Vượt bom đạn mang báo cho con

Những năm 1971, 1972, giặc Mỹ leo thang ném bom đánh phá miền Bắc. Từ Hà Nội, một nhạc sĩ năm đó đã ngót 60 tuổi vượt hàng trăm cây số tới tận trận địa pháo cao xạ ở Nông Cống, Thanh Hóa để mang đến tận tay cho con trai mình đang chiến đấu ở đây một tờ báo Văn nghệ. Người đó là nhạc sĩ Hoàng Giác – thân sinh nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm. 

Năm 1971, đang là sinh viên năm thứ nhất Khoa Ngữ văn Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, theo tiếng gọi của Tổ quốc chi viện cho chiến trường miền Nam, Hoàng Nhuận Cầm tự nguyện làm đơn nhập ngũ khi vừa bước sang tuổi 19. Chàng trai Hà Nội chính gốc biên chế tại một đơn vị pháo cao xạ, tham gia chiến đấu hàng trăm trận.

Hoàng Nhuận Cầm từng thổ lộ: “Lúc này, tôi đã chiến đấu với máy bay Mỹ không chỉ bằng pháo cao xạ như trong thơ mà trong công sự khét lẹt mùi cỏ cháy của quê hương. Trải qua hàng trăm trận chiến đấu, đạn liên tiếp bay ra khỏi nòng pháo và thơ nối nhau trào ra đầu ngọn bút” (Báo Văn nghệ số 27-4-2013).

Những bài thơ viết từ trận địa, Hoàng Nhuận Cầm đã gom lại nhét vào một cái ca tút đạn, tìm cách gửi về cho cha. Rồi anh được người cha là nhạc sĩ Hoàng Giác mang đến tòa soạn Báo Văn nghệ (17 Trần Quốc Toản, Hà Nội). Thời gian ấy, Báo Văn nghệ phát động cuộc thi thơ năm 1972-1973. Những bài thơ còn đượm mùi thuốc súng ấy lập tức được tham dự.

Cầm số báo Văn nghệ có đăng chùm thơ dự thi gồm các bài: “Nhật ký”, “Thư mùa thu”, “Những câu thơ viết đợi mặt trời”, “Anh bộ đội và tiếng nhạc la”, nhạc sĩ Hoàng Giác lặn lội vượt mưa bom bão đạn mang vào tận đồi Thị Long (Nông Cống, Thanh Hóa) cho con trai mình – để con trai tận mắt được đón nhận tin vui.

Nhớ lại lần ấy, nhạc sĩ Hoàng Giác đã đi nhờ một chiếc xe tải vào Thanh Hóa, lại còn quẳng lên một chiếc xe đạp cà tàng để phòng xe tải chỉ đến thị xã Thanh Hóa thì ông dùng xe đạp đi tiếp đến chỗ con trai mình đóng quân. Hôm đến gặp con, bất ngờ một máy bay địch quẳng một trái bom cách chỗ bố con nhà thơ đang ngồi hàn huyên không xa. Hoàng Nhuận Cầm kéo bố nằm xuống, anh nằm đè lên trên. Giữa anh và bố là tờ báo Văn nghệ nhầu nhĩ... Máy bay địch đi khỏi thì đồng chí Đại đội trưởng xuất hiện, thưa với nhạc sĩ:

- Bác ạ, ở đây đang là mục tiêu đánh bom hằng ngày, mời bác rời khỏi đây để tránh nguy hiểm... Chúng tôi bố trí một xe ra thị xã lấy đạn, mời bác ra xe luôn!

Thế là bố con vội vã chia tay nhau. Tuy vội vàng, nhạc sĩ Hoàng Giác không quên đưa cho con mấy lạng thuốc lào Vĩnh Bảo làm quà cho con và đồng đội. Hoàng Nhuận Cầm sau đó cùng đơn vị chuyển vào mặt trận phía trong. Một hôm Hoàng Nhuận Cầm đang bì bõm qua những con suối ở vùng A Lưới, A Sầu, bỗng thấy mấy đồng đội đứng trên bờ khua súng lên trời, hét vang vách đá:

- Ê, ê! Cầm ơi, thơ Cầm được giải nhất đấy.

Hoàng Nhuận Cầm leo vội lên bờ suối. Thì ra các đồng đội anh qua radio nghe được tin tức nóng hổi của Đài Tiếng nói Việt Nam đưa tin cuộc thi thơ Báo Văn nghệ năm 1972-1973, trong đó có anh lính trẻ vui tính Hoàng Nhuận Cầm được giải nhất. Cùng với Cầm còn có ba người đoạt giải cuộc thi thơ của Báo Văn nghệ năm đó là Nguyễn Duy, Nguyễn Đức Mậu và Lâm Thị Mỹ Dạ.

Trong lễ trao giải diễn ra vô cùng trang trọng tại trụ sở Báo Văn nghệ, đầm ấm nhưng thật tiếc lúc đó đang ở chiến trường B, Hoàng Nhuận Cầm không có mặt, chính người đến lĩnh giải là bố anh – nhạc sĩ Hoàng Giác, người trước đó một năm, đã nhận bản thảo của con trai mình viết từ trận địa Thanh Hóa cho vào ca tút cất giữ rồi gửi về, và thay con trai đem bản thảo đó đến Báo Văn nghệ tham dự cuộc thi thơ. Lúc trao giải, nhà thơ Chế Lan Viên nhìn nhạc sĩ Hoàng Giác nói: “Cảm ơn gia đình đã có công sinh ra một người con, còn Tổ quốc đã sinh thêm cho chúng ta một người lính và một nhà thơ”.

Nhà thơ Xuân Diệu thì nghẹn ngào đi vào cụ thể hơn về một chùm thơ được giải của Cầm: “Đọc bài thơ “Vào mặt trận mùa ve đang kêu” mà cảm thương các chú bộ đội lúc ấy vô hạn, ra trận mà còn mang theo những chú ve, những hòn bi...”.

Trong hành trình dẫn đi đến một tài năng thơ của nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm – có hành trình vượt bom đạn mang thơ và báo đến cho con của nhạc sĩ Hoàng Giác. Một sự trùng hợp ngẫu nhiên mà vinh quang – ông là người mang thơ cho con đến dự thi mà cũng là người thay mặt con đến nhận giải. Chuyện mang báo từ Hà Nội vào trận địa Thanh Hóa cho con và mang thơ dự thi cho con trên đây kể cũng hiếm có trong làng văn, làng báo.

Lê Hồng Thiện

Các tin khác

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Chúng tôi về thăm khu tưởng niệm nhà văn, liệt sĩ Nam Cao (1917-1951) đúng vào vụ chuối ngự chín rộ thơm phức. Nằm bên sông Châu, những cây đại quanh vườn ra hoa quanh năm trắng muốt. Khu tưởng niệm nhà văn Nam Cao (thành lập năm 2004) là một trong số ít địa chỉ văn chương được công nhận là Di tích cấp Quốc gia (2023). Đây là một quần thể di tích, gồm bảo tàng di sản văn học của Nam Cao, ngôi nhà Bá Kiến và dấu chứng lò gạch trong làng.

Sao Khuê lấp lánh trời Dục Tú

Sao Khuê lấp lánh trời Dục Tú

Làng Dục Tú (Đông Anh, Hà Nội) tên nôm là Kẻ Giếc, một xã đứng đầu tổng Dục Tú gồm 4 xã thuộc huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc, tức tỉnh Bắc Ninh (đầu thời kỳ nhà Nguyễn). Trong kháng chiến chống Pháp, cả 4 xã của Dục Tú được nhập thành một xã, thuộc huyện Từ Sơn, Bắc Ninh. Tháng 5/1961, Dục Tú trở thành đơn vị hành chính thuộc huyện Đông Anh, TP Hà Nội.

Ðôi tay tài hoa của một nghệ nhân Cơ Tu

Ðôi tay tài hoa của một nghệ nhân Cơ Tu

Đến Làng văn hóa - du lịch các dân tộc Việt Nam ở Đồng Mô, Hà Nội, du khách đặc biệt ấn tượng với một nghệ nhân có nước da rắn rỏi, mải miết với từng nan tre và các sản phẩm thủ công đặc sắc của người Cơ Tu.

Dấu tích trăm tuổi, ta qua trăm buổi

Dấu tích trăm tuổi, ta qua trăm buổi

Với hơn 300 năm hình thành và phát triển, giữa không gian hiện đại của miền nắng ấm phương Nam này vẫn còn đó những dấu tích trăm tuổi để nhắc nhớ thị dân về những giai đoạn lịch sử của vùng đất năng động, cởi mở, hào sảng và đầy trượng nghĩa.

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Từng là thời điểm “ăn nên làm ra” của các phim bom tấn, nhưng mùa hè năm nay đang cho thấy một diễn biến khác, khi các phim kinh dị mới là chủ lưu. Trong những tuần qua, 2 tác phẩm mới “Obsession” (tạm dịch: Ám ảnh kinh hoàng) và “Backrooms” (Thực thể quỷ quyệt) liên tiếp thay nhau đạt đỉnh phòng vé.

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Từ nhỏ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) bị bạn bè gắn biệt danh Phúc "Rỗ" hay Phúc "Khoèo". Mặt bị rỗ sau lần lên sởi, còn khuỷu tay trái bị trật vì một cú ngã bó thuốc mãi không khỏi, thế là cậu Phúc ngày ấy mang tật. Khi lớn lên, chàng Phúc biết rõ những khiếm khuyết của mình nhưng vẫn tỉnh bơ, vui vẻ sống với những khát vọng tuổi trẻ. Tới tuổi đôi mươi khi nghĩ đến chuyện yêu đương, mọi sự mới thành chuyện. Cũng lắm tình huống xảy ra bất ngờ.

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.