Mong ước năm mới

Cơ hội cho sự đổi thay

Một năm đầy biến động của Bộ Giao thông Vận tải, từ BOT Cai Lậy cho đến uyển ngữ “trạm thu giá” rồi sự xuống cấp nghiêm trọng của các tuyến đường cao tốc trọng điểm.
Rủ rỉ rù rì mà hết tháng hết năm, một năm với nhiều khó khăn thách thức mà cũng đầy hy vọng đã trôi qua. Năm 2018, theo quan sát của chúng tôi, là một năm hết sức quan trọng của quốc gia. Khi mà những kỷ cương tưởng chừng quên lãng đã được siết chặt lại, khi mà tinh thần chỉnh đốn Đảng của Tổng Bí thư nhất quán hành động như lời nói, khi mà những cán bộ lãnh đạo suy thoái đã phải trả giá cho những sai phạm của mình… Tất cả là tiền đề để quốc gia đón thêm sinh khí vào năm mới. Cuối năm không nhắc chuyện buồn, trong chuyên đề này chúng tôi chọn những câu chuyện liên quan sát sườn với cuộc sống nhân dân để lạm bàn và mong ước.

Nghịch lý BOT, nghịch lý hạ tầng từng lớp từng lớp được bóc gỡ ra.

1. Thật sự khó cho Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể khi mà những tồn đọng của ngành giao thông đã hiện hữu, không thể bao biện hay thoái thác.

Chủ trương đúng đắn về BOT đã bị lợi dụng một cách không cần dè dặt, những trạm thu phí được dựng lên chắn ngang các tuyến đường huyết mạch, bất chấp nhà đầu tư xây tuyến đường tránh ở nơi này nhưng lại đặt trạm thu phí ở tuyến đường khác. Để hợp thức, họ chi thêm ít tiền để cải tạo qua loa ở tuyến đường mà họ đặt trạm thu phí.

Câu chuyện BOT đặt trạm không đúng tuyến đường rất nhanh chóng được trả lời “đặt trạm đúng quy trình”, cụm từ “đúng quy trình” là cụm từ được sử dụng nhiều nhất, được phản hồi nhiều nhất. Mọi thứ đều đúng quy trình cho đến lúc có kết luận của Ủy ban Kiểm tra Trung ương hoặc của Thanh tra Chính phủ thì mới không còn đúng quy trình nữa.

Ông Huỳnh Thế Du, giảng viên Đại học Fulbright từng thẳng thắn thừa nhận: “BOT là mảnh đất màu mỡ của quan hệ thân hữu”. Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cũng đồng quan điểm này khi phát biểu: “Một số nhà đầu tư BOT “tay không bắt giặc”, trúng thầu không làm gì, chỉ đem bán lại dự án và nhận một khoản chênh lệch”.

Minh họa: Hùng Dingo.
Minh họa: Hùng Dingo.

BOT có lợi ích nhóm không, có quan hệ thân hữu không, sòng phẳng mà thừa nhận thì tôi tin rằng nhiều người đã có câu trả lời. Tuy nhiên, giữa câu trả lời và chứng cứ là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Trên thực tế, có những tuyến đường BOT rất tốt và chưa bao giờ bị phản ứng. Cao tốc Long Thành – Dầu Giây là một ví dụ điển hình. Đường bằng phẳng, rộng rãi, phương thức thu phí thông qua thẻ từ. Người tham gia lưu thông trên tuyến BOT này hoàn toàn có thể chọn lựa giữa Quốc lộ 1 và cao tốc Long Thành – Dầu Giây, nghĩa là toàn toàn không bắt buộc.

2. Tuyến cao tốc 34 nghìn tỷ Đà Nẵng – Quảng Ngãi trở thành dòng chủ lưu thông tin của những tháng cuối năm 2018. Chưa bao giờ dư luận lại chứng kiến một tuyến đường cao tốc tưởng chừng như hiện đại đúng với mong mỏi của người dân lại chứa đựng nhiều bê bối đến vậy. Cũng chưa bao giờ dư luận lại chứng kiến một tuyến đường cao tốc tồn tại nhiều điểm đáng thất vọng đến vậy.

Tất nhiên thì sẽ có rất nhiều lý do được đưa ra, tất nhiên cũng sẽ có nhiều giải trình hợp lý được đưa ra. Tuy nhiên, chắc chắn một điều rằng nếu xây một căn nhà mà bớt đi nguyên vật liệu hay gặp phải thợ xây kém tay nghề thì căn nhà ấy không thể nào vừa bền vừa đẹp được.

Khi tuyến cao tốc 34 nghìn tỷ Đà Nẵng chưa hạ nhiệt vì những khuất tất hồ nghi, thì đến lượt Quốc lộ 1 đoạn qua Phú Yên biến thành cung đường tử thần với hàng loạt ổ voi, ổ gà, ổ trâu… Đã có nhiều tai nạn xảy ra, đã có người tử vong, đã có rất nhiều thị sát chỉ đạo diễn ra nhưng những câu chuyện đau lòng vẫn cứ xảy ra.

Đoạn đường này do Ban Quản lý Dự án Thăng Long đảm nhiệm sửa chữa duy tu, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể đã phê bình đơn vị này rất gay gắt: “"Ban Quản lý dự án Thăng Long tổ chức kiểm điểm, xử lý nghiêm trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân liên quan. Đặc biệt là việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu của các tổ chức và các cá nhân được phân công trực tiếp quản lý, điều hành dự án”. 

Đồng thời, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cũng khẳng định, Ban Quản lý Dự án phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước Bộ Giao thông Vận tải và trước pháp luật nếu việc xử lý, sửa chữa, khắc phục hư hỏng mặt đường không đảm bảo chất lượng.

Trên thực tế, việc những tuyến đường vì sao nhanh xuống cấp, vì sao lại thường xuấët hiện các điểm đen tai nạn do mặt đường không đảm bảo an toàn, có lẽ mọi người đều biết cả.

3. Quan sát Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể suốt trong quãng thời gian qua, tôi tin rằng ông thật sự có cố gắng trong việc giải quyết những vấn đề tồn đọng của ngành giao thông. Đáng tiếc là, những vấn đề ấy quá nhiều, đụng đâu cũng nặng nề, chạm đâu cũng hệt sắp “vỡ trận”.

Nhưng (lại nhưng) sự thuận lợi ở đây là rõ ràng khi mà Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể từng là Thứ trưởng của Bộ này trước khi đảm nhiệm chức vụ Bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng rồi ngược về làm tư lệnh ngành giao thông. Chính vì vậy, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể là người am tường nhất những khúc mắc mà ngành giao thông đang gặp phải.

Chỉ cần có quyết tâm khơi dòng, tôi tin rằng Bộ Giao thông Vận tải sẽ đáp ứng được nguyện vọng về những tuyến đường từ quốc lộ cho đến cao tốc, từ BOT sạch cho đến đặt đúng vị trí… mà nhân dân cả nước luôn mong mỏi.

Ngô Nguyệt Lãng

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...