toàn.

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

Ngày 28/4/2026 đã đi vào lịch sử ngành năng lượng toàn cầu. Chỉ bằng một thông cáo ngắn gọn từ Bộ Năng lượng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) - tuyên bố sẽ chính thức rút khỏi tổ chức này cũng như liên minh OPEC+ mở rộng từ ngày 1/5/2026.