Đích ngắm cao
Hai năm trước, các tay vợt Việt Nam đã trắng tay ở kỳ SEA Games diễn ra tại Campuchia. Kết quả này là điều có thể xảy ra, đặc biệt khi cầu lông Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển giao. Bên cạnh đó, việc phải thi đấu với nhiều cường quốc luôn mang đến áp lực lớn cho nhiều tay vợt.
Trên thực tế, Đông Nam Á luôn là "mắt bão" của cầu lông thế giới, khi có tới 4 cường quốc tập trung tại khu vực: Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Singapore. Đây đều là những quốc gia đã có VĐV giành ngôi vô địch thế giới, cũng như thường xuyên cạnh tranh huy chương Olympic, ASIAD.
Để hình dung về sự tréo ngoe cầu lông Việt Nam trải qua, có thể đối chiếu đến những khu vực khác. Châu Âu có trên 50 quốc gia, những VĐV cầu lông đỉnh cao chỉ tập trung ở một vài nước như Đan Mạch, Pháp, Anh. Trường hợp của Carolina Marin, nhà vô địch Olympic người Tây Ban Nha, là đặc biệt hiếm gặp ở một nước không phổ biến cầu lông.
Tương tự châu Âu, khu vực châu Mỹ quy tụ trên dưới 40 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, số lượng VĐV cầu lông đỉnh cao thường chỉ tập trung tại Mỹ và Canada. Trong bối cảnh đó, việc phát triển cầu lông ở Việt Nam gặp nhiều trở ngại lớn, khi VĐV phải đương đầu với những đối thủ đẳng cấp hàng đầu thế giới ngay tại sân chơi khu vực.
Năm 2009, tay vợt 14 tuổi người Thái Lan Ratchanok Intanon lên ngôi vô địch Vietnam International. Cũng trong năm đó, cô vào đến chung kết SEA Games. Một năm sau, Intanon vô địch Việt Nam mở rộng, rồi lên ngôi vô địch thế giới ở tuổi 18. Cô hiện vẫn đang thi đấu, và trở thành minh chứng cho thấy đẳng cấp khác biệt của một tay vợt hàng đầu.
Từ thời điểm Intanon vụt sáng như tài năng trẻ sáng giá của cầu lông thế giới, Thái Lan đã đào tạo rất nhiều VĐV đẳng cấp cao. Gương mặt mới nhất của họ là Kunlavut Vitidsarn. Ba năm trước, Vitidsarn lên ngôi vô địch SEA Games tại Việt Nam. Đến năm 2023, Vitidsarn vô địch thế giới, rồi sau đó giành HCB Olympic.
Trong khi cầu lông Việt Nam vẫn gặp điểm nghẽn với câu hỏi "bao giờ Tiến Minh thứ hai xuất hiện", Thái Lan và nhiều quốc gia trong khu vực đã tiến rất xa. Vấn đề không hoàn toàn nằm ở hệ thống đào tạo, hay kinh phí đầu tư. Bởi, con người đôi khi lại là nhân tố quyết định thành bại.
Giữa bối cảnh khó khăn ấy, cầu lông Việt Nam hướng đến huy chương SEA Games là đích ngắm cao. Bởi theo thể thức thi đấu hiện tại của môn cầu lông SEA Games, ở từng nội dung, mỗi quốc gia được cử tối đa 2 đại diện. Vì thế, tranh HCĐ với các VĐV Việt Nam là điều khó khăn, khi họ phải sớm gặp các tay vợt Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Singapore.
Lạc giữa "biển vàng"
Một điểm khó khác của cầu lông Việt Nam trong việc hướng đến sân chơi SEA Games là khan hiếm huy chương. Ngay tại "ao làng" SEA Games, số bộ huy chương tối đa của cầu lông chỉ là 7. Con số này hoàn toàn khiêm tốn nếu so sánh với những môn thể thao khác, và càng khó hơn khi VĐV Việt Nam phải cạnh tranh với những đối thủ mạnh hơn nhiều.
Câu chuyện của cầu lông Việt Nam là vấn đề cố hữu, và được nhiều chuyên gia hiểu rõ. Tuy nhiên, họ sẽ giải thích thế nào với những nhà quản lý cấp cao, đặc biệt trong bối cảnh nhiều môn thể thao khác nhận trách nhiệm tranh HCV? Đó cũng là câu chuyện khiến cầu lông Việt Nam bị gắn mác "thất bại" 2 năm trước, và chịu áp lực ở hiện tại.
Thành tích rực rỡ của đoàn Việt Nam tại kỳ SEA Games tổ chức trên đất Campuchia khiến con số 0 của môn cầu lông trở nên nhỏ bé. Bên cạnh đó, cơn mưa vàng của nhiều bộ môn khác đã khiến cầu lông vô tình nhận về không ít chỉ trích. Thật dễ quy trách nhiệm cho một bộ môn không đạt chỉ tiêu có HCĐ, so với những môn thể thao mang về rất nhiều HCV.
Trên thực tế, mục tiêu hàng đầu của cầu lông Việt Nam từ lâu luôn là hướng đến sân chơi Olympic. Ngoài ra, những nhà quản lý cầu lông cũng hướng đến giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước thông qua những hoạt động xã hội hóa thể thao. Họ đã làm rất tốt phần việc này ở nhiều góc độ.
Tuy vậy, dưới góc độ của nhà quản lý, các môn thể thao đều phải đưa ra chỉ tiêu nhất định qua từng năm, từng giải đấu. Với các năm số lẻ, ưu tiên hàng đầu luôn là giành được thành tích cao ở sân chơi SEA Games, nơi rất nhiều bộ môn đồng loạt xuất trận. Đó cũng là ngọn nguồn áp lực đè nặng lên các VĐV Việt Nam tại mỗi kỳ SEA Games.
Nghiêm trọng hơn, một số tay vợt của Việt Nam có thể phải tự huy động kinh phí tham dự SEA Games. Thay vì được bao cấp toàn bộ như trước, họ đứng trước nguy cơ "không đảm bảo chắc chắn giành được huy chương". Đây cũng là giới hạn cao nhất với một bộ môn thành tích cao.
Người chịu áp lực lớn nhất của cầu lông Việt Nam lúc này là tay vợt Nguyễn Thùy Linh. Cô hiện nằm trong top 20 đơn nữ thế giới, nhưng điều đó không đảm bảo cho khả năng chắc chắn có huy chương SEA Games 33. Bởi, các đối thủ luôn mang đến nhiều tay vợt đẳng cấp cao.
Một vấn đề khác của Thùy Linh là cô thường không có duyên với SEA Games. Tay vợt 28 tuổi mới chỉ giành 1 HCĐ đồng đội qua 5 giải đấu liên tiếp, đồng thời chưa có huy chương ở hạng mục thi đấu cá nhân. 2 năm trước tại Campuchia, Thùy Linh đã thua một tay vợt trẻ Indonesia theo kịch bản "không hiểu tại sao mình lại thua".
Siêu cường nghiêm túc
Ở góc độ khách quan, có thể thấy, hy vọng cạnh tranh huy chương của các tay vợt Việt Nam không cao. Họ tiếp tục đón tin không vui, khi nhiều đối thủ trong khu vực quyết định cử đội hình mạnh đến đấu trường SEA Games. Một trong số đó là đội tuyển Malaysia, quốc gia có rất nhiều tay vợt hiện nằm trong top 10 thế giới.
Những năm trước đây, Malaysia thường chỉ cử những tay vợt trẻ đang lên đến SEA Games. Nhưng trước áp lực thành tích, Hiệp hội Cầu lông Malaysia (BAM) đã đổi ý. Tại bản danh sách do BAM công bố, họ đã mang đến những tay vợt mạnh nhất đang có trong đội hình để tranh huy chương tại SEA Games 33, nơi Thái Lan là nước chủ nhà.
Trong số các tay vợt Malaysia đến Thái Lan cuối năm nay có Chen Tang Jie và Toh Ee Wei. Đây là đương kim vô địch thế giới hạng mục đôi nam nữ. Cả hai hiện có phong độ rất cao trong năm 2025. Trước viễn cảnh có thể phải tách cặp, bộ đôi này liên tục tiến sâu tại nhiều giải đấu lớn, đồng thời đánh bại nhiều đối thủ mạnh trong thời gian qua.
Malaysia cũng cử đi Pearly Tan và Thinaah Muralitharan, đôi nữ nằm trong top 3 thế giới. Cả hai có phong độ rất cao, và họ cũng được BAM cam kết thưởng lớn nếu giành huy chương vàng SEA Games. Ở hạng mục đôi nam, Malaysia thậm chí còn cử bộ đôi 2 lần liên tiếp giành HCĐ Olympic, đồng thời đã vô địch SEA Games 2 lần trong quá khứ.
Cách Malaysia cử đội hình mạnh nhất tham dự SEA Games mang đến nhiều bất ngờ. Bởi trong quá khứ, họ thường chỉ cử VĐV trẻ trong đội 1 đến tranh tài. Việc BAM thay đổi xuất phát từ áp lực thượng tầng, khi ngành thể thao Malaysia bị gắn mác "thất bại" vì không có HCV Olympic, và cầu lông trở thành tâm điểm chỉ trích vì được đầu tư lớn.
Bên cạnh Malaysia, chủ nhà Thái Lan cũng dự kiến cử những tay vợt hàng đầu trong top 5, top 10 thế giới để cạnh tranh sòng phẳng. Họ muốn giành toàn bộ HCV trên sân nhà, cùng ý đồ rõ ràng về mặt hình ảnh. Bởi, tân Chủ tịch BWF là người Thái Lan, và bà muốn khẳng định xứ chùa vàng có những tay vợt thực sự mạnh.
Du đấu 1 tuần lỗ 50 triệu
Đầu tháng 6, tay vợt Nguyễn Hải Đăng lên đường dự 2 giải đấu tại Bắc Mỹ là Canada Mở rộng và Mỹ Mở rộng. Theo Hải Đăng, 2 giải này không nằm trong kế hoạch thi đấu của đội tuyển quốc gia. Vì vậy, Hải Đăng và đồng đội Lê Đức Phát phải tự chi toàn bộ kinh phí du đấu.
Hải Đăng ước tính, anh chi khoảng trên dưới 140 triệu đồng trong 2 tuần du đấu Bắc Mỹ. Sau khi trừ đi các khoản tiền thưởng nhận về, Hải Đăng vẫn lỗ trên dưới 100 triệu đồng. Điều đó cũng có nghĩa, tay vợt sinh năm 2000 thiệt hại trung bình 50 triệu đồng/ tuần du đấu nước ngoài.
Là một trong số ít tay vợt Việt Nam hiện tại thường xuyên du đấu nước ngoài, Hải Đăng khá cởi mở chia sẻ về cuộc sống của một VĐV chuyên nghiệp. Mới đây, tay vợt này đã vào đến bán kết Abu Dhabi Masters, giải đấu tại UAE có cấp độ tương đương Việt Nam Mở rộng. Tuy nhiên, điều đáng chú ý nhất lại không nằm ở thành tích của Hải Đăng.
Từ một video Hải Đăng chia sẻ trên trang cá nhân, người hâm mộ sẽ hiểu hơn về cách một VĐV tiết kiệm kinh phí khi du đấu quốc tế. Hải Đăng ở chung phòng với một VĐV nước ngoài, đồng thời mang theo đồ ăn từ Việt Nam. Anh không chỉ ăn đồ chế biến sẵn, mà còn mang theo nồi cơm điện loại nhỏ để tự nấu cơm, làm đồ ăn khi ở nước ngoài.
SEA Games 33: Cuộc đổ bộ của “những chiến binh sao vàng” 
