Ai điều khiển ai?

Thuở 1996 thì mạng internet là một khái niệm xa vời. Trong  một khóa tập huấn báo chí ngắn hạn do Việt Nam tổ chức phối hợp với châu Âu, một chuyên gia báo chí nói một câu mà đến nay nhớ lại vẫn giật mình.

Ông ấy nói quy trình làm báo của chúng ta sẽ đảo ngược trong tương lai gần. Hiện nay là in ấn trước phát hành sau, tương lai gần sẽ là phát hành trước in ấn sau. Ý rằng khi có internet thì báo điện tử lên ngôi bài viết sẽ phát hành toàn cầu trước. Người đọc nhận báo từ máy tính của mình, thích bài nào in bài ấy trên máy in cá nhân. Không thích thì khỏi in. Lời ấy nghe vui tai nhưng khi đó thấy xa vời lắm. Bây giờ thì đúng thật. Thật không thể tin nổi.

Năm 1997, internet chính thức kết nối Việt Nam với toàn cầu cùng sự đảo lộn công nghệ hàng ngày. Một người gõ text bằng cả xưởng mấy chục công nhân sắp chữ bằng chì. Một kỹ thuật viên đồ họa thay cho cả chục người bình trang (thao tác sắp đặt chữ và ảnh để chế bản in). Báo điện tử của chúng ta đã thay gần hết cả một hệ thống phát hành báo truyền thống. Hãy tưởng tượng ngần ấy nhân lực phải chuyển đổi công việc. Khi ấy mới thông cảm cho công nhân thời cách mạng công nghiệp tại châu Âu đã tức giận đập phá máy móc. Họ tin rằng máy móc đã cướp hết công việc. Thời 4.0, người ta cho rằng những nghề như dịch thuật, viết lách cũng không chốn nương thân. Những phần mềm thông ngôn trên điện thoại có thể dịch hàng trăm thứ tiếng, lượng ngoại ngữ chưa có phiên dịch viên nào đủ tài sở hữu. Những phần mềm này luôn tự học, cập nhật để bản dịch ngày càng hay hơn. Dạng trí tuệ nhân tạo này gọi là AI.

Chúng ta an ủi nhau rằng chắc chỉ còn những lĩnh vực thủ công sáng tạo cá nhân  là máy móc không sờ tới được. Thế cũng đáng rung đùi làm chén trà sung sướng. 

Tới nhà hát xem 10 show thì 9 show không thấy bóng dáng nhạc công đâu, chỉ thấy ca sĩ ra chờ nhạc rồi hát. Té ra phần nhạc do một nhạc sĩ phối khí, thu âm sẵn bằng máy tính. Người phối khí chỉ cần làm một mình trong studio thay cho cả dàn nhạc hàng trăm nhạc công. Máy tính có vô số nhạc cụ ảo cho đủ phong cách pop, rock, Jazz như các loại trống guitar, piano, violin, trumpet và vô số nhạc cụ dân tộc Âu, Á, Phi, Mỹ… Nếu cần có thể huy động cả dàn nhạc giao hưởng ảo với đủ dàn vĩ cầm, kèn sáo đồng, kèn, sáo gỗ, bộ gõ hàng trăm cây cùng trình diễn trên một phần mềm chủ gọi là DAW. Gần đây, máy tính còn lấn sân cả con người khi xuất hiện những phần mềm phối khí tự động kiểu AI. Người dùng có thể đưa ra ý muốn của mình rồi AI tự chơi và tự sáng tác. Hỏi rằng nhạc sĩ sắp "tay bị tay gậy" chưa và có thể kiếm nổi một chân lao công hay không? 

Chuyện kinh hoàng khác. Tại triển lãm nghệ thuật bang Colorado, bức tranh "Nhà hát thính phòng trong không gian" do phần mềm trí tuệ nhân tạo MidJourney vẽ đã giành giải nhất khiến làng cầm cọ nổi giận vì "cay".

Người dùng máy vẽ là Jason Allen nói thẳng, "Việc này sẽ không sớm dừng lại đâu. Nghệ thuật đã chết rồi bạn ơi. Thế là hết. AI đã thắng. Con người đã thua".

Một số bạn Việt Nam đã dùng thử MidJourney để vẽ hàng ngày và ngày nào cũng ngã ngửa người kinh ngạc về các kiệt tác của AI. Việc của người dùng dễ hơn ăn kẹo, chỉ việc đăng ký vào trang MidJourney rồi ra các từ gợi ý trong yêu cầu thí dụ như mây, cánh đồng, cô gái, trường phái… Chỉ cần vài chục giây thực hiện, MidJourney trưng ra một số phương án vẽ với bút pháp điêu luyện khó tin. Mọi trường phái hội họa trong nhiều thế kỷ nay như ấn tượng, biểu hiện, lập thể, siêu thực, hiện thực, viễn tưởng đều được AI vẽ hoàn mỹ như họa sĩ nhà nghề và nhanh gấp vạn lần bất kỳ họa sĩ thật nào. Những công đoạn vốn cần nhiều mồ hôi, sáng tạo thì đến nay Ai làm nhanh và gần như miễn phí mới chua chát làm sao. Những gì gọi là tài năng trở nên khả nghi. Họa sĩ chắc sắp đi khất thực. Lịch sử hội họa thế giới tóm lại sẽ chia làm 2 giai đoạn, trước và sau khi có AI. Đoạn trước thì biết rồi. Đoạn sau e rằng không còn vì tinh tú nào tương tự như Leonardo da Vinci, Vincent van Gogh, Isaac Levitan Pablo Picasso, Salvador Dali nữa. 

Muôn vàn lĩnh vực, trí tuệ nhân tạo đều ngày càng chiếm  thế thượng phong. Lạy trời! AI đừng bao giờ trở thành chủ nhân nắm trong tay bảng điều khiển.

Đôi khi lại lẩn thẩn với câu hỏi, ta đang điều khiển robot hay robot điều khiển ta? Robot là "oshin" hay con người là "oshin"? Ta là con người thực hay cũng là một dạng robot?  Phải thừa nhận là robot ngày càng người hơn và con người thì ngày càng robot hơn. Cuộc sống này có phải là một bộ phim giả tưởng không? Hãy đếm thử trong ngày có bao nhiêu lần bạn ngẩng lên rời khỏi cái điện thoại. Hãy điểm xem mình đã có những hành vi gì khi bị internet xui khiến. Hãy đếm xem trong ngày có bao nhiêu lần tương tác với người thân?

Phần làm việc thì AI chiếm hết rồi. Vậy con người chỉ còn phần vui chơi cùng thiên nhiên. Cầu cho AI chừa chỗ này ra.

Tả Từ

Các tin khác

“Diễn viên” trên mạng: Nhiều rủi ro khi sự cợt nhả lên ngôi

“Diễn viên” trên mạng: Nhiều rủi ro khi sự cợt nhả lên ngôi

Xu hướng làm clip tự phát trên YouTube, Facebook, TikTok đang biến mạng xã hội thành một sân khấu mà ai cũng có thể tham gia. Có những clip sáng tạo, được đầu tư như những tác phẩm giải trí thực sự nhưng cũng có không ít nội dung phản cảm, chỉ để câu like, câu view. Khi lượt xem trở thành thước đo, vấn đề đặt ra đâu là giải trí và đâu là sự độc hại?

Phim Việt và bài toán ứng xử với nguyên mẫu

Phim Việt và bài toán ứng xử với nguyên mẫu

Dù chưa ra mắt nhưng dự án phim “Hoàng hậu cuối cùng” đang vướng phải những rắc rối xung quanh mối quan hệ giữa nguyên mẫu – nhân vật. Trước đó, nhà sản xuất phim “Em và Trịnh”, “Kiều”…cũng gặp phải những phản ứng về vấn đề này. Tuân thủ những quy định về pháp lý hay áp dụng ứng xử có lý có tình để giải bài toán với nguyên mẫu vẫn là điều khiến các nhà làm phim loay hoay.

Nền kinh tế bạc: Động lực thực sự hay ảo vọng?

Nền kinh tế bạc: Động lực thực sự hay ảo vọng?

Khi tỷ lệ sinh toàn cầu suy giảm và tuổi thọ trung bình không ngừng kéo dài, thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy của một khái niệm kinh tế mới: "nền kinh tế bạc" với toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ và ngành công nghiệp phục vụ nhóm dân số cao tuổi. Khắp nơi trên thế giới, các chính phủ đang chạy đua biến "gánh nặng nhân khẩu học" thành một động cơ tăng trưởng mới. Nhưng câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ: liệu đây có thực sự là trụ cột kinh tế của thế kỷ 21, hay chỉ là một phép thử đầy rủi ro trước một cuộc khủng hoảng dân số chưa từng có tiền lệ?

Cha ông ta chống gian lận thi cử

Cha ông ta chống gian lận thi cử

Thời phong kiến, những người gian lận thi cử bị đánh giá tư cách rất thấp. Thế nhưng, vẫn có những vụ gian lận xảy ra, dù triều đình đã tìm nhiều biện pháp để phòng ngừa.

Enhanced Games và sự trung thực

Enhanced Games và sự trung thực

Enhanced Games (EG) là giải thi đấu thể thao dành cho các vận động viên sử dụng doping. Ý tưởng này nghe qua thì thật điên rồ, nhưng sự kiện EG đầu tiên vừa diễn ra vào ngày 24/5 tại thành phố Las Vegas, Mỹ. Giải đấu lôi kéo sự tò mò của cả những người không mấy mặn mà với thể thao. Ai cũng muốn biết xem khoảng cách giữa các vận động viên có và không sử dụng chất cấm là bao xa.

"Danh phận" Hoành Sơn Quan phải chờ đợi đến bao giờ?

"Danh phận" Hoành Sơn Quan phải chờ đợi đến bao giờ?

Đến thời điểm này, "danh phận" di tích Hoành Sơn Quan nằm trên đỉnh đèo Ngang vẫn bị "treo" trong suốt hàng thập niên qua và chưa chốt định được một cách rõ ràng với một tâm thế hoàn toàn mới. Vì vậy, đã đến lúc phải có "trọng tài" thiết lập cơ chế đồng quản lý, phát huy giá trị di tích.

Đạo giáo trong triều đình Việt

Đạo giáo trong triều đình Việt

Trong thời kỳ Bắc thuộc ở nước ta, Đạo giáo thịnh hành lúc nhà Đường cai trị, nên khi nước ta bắt đầu thời kỳ độc lập, ảnh hưởng của Đạo giáo vào triều đình vẫn rất lớn.

Chương trình Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng tháng 5/2026 thu hút hàng nghìn người đổ về

Một concert, vạn dịch vụ hưởng lợi

Du lịch âm nhạc tạo ra một nguồn thu lớn khi thu hút lượng lớn người xem, kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác như lưu trú, ăn uống, mua sắm. Đây cũng là lý do nhiều địa phương bắt đầu xem các đại nhạc hội như một công cụ phát triển kinh tế, tương tự cách họ từng làm với các lễ hội văn hóa truyền thống.

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Khi danh sách các đội tuyển dự World Cup 2026 được gửi tới FIFA, một thống kê đã làm sáng tỏ vị thế độc tôn của bóng đá Pháp: Với 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp - chiếm gần 8% tổng số nhân sự dự giải, vượt xa Hà Lan (67 người) và Đức (50 người) để trở thành nước xuất khẩu cầu thủ nhiều nhất thế giới.

Thanh kiếm quyền lực

Thanh kiếm quyền lực

Trong các câu chuyện về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám thành công ở nước ta năm 1945, hầu như không thể thiếu đề tài: Đại diện chính quyền cách mạng tiếp nhận ấn, kiếm và chứng kiến Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị.

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Sau bốn suất diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, vở vũ kịch “Khổng Tước - The Peacock Hanoi 2026” đã khép lại hành trình tại Hà Nội, để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng khán giả. Không chỉ gây ấn tượng bởi ngôn ngữ múa tinh tế và không gian sân khấu giàu tính nghệ thuật, vở diễn  tạo nên những rung động mạnh mẽ với người xem.

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Một đoạn clip tranh cãi tưởng chừng chỉ là va chạm cá nhân lại nhanh chóng bộc lộ phía sau nó những vấn đề lớn hơn, đáng để người ta phải suy ngẫm, đó là cách ứng xử của người nổi tiếng trong cuộc sống đời thường, đó là văn hóa kinh doanh, coi khách hàng là "ông nội", sẵn sàng cho người lao động nghỉ việc, khi áp dụng bộ quy tắc cứng nhắc.