Châu Âu trước ngưỡng cửa mới

Năm 2021 sắp kết thúc, để bắt đầu một giai đoạn chuyển tiếp quyền lãnh đạo tại nhiều quốc gia châu Âu. Điều này đã đặt Liên minh châu Âu (EU) trước những thách thức không nhỏ trên chặng đường sắp tới.

Lãnh đạo mới - tầm nhìn mới?

Ngày 8-12 vừa qua, bà Angela Merkel đã chính thức rời nhiệm sở sau 16 năm lãnh đạo nước Đức. Ở vị trí nhà lãnh đạo của quốc gia lớn mạnh nhất trong EU, bà Merkel từ lâu được mặc nhiên coi là nhà lãnh đạo của cả khối EU. Quãng thời gian dài dẫn dắt nước Đức và EU của bà đã giữ cho liên minh này vượt qua nhiều sóng gió. Vì vậy, sự ra đi của bà Merkel đã để lại nhiều tiếc nuối cũng như những câu hỏi về người kế nhiệm. Nhưng, đó cũng mới chỉ là sự khởi đầu cho những thay đổi lãnh đạo ở tầm cao của EU đang chuẩn bị ồ ạt diễn ra.

Cùng trong giai đoạn nửa cuối năm 2021, các Chính phủ Áo, Hà Lan và Cộng hòa Czech đã có sự thay đổi. Đến tháng 4-2022, cuộc bầu cử Tổng thống Pháp sẽ diễn ra. Đó sẽ là thách thức lớn đối với Tổng thống Emmanuel Macron, người chia sẻ vai trò dẫn dắt EU với bà Angela Merkel. Chưa biết ông Macron có thể tiếp tục giữ chức Tổng thống Pháp nhiệm kỳ tới hay không nhưng ít nhất từ giờ tới lúc đó, EU sẽ không thể là ưu tiên trong những hoạt động của ông. EU vẫn đang ở trong giai đoạn khó khăn sau sự kiện Brexit.

Châu Âu trước ngưỡng cửa mới -0
Mối quan hệ EU - Mỹ vẫn ẩn chứa nhiều bất đồng.

Mối quan hệ với nước Anh ngoài EU cho đến lúc này vẫn chưa được giải quyết dứt điểm thì những hiểm họa “ly khai” mới đã bùng phát. Đối thủ chính trị của ông Macron, bà Marine Le Pen là một người công khai chống lại EU. Trong khi đó, hồi tháng 10-2021 vừa qua, Tòa án Tối cao Ba Lan đã bất ngờ đưa ra phán quyết, tuyên bố một số phần của Hiệp ước EU là không phù hợp với hiến pháp nước này. Một hành động được gọi tên là Polexit.

May mắn thay, vị tân Thủ tướng Đức - ông Olaf Scholz - đã bày tỏ quan điểm sẵn sàng gánh lấy trách nhiệm của liên minh vào tay mình. Ngay khi nhậm chức, ông Olaf Scholz đã khẳng định "ưu tiên số 1" của Chính phủ Đức dưới sự lãnh đạo của ông sẽ là dành cho EU. Đây là một tin mừng đối với liên minh này sau những rạn vỡ trong vài năm qua. Một nước Đức kiên định sẽ là điểm tựa vững chắc để EU đi tiếp. Liên minh lớn nhất thế giới vẫn đang hướng tới sự phát triển sâu rộng hơn để gia tăng kết nối trên toàn châu lục. Những nhà lãnh đạo tin tưởng và kiên trì theo đuổi mục tiêu sẽ là nhân tố quyết định cho sự thành công của kế hoạch. Tuy nhiên, sự xuất hiện của những nhà lãnh đạo mới chắc chắn cũng sẽ đem tới những góc nhìn mới.

Chờ đợi những ngã rẽ

Chuyến xuất ngoại đầu tiên của ông Olaf Scholz trên cương vị mới hôm 12-12, chỉ 4 ngày sau khi nhậm chức là tới Ba Lan. Tại đây, ông Scholz đã gặp người đồng cấp Morawiecki để bàn thảo nhiều vấn đề. Trong đó trọng tâm là khẳng định sự đoàn kết của EU và đưa ra kế hoạch hỗ trợ Ba Lan trước cuộc khủng hoảng di cư ở biên giới phía Đông. EU trong hơn một thập kỉ qua đã phát triển mạnh về phía Đông và tạo ra những vấn đề mới. Đây chính là khu vực nóng nhất mà các nhà lãnh đạo EU phải dành nhiều thời gian và công sức. Trong mối quan hệ với những quốc gia phía Đông đầy phức tạp hiện nay, ông Olaf Scholz cũng đã thể hiện quan điểm của mình. Những tín hiệu được đưa ra trong bài phát biểu trước Quốc hội Đức hôm 15-12 vừa qua cho thấy sẽ có sự thay đổi đáng kể trong cách nhà lãnh đạo mới của EU tiếp cận với những vấn đề với Nga và cả Trung Quốc.

Với Nga, EU có thể sẽ có một thái độ "cứng rắn" hơn. Những căng thẳng gia tăng ở biên giới Nga - Ukraine cùng với giá năng lượng gia tăng đang khiến cho mối quan hệ giữa hai bên trở nên thêm trắc trở. Trong giai đoạn trước đây, EU đã từng có thời điểm "ngả về phía Nga" thì nay xu thế này có thể sẽ đảo ngược. Trong nỗ lực xây dựng một liên minh thống nhất đoàn kết, EU không sẵn sàng tự biến mình thành "con tin".

Châu Âu trước ngưỡng cửa mới -0
Cái bắt tay lịch sử chuyển giao giữa hai thế hệ lãnh đạo của EU.

Tương tự, mối quan hệ với Trung Quốc cũng đang được xem xét lại. Từ chỗ là thị trường của EU, Trung Quốc nay đã trở thành đối thủ cạnh tranh hàng đầu của những nhà sản xuất EU trong nhiều sản phẩm thế mạnh của chính họ. Sự cạnh tranh đã lan dần từ lĩnh vực kinh tế sang các vấn đề chính trị. Sẽ không còn là mối quan hệ “cùng thắng” như đã từng xảy ra trong quá khứ nữa, EU đang tái xác định vị trí của Trung Quốc, đồng thời yêu cầu trách nhiệm hơn với những vấn đề chung.

Trong giai đoạn mới, nhà lãnh đạo EU không giấu giếm kế hoạch xây dựng một đường lối đối ngoại độc lập và những bước khởi đầu mới có vẻ là đang trở nên cứng rắn hơn.

Mắc kẹt với chính đồng minh

Bất chấp những rắc rối với Nga hay Trung Quốc, thách thức đối ngoại lớn nhất của EU trong giai đoạn mới lại là với Mỹ. Sau nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Donald Trump, những tưởng nước Mỹ của ông Joe Biden sẽ quay trở lại thân thiết với các đồng minh để tái kết nối những liên kết đã bị rạn vỡ thì những rắc rối mới lại xuất hiện.

Sự quan tâm quá lớn của Washington dành cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã làm tổn hại đến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Những hành động của chính quyền ông Joe Biden trong suốt một năm qua đang đặt ra cho những nhà lãnh đạo EU nhiều câu hỏi. Một mặt, nước Mỹ thành lập những liên minh mới ngoài EU cho những "cuộc chiến" mới. Mặt khác, nước Mỹ của ông Biden lại công khai thúc ép EU phải "đi theo" họ trong những cuộc chiến này.

Trong giai đoạn chính quyền của ông Donald Trump "bỏ rơi" EU, liên minh này đã hướng tới những bước đi độc lập hơn nhằm tự gia tăng sức mạnh của mình. Nhưng, chính quyền hiện tại của ông Joe Biden không hề cho thấy sự ủng hộ với những kế hoạch của EU. Họ phản đối kế hoạch xây dựng quân đội EU dù họ liên tục giảm sự hiện diện quân sự tại đây. Họ tăng cường viện trợ cho chính quyền Ukraine, làm nóng lại tình hình ở biên giới phía Đông của EU. Họ lôi kéo nước Anh vào liên minh mới có tên AUKUS để hướng đến cuộc đối đầu ở tận Tây Thái Bình Dương, nơi không liên quan trực tiếp tới EU. Họ tháo chạy bất ngờ khỏi Afghanistan, để mặc những đồng minh trong thế cô độc. Nguy hiểm hơn, nước Mỹ đẩy EU vào tình thế đối đầu với Nga và Trung Quốc, thứ có thể khiến tình hình thế giới trở nên căng thẳng hơn khi tạo ra hai phe cho một cuộc chiến mới. Nước Mỹ dường như luôn muốn kéo EU vào những tình huống căng thẳng không cần thiết mà quên rằng vị thế của EU này đã khác rất nhiều so với thời Chiến tranh Lạnh.

Các nhà lãnh đạo EU rõ ràng không muốn bị kéo vào những guồng quay đó. Mỗi bước gia tăng căng thẳng nhỏ nhất với Nga hay Trung Quốc đều sẽ đem thiệt hại đến với EU. Nên nhớ, Nga đang là nhà cung cấp nhiên liệu lớn nhất cho EU lúc này, còn Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của họ. Nhưng, một EU chưa độc lập về quốc phòng an ninh với Mỹ thì cũng rất khó thực thi những chính sách đối ngoại riêng của mình. Trong một phát biểu vào hồi tháng 3-2021, Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Jens Stoltenberg đã thẳng thừng cảnh báo: EU không thể một mình bảo vệ các công dân của họ nếu không có sự giúp đỡ của liên minh quân sự này, mà thực chất ở đây là Mỹ. Làm sao để vừa không căng thẳng với các nước ở phía Đông, vừa không mất lòng với đồng minh phía Tây là một câu hỏi khó. EU cũng đang ở tình thế "đi trên dây”, nơi họ mắc kẹt với mối quan hệ đồng mình của mình.

Sau 2 thập kỉ đầu của thiên niên kỉ mới, EU đã phát triển mạnh mẽ và có một vị thế mới. Nhưng, thời điểm từ nay đến giữa năm 2022 sẽ là giai đoạn chuyển giao thế hệ lãnh đạo quan trọng, đồng thời sẽ phải xử lý những vấn đề đã và đang nảy sinh không ngừng trong những mối quan hệ quốc tế. EU sẽ bước qua ngưỡng cửa khó khăn này như thế nào? Chỉ thời gian mới có câu trả lời.

Tử Uyên

Các tin khác

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi sáng kinh hoàng 11/9/2001, loạt hồ sơ vừa được giải mật cho thấy những cảnh báo về Osama bin Laden và al-Qaeda đã xuất hiện từ nhiều năm trước vụ tấn công, đồng thời hé lộ những hệ lụy về sức khỏe mà người dân New York và lực lượng cứu nạn phải đối mặt trong nhiều năm về sau.

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Ngày 18/8, Đặc phái viên Mỹ về Syria kiêm nhiệm Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cảnh báo: Một sự cố quân sự ngoài ý muốn nào đó hoàn toàn có thể nhanh chóng khiến tình hình khu vực vượt khỏi tầm kiểm soát. Gần 2 năm sau ngày cựu Tổng thống Syria Bashar Al Assad rời khỏi Damascus, khoảng trống quyền lực vẫn chưa thể được lấp đầy, trong khi nguy cơ về sự xuất hiện của cuộc chiến mới lại một lần nữa bùng lên.

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Gần một tháng sau làn sóng người di cư ồ ạt tràn từ Morocco vào vùng lãnh thổ hải ngoại Ceuta của Tây Ban Nha, châu Âu vẫn loay hoay với bài toán khó: kiểm soát biên giới mà không vượt qua những giới hạn pháp lý, nhân đạo và chính trị, dù các diễn ngôn từ Brussels có vẻ đã cứng rắn
hơn.

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Từ một phán quyết của tòa án bị bóp méo trên mạng xã hội, những hình ảnh được diễn giải sai lệch và tin đồn lan rộng, hàng chục nghìn người đã đổ về Ceuta trong vài giờ cuối tháng 7, tạo ra một cuộc khủng hoảng tại biên giới Tây Ban Nha - Morocco.

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Trong gần nửa thế kỷ, thông qua những thỏa thuận về dầu mỏ, tài chính và hợp tác quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông đã dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ để tập trung phát triển kinh tế. Nhưng, một thỏa thuận quân sự mới được ký vào những ngày đầu tháng 8 này đang làm thay đổi tất cả, mở ra một giai đoạn mới, khi các quốc gia trong khu vực muốn tự bảo đảm an ninh của chính mình.

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Độc lập và tự do là những giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi con người. Không có dân tộc nào có thể phát triển bền vững nếu không có quyền tự quyết đối với vận mệnh của mình; cũng không có xã hội tiến bộ nếu con người không được sống trong môi trường hòa bình, an toàn, có quyền làm chủ và điều kiện phát triển toàn diện. Đối với Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được hình thành, hun đúc và bảo vệ qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 5/8/2026, Bộ Công an tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng “Đề án Phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới”. Đề án là sự cụ thể hóa, triển khai thiết thực việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

LTS: Trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an nhân dân (CAND) đứng trước yêu cầu phải phát triển theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống CAND, Chuyên đề ANTG Cuối tháng trân trọng giới thiệu bài viết của Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND về vấn đề này.

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý, mà là cách cộng đồng gọi những cá nhân gây dựng ảnh hưởng trên mạng xã hội bằng hình ảnh đầu gấu đầu mèo, xăm trổ ngang tàng, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, các mối quan hệ hoặc công khai chửi bới người khác bằng những lời lẽ rất vô văn hóa... Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam một loạt "giang hồ mạng" như: Khánh "Sky", Hồ Văn Khoa, “Vua Quạt” Trần Đình Tiệp, vợ chồng Huấn “Hoa Hồng”, vợ chồng Phú Lê, “Tế điên" Nam Định thời gian gần đây khiến số "giang hồ mạng" khác có vẻ lo ngại sẽ tới lượt mình nên đã tìm cách thay đổi nội dung. Mạng xã hội vì thế cũng đỡ rác hẳn.

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Giữa lúc dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt bởi xung đột Mỹ-Iran, một huyết mạch hàng hải khác của thế giới đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Căng thẳng Houthi - Arab Saudi tái bùng phát, cùng những cảnh báo cứng rắn từ Tehran, đang đặt eo biển Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn tiếp theo, có thể đẩy cú sốc năng lượng vượt khỏi Trung Đông, lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu.

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Trong nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, câu hỏi thường trực đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có lẽ vẫn luôn là: Liên minh này có còn lý do để tồn tại? Thực tế thách thức lớn nhất hiện nay với một tổ chức an ninh phòng thủ 77 tuổi đời là có thể thích nghi với một thế giới nơi cạnh tranh giữa các cường quốc trở thành trạng thái thường trực, hàng loạt cuộc khủng hoảng phủ bóng không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, và thậm chí là cả sức ép từ những tranh luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng hay các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Nghị sĩ Andy Burnham chính thức được xác nhận là lãnh đạo Công đảng và trở thành Thủ tướng thứ 7 của Vương quốc Anh chỉ trong một thập niên. Với những cải cách đầy tham vọng, liệu người đàn ông đến từ Manchester này có thể tái định hình nền chính trị Anh sau một chuỗi khủng hoảng kéo dài hay không?

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran một lần nữa đẩy khu vực Vùng Vịnh vào trạng thái bất ổn kéo dài. Dù không phải là các bên trực tiếp khởi phát xung đột, nhiều quốc gia Arab lại đang hứng chịu những tổn thất về an ninh, kinh tế và chiến lược.

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran đã khép lại 110 ngày xung đột khốc liệt. Tuy nhiên, ngừng bắn không đồng nghĩa với việc những hệ lụy của cuộc chiến kết thúc. Đằng sau tiếng súng là những thành phố tan hoang, hàng nghìn thương vong và những dư chấn kinh tế đang lan rộng vượt xa khu vực Trung Đông.

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Tiếng súng đã lắng xuống, những siêu tàu chở dầu đầu tiên đã quay trở lại eo biển Hormuz và Trung Đông đang bước vào giai đoạn hậu chiến. Tuy nhiên, chương trình hạt nhân Iran, tình hình Lebanon và tương lai của eo biển Hormuz vẫn là những bài toán chưa tìm được lời giải cuối cùng, có thể quyết định thành bại của Bản ghi nhớ Islamabad trong thời gian tới.

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Hội đồng nhân dân TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng trên địa bàn thành phố. Theo đó, thành phố hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với cá nhân thuộc hộ nghèo có đăng ký “nơi cư trú” hoặc “nơi ở hiện tại” trên phần mềm quản lý VNeID thuộc địa bàn TP Hà Nội do UBND cấp xã xác nhận và chịu trách nhiệm.

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Cuộc chiến kéo dài 3 tháng đầu năm 2026 giữa một bên là liên minh Mỹ - Israel và một bên là Cộng hòa Hồi giáo Iran đã đẩy thế giới tới bờ vực cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện và nguy cơ bùng nổ chiến tranh tổng lực tại Trung Đông. Giữa cơn bão lửa, sự xuất hiện của Pakistan trong vai trò kiến trúc sư trưởng cho thỏa thuận hòa bình đã đem đến cho chúng ta góc nhìn mới đầy thú vị về cách mà một quốc gia có thể góp phần xoay chuyển cục diện địa chính trị quốc tế.

Sân khấu chính trị và thể thao

Sân khấu chính trị và thể thao

Ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới World Cup 2026 đang diễn sôi động, thu hút sự quan tâm của người hâm mộ khắp thế giới. Nhưng, không chỉ là một sự kiện thể thao, giải đấu này còn trở thành sân khấu lớn mà ở đó giới thể thao và chính trị đã bắt tay giữa những mâu thuẫn và lợi ích.

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.