Châu Âu trong một thế giới đã thay đổi

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo theo nhiều hệ lụy, đặc biệt là việc khiến châu Âu rơi vào một tình thế bế tắc, khi không thể tự giải quyết vấn đề của mình.

Khủng hoảng của châu Âu

Cuộc xung đột Ukraine nổ ra hơn 5 tháng trước, ở một khía cạnh nào đó, có thể xem là thất bại của châu Âu trong việc duy trì an ninh trên lục địa của mình. Khi cuộc chiến bùng nổ, các nước phương Tây đồng loạt đưa ra những lệnh trừng phạt khắt khe nhằm vào nước Nga. Nhưng, khi những "vũ khí" ấy chưa kịp phát huy tác dụng thì chúng đã kịp quay trở lại, để đẩy chính châu Âu vào nghịch cảnh.

Sau khi giá dầu thế giới tăng gần 30% chỉ trong vài tuần đầu của cuộc xung đột kéo theo lạm phát và những hệ lụy xấu với nền kinh tế, thì lúc này, một cuộc khủng hoảng khí đốt nối tiếp có thể kéo theo những tác động rất xấu đối với Liên minh châu Âu (EU).

Châu Âu trong một thế giới đã thay đổi -0
Các nhà lãnh đạo châu Âu đang đau đầu với bài toán nước Nga.

Theo Ủy ban châu Âu (EC), 12 quốc gia thành viên đã bị cắt giảm, thậm chí chặn hoàn toàn nguồn cung khí đốt từ cuối tháng 2 tới nay. Thời gian đầu, phần lớn sự suy giảm này là do cuộc xung đột ở Ukraine khiến cho những hệ thống đường ống dẫn khí xuyên lục địa ngưng trệ. Nhưng, khi cuộc xung đột kéo dài, ngay cả hệ thống đường ống trên biển cũng đang bị ảnh hưởng.

Trong tháng 6-2022, công suất của hệ thống đường ống Dòng chảy phương Bắc 1 (Nord Stream 1) đã giảm còn 40% so với trước. Mới nhất, gã khổng lồ dầu khí Gazprom của Nga cho biết sẽ tiếp tục giảm cung cấp khí đốt qua Nord Stream 1 sang châu Âu do những "vấn đề kỹ thuật".

Theo đó, kể từ ngày 27-7-2022, lưu lượng khí đốt được vận chuyển qua đường ống này giảm xuống chỉ còn 20%, tương đương 33 triệu m3 khí một ngày. Các quan chức EU đã cáo buộc Nga đang "vũ khí hóa" nguồn cung khí đốt. Dĩ nhiên, Nga bác bỏ những cáo buộc này.

Tuy nhiên, giới chức EU lo ngại nguồn cung khí đốt từ Nga có thể bị chặn hoàn toàn trong thời gian tới. Đó là một viễn cảnh đáng sợ, khi khí đốt là nguồn cung cấp nhiên liệu chính của châu Âu trong mùa đông.

Yêu cầu tối thiểu của các nước EU là phải dự trữ 80% các kho chứa khí đốt trước mùa đông nhưng hiện mới chỉ đạt 65%. Nguy cơ thiếu hụt khí đốt để sưởi ấm là rất rõ ràng và nó hoàn toàn có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng xã hội, nếu như mùa đông năm nay có những đợt lạnh kéo dài. Tình thế cấp bách bắt buộc các nước EU phải gấp rút tìm kiếm các nguồn cung thay thế.

Nhưng, thực tế, đây là thách thức lớn và không thể thực hiện trong thời gian ngắn.

Thế bế tắc

Ngay từ khi cuộc xung đột Ukraine nổ ra, người ta đã nhìn nhận đây sẽ là vấn đề lớn của châu Âu. Ước tính trong năm 2020, EU phải nhập khẩu khoảng 57% nhu cầu năng lượng của mình. Còn nhà cung cấp lớn nhất cho châu Âu thì chính là Nga.

Những con số thống kê trước năm 2022 cho thấy, EU nhập của Nga hơn 20% lượng uranium, 46% lượng than, gần 30% lượng dầu thô, khoảng 40% lượng khí đốt cần thiết. Đây đều là những nguyên liệu đầu vào thiết yếu của ngành năng lượng EU.

Việc EU theo đuổi chính sách năng lượng xanh, thay thế những nguồn nhiên liệu hóa thạch đã làm gia tăng nhu cầu khí đốt của khu vực này trung bình mỗi năm thêm 7% trong 1 thập kỷ qua.

Những mỏ khí đốt khổng lồ của Nga, thông qua những hệ thống đường ống vận chuyển trực tiếp tới châu Âu, đảm bảo số lượng và cả chất lượng, đã trở thành mặt hàng quen thuộc với người tiêu dùng châu Âu. Điều này dẫn đến việc EU ngày càng bị phụ thuộc nặng nề vào nguồn cung khí đốt từ nước Nga. Nếu năm 2014, Nga chỉ cung cấp chưa đến 30% lượng khí đốt nhập khẩu của EU thì đến năm 2022, tỷ lệ này đã là 41%.

Trong khoảng thời gian đó, không phải EU không muốn giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Nga nhưng họ đã không thành công. Những mỏ khí đốt ở Na Uy đang dần cạn kiệt và không thể tăng công suất. Nguồn cung từ Trung Á quá xa và thiếu ổn định.

Hiệp định hạt nhân Iran đổ vỡ vào năm 2018 khiến cho dự án Dòng chảy phương Nam đưa khí đốt của Iran đến châu Âu sụp đổ. Trong khi đó, việc sử dụng khí đốt hóa lỏng (LNG) không phát triển do thiếu những cơ sở hạ tầng cần thiết. Hậu quả là khi Nga bắt đầu “phản đòn” thì các nhà lãnh đạo EU phải chạy đôn chạy đáo để tìm nguồn cung thay thế.

Từ cuối tháng 3, Bộ trưởng Kinh tế Đức, đồng thời là Bộ trưởng Bộ Năng lượng, Phó Thủ tướng, ông Robert Habeck, đã tới Qatar và các nước Vùng Vịnh trong một nỗ lực tìm nhà cung cấp mới. Cùng với việc gia tăng nhập khẩu LNG từ Mỹ, mới đây Chủ tịch Ủy ban châu Âu, bà Ursula Von Der Leyen đã phải lặn lội tới Azerbaijan để ký những thỏa thuận mới nhằm sớm tăng nguồn nhập khẩu. Tuy nhiên, tất cả những nỗ lực này đều không thể đem đến hiệu quả ngay lập tức, bởi ước tính EU sẽ cần từ 3 đến 5 năm mới có thể thay thế được nguồn cung khí đốt truyền thống của Nga. Một quãng thời gian quá dài đối với họ khi mà mùa đông đã cận kề.

Châu Âu trong một thế giới đã thay đổi -0
Thất bại của châu Âu trong cuộc chiến khí đốt phơi bày điểm yếu của mình.

Thực tế, ngoài việc không tìm được nguồn cung thay thế lập tức, hành động "gom hàng" của EU còn kéo theo cuộc chạy đua giá khí đốt trên toàn cầu. Ước tính giá khí đốt nhập khẩu toàn cầu đã tăng hơn 60% trong 3 tháng qua, đe dọa tới đà phục hồi kinh tế thế giới. Ngoài EU, những nhà nhập khẩu khí đốt lớn khác còn có Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và nhiều quốc gia Nam Á, châu Phi và Mỹ Latin. Một cuộc đua không lành mạnh đã diễn ra, khi EU không phải là khách hàng duy nhất “đói hàng”. Ngoài EU, những khách hàng châu Á cũng đã gia tăng lượng nhập khẩu trong những tháng vừa qua. Sự khan hiếm nguồn cung đã khiến giá khí đốt tiêu dùng tại EU tăng 700% so với đầu năm 2021.

Tình thế bế tắc về năng lượng lúc này đang đẩy châu Âu vào thế khó. EU mới đây đã buộc phải thông qua một thỏa thuận giảm 15% nhu cầu tiêu thụ khí đốt của cả khối để đảm bảo lượng dự trữ thiết yếu. Tuy nhiên, không phải quốc gia nào trong EU cũng ủng hộ đề xuất này. Đã có những rạn nứt giữa lòng châu Âu về việc đối đầu với với Nga hay phải đảo ngược tiến trình năng lượng xanh của mình để giải quyết tình thế cấp bách tức thời. Như Thủ tướng Hungary, ông Viktor Orbán tuyên bố: "EU tự bắn vào chân mình khi đưa ra lệnh trừng phạt Nga" và "giờ đây rõ ràng là nền kinh tế châu Âu đang thở hổn hển".

Vị trí của EU đã thay đổi

8 năm sau khi sáp nhập Crimea vào lãnh thổ của mình, người Nga đã biết cách thích nghi với những lệnh trừng phạt của phương Tây. Ngược lại, EU không rút ra được bài học gì, họ đã không chuẩn bị đủ tốt cho tình huống hiện tại.

Cuộc khủng hoảng khí đốt tại châu Âu đang vẽ lại bản đồ năng lượng và kinh tế thế giới. Niềm tin tuyệt đối rằng châu Âu ở vị thế không thể thay thế trên bản đồ tiêu thụ đã trở nên sai lầm. Lúc này, để có thể gom được nguồn nhiên liệu cần thiết, châu Âu cũng phải tham gia vào cuộc cạnh tranh giá cả như bất kỳ khách hàng nào khác. Cuộc cạnh tranh này sẽ khiến giá cả năng lượng thế giới tiếp tục tăng cao và gây thiệt hại cho tất cả. Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đến năm 2040, lượng tiêu thụ khí đốt sẽ cao hơn 40% so với hiện nay. Nhưng, các khách hàng ở những khu vực khác, với kinh tế phát triển, dân số ngày càng tăng mới là những “Thượng đế” tiềm năng của loại nguyên liệu này. Khi dòng chảy khí đốt từ Nga sang châu Âu bị đóng, họ đơn giản chỉ cần mở một đường ống mới theo hướng ngược lại.

Bà Karin Kneissl, cựu Bộ trưởng Ngoại giao Áo giai đoạn 2017-2019, một chuyên gia về địa chính trị và kinh tế năng lượng nhận định: Những sai lầm của châu Âu đến từ việc "Chủ nghĩa trung tâm châu Âu đã ăn sâu". Theo bà Karin: "Chúng tôi (châu Âu) tin rằng chúng tôi tuyệt vời đến nỗi không ai có thể làm được gì nếu không có chúng tôi. Thật đáng tiếc khi quan sát thấy rằng sự kiêu ngạo này vẫn tồn tại".

Châu Âu đã quá chủ quan vào sức mạnh kinh tế của mình mà quên mất thế giới đã thay đổi. Họ có thể sẽ vượt qua được mùa đông năm nay nhưng chắc chắn sẽ phải chấp nhận một cái giá không hề rẻ. Và, khi nguy cơ về những cuộc khủng hoảng còn kéo dài, đã đến lúc châu Âu phải chấp nhận một vị thế mới, “bình đẳng” hơn xưa.

Tử Uyên

Các tin khác

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều từng khiến báo chí lo lắng về sự tồn tại của chính mình. Máy in làm thay đổi cách phổ biến tin tức. Phát thanh và truyền hình từng được dự báo sẽ khiến báo in biến mất. Internet làm rung chuyển toàn bộ mô hình vận hành truyền thống của các tòa soạn. Và, giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại tiếp tục đặt ra câu hỏi rằng, liệu báo chí và những người làm báo có còn thật sự cần thiết khi máy móc có thể viết, tổng hợp và sản xuất nội dung với tốc độ vượt xa con người?

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Tối 30/5/2026, người dân Paris vỡ òa sau chiến thắng nghẹt thở của đội bóng Paris Saint-Germain (PSG) tại đấu trường châu lục. Nhưng, thay vì một lễ ăn mừng xúc động, những thanh niên Paris lại biến nó thành một cơn ác mộng bạo lực với gạch đá và bom xăng.

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

Trong lúc thế giới vẫn chưa nguôi lo ngại trước những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ, một cảnh báo mới từ Liên hợp quốc lại phủ thêm bóng đen lên bức tranh khí hậu toàn cầu. Hiện tượng El Nino được dự báo sắp quay trở lại với cường độ mạnh, có nguy cơ cộng hưởng với xu thế nóng lên toàn cầu để đẩy Trái đất bước vào giai đoạn thời tiết cực đoan hơn trong những năm tới.

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Gần 3 thập kỷ sau khi rút khỏi Lebanon, quân đội Israel một lần nữa kiểm soát pháo đài Beaufort - vị trí từng là biểu tượng của cuộc chiến kéo dài giữa Tel Aviv và Hezbollah. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của Israel, đồng thời kéo theo những hệ lụy khôn lường với người Lebanon và an ninh khu vực.

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trong một thời gian ngắn, những cuộc tấn công nhằm vào các đô thị, trung tâm lọc hóa dầu lớn và cả các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã làm thế giới phải có cái nhìn khác hoàn toàn về vấn đề an ninh khu vực. Sự bất lực của chiếc ô an ninh Mỹ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tự định đoạt vận mệnh bằng tư duy tự cường và đa phương hóa.

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Ngày 4/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei, nếu hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, trên thực tế, đàm phán song phương Mỹ - Iran vẫn đang chìm trong bế tắc. Bên cạnh đó, kết quả của nó cũng sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến của các cuộc thương thảo Israel - Hamas cũng như Israel - Lebanon.

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những ngày cuối tháng 5/2026, diễn ra liên tiếp nhiều sự kiện ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo thông lệ, mỗi năm Đối thoại Shangri-La sẽ mời diễn giả là nguyên thủ một quốc gia có uy tín phát biểu dẫn đề. Năm 2026, vinh dự này thuộc về người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với chủ đề: “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu dẫn đề này giành được sự quan tâm, đồng tình và hoan nghênh của lãnh đạo các nước cũng như dư luận quốc tế...

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Trong suốt 10 năm (1960 - 1970), CIA và Cơ quan Tình báo Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã huấn luyện và tung ra miền Bắc hàng trăm gián điệp biệt kích cùng cả trăm tấn vũ khí, lương thực. Đây được coi là cuộc chiến ngầm quy mô lớn nhất sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng An ninh nhân dân phối hợp với lực lượng Quân đội đã tiêu diệt, bắt sống hầu hết số gián điệp biệt kích này, không những thế còn sử dụng “trò chơi nghiệp vụ” khi dùng điện đài của địch, do chính các gián điệp biệt kích bị bắt thực hiện để cung cấp tin giả cho chỉ huy ở Sài Gòn theo ý đồ của ta.

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Một trong những vụ truy tố tội phạm kinh tế quốc tế lớn nhất lịch sử vừa khép lại không phải bằng một phán quyết của bồi thẩm đoàn, mà bằng một bức thư ngắn gọn từ các công tố viên liên bang tại Brooklyn khi Bộ Tư pháp Mỹ chính thức rút toàn bộ cáo buộc hình sự đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani.

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiến trình số hóa toàn cầu đang tạo ra một thực thể quyền lực mới: những trung tâm dữ liệu. Không còn thuần túy là hạ tầng kỹ thuật thương mại, các "kho báu số" này đã trở thành điểm trọng yếu và nhạy cảm bậc nhất trên bản đồ địa chính trị.

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

LTS: Sau 22 năm Việt Nam tham gia Công ước Berne, lần đầu tiên Việt Nam có một vụ khởi tố đình đám liên quan đến vi phạm bản quyền âm nhạc. Nhưng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) trong âm nhạc chỉ đơn thuần loanh quanh ở chỗ chiếm dụng các quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức khác. Vi phạm SHTT cũng không chỉ tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật đơn thuần. Nó đang là một trì trệ cũ cần phải được xóa bỏ vì sự phát triển và hơn hết, vì danh dự quốc gia…

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Nối tiếp Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), ngày 20/5 vừa qua, đến lượt Liên hợp quốc chính thức hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn biến phức tạp, những kịch bản tồi tệ nhất dường như vẫn còn chưa thể đo lường hết.

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Trên thực tế, chuyến công du cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15/5 chưa đạt được bất cứ bước đột phá nào về những vấn đề gai góc nhất còn tồn tại giữa hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, như thuế quan, sở hữu trí tuệ, công nghệ hay xung đột Trung Đông. Song, những diễn biến tiếp nối đang dần củng cố nhận định chung của giới quan sát quốc tế: Ít nhất, cuộc tiếp xúc này đã mang tới những xung lực mang tính chất "phá băng", để từ đó dần tái định hình một cục diện mới.

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

“Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án nghiêm trọng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật; triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh”...

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Với những gì vừa được công bố trong tuyên bố chung ngay ngày đầu chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin, có lẽ, thông điệp mà ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình muốn nhấn mạnh không chỉ là biểu hiện bề mặt trên lớp vỏ ngôn từ, mà là những nỗ lực lâu dài nằm sâu trong ý chí của cả hai bên, về tiến trình định hình một trật tự thế giới mới.

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

LTS: Thịnh vượng luôn là điều mọi quốc gia đều mong vươn tới. Nhưng thịnh vượng đi đôi với an ninh là câu hỏi khó. Đơn giản, không quốc gia nào có thể làm giàu một mình, mà cần tương tác với nhiều đối tác khác trên thế giới. Có tương tác, ắt có những ràng buộc, thậm chí lệ thuộc. Và lệ thuộc có thể là chìa khóa để mở ra cánh cửa của mất an toàn.

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

Ngày 28/4/2026 đã đi vào lịch sử ngành năng lượng toàn cầu. Chỉ bằng một thông cáo ngắn gọn từ Bộ Năng lượng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) - tuyên bố sẽ chính thức rút khỏi tổ chức này cũng như liên minh OPEC+ mở rộng từ ngày 1/5/2026.