Quan hệ Nga-Trung ở "tầm cao chưa từng có"
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hôm nay (20/5) tiếp đón Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh trong chuyến thăm cấp nhà nước của ông chủ Điện Kremlin đến Trung Quốc. Chuyến thăm diễn ra đúng dịp kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ đối tác phối hợp chiến lược và kỷ niệm 25 năm ký kết Hiệp ước láng giềng tốt và hợp tác hữu nghị Trung - Nga.
Theo Tân Hoa xã, từ năm 2013 đến nay, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Putin đã gặp gỡ hơn 40 lần trong các hội nghị song phương, đa phương. Ông Putin đã tới thăm Trung Quốc hơn 20 lần. Tại lễ đón sáng 20/5, Trung Quốc cử hành nghi lễ ở mức trọng thị nhất, bắn 21 loạt đại bác để chào mừng Tổng thống Nga. Các cháu thiếu nhi Bắc Kinh đã vẫy chào hai nhà lãnh đạo với lá cờ Trung Quốc và cờ Nga trên tay.
Bước vào hội đàm, Tổng thống Nga gọi Chủ tịch Trung Quốc là "người bạn thân mến". "Tôi muốn đề cập đến một câu tục ngữ Trung Quốc. Như tôi biết, ở Trung Quốc, người ta hay nói rằng 'Chúng ta chỉ chưa gặp nhau một ngày nhưng cảm giác như ba mùa Thu đã trôi qua'", ông Putin phát biểu.
Về quan hệ Nga - Trung, ông Putin khẳng định các mặt hợp tác giữa hai nước "đạt tầm cao chưa từng có và là hình mẫu của quan hệ đối tác chiến lược thực sự". Tổng thống Nga lấy ví dụ về hợp tác thương mại, trong đó, kim ngạch thương mại song phương hàng năm tăng hơn 30 lần trong 25 năm, hiện vượt 200 tỷ USD.
“Trong tình hình quốc tế căng thẳng hiện nay, sự hợp tác chặt chẽ giữa Nga-Trung là đặc biệt cần thiết. Chúng ta đang tăng cường phối hợp tại Liên hợp quốc, BRICS, G20 và các diễn đàn khác. Chúng ta sẽ tiếp tục hợp tác tích cực với Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO)”, ông Putin nói.
Đáp lại phát biểu của Tổng thống Nga, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh, mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Moskva "dần đạt đến tầm cao như hiện nay nhờ quyết tâm nhất quán của chúng ta trong việc tăng cường lòng tin chính trị và hợp tác chiến lược".
"Hiện nay, tình hình quốc tế hỗn loạn và phức tạp, chủ nghĩa bá quyền đơn phương đang hoành hành, nhưng nỗ lực tìm kiếm hòa bình, phát triển và thúc đẩy hợp tác vẫn là xu hướng chung", ông Tập Cận Bình phát biểu.
Theo ông, "với tư cách là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và các cường quốc quan trọng trên thế giới, Trung Quốc và Nga nên tập trung vào chiến lược dài hạn, hỗ trợ phát triển và phục hưng đất nước mình bằng sự phối hợp chiến lược toàn diện chất lượng cao hơn, đồng thời thúc đẩy xây dựng một hệ thống quản trị toàn cầu công bằng và hợp lý hơn".
Trước đó, trong bài bình luận về quan hệ Trung-Nga, Tân Hoa xã viết, "quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Trung Quốc và Nga trong kỷ nguyên mới ngày càng vững mạnh và thực chất hơn, được củng cố bởi sự tin cậy chính trị lẫn nhau ngày càng sâu sắc, tình hữu nghị láng giềng bền vững và hợp tác thiết thực trên nhiều lĩnh vực".
"Dưới sự dẫn dắt của tầm nhìn chiến lược của hai nguyên thủ quốc gia, quan hệ Trung Quốc-Nga liên tục phát triển lên tầm cao mới và mở rộng ra phạm vi rộng lớn hơn, trở thành hình mẫu cho quan hệ giữa các cường quốc trong kỷ nguyên mới", tờ báo khẳng định.
Bàn thảo "những vấn đề nhạy cảm nhất"
Thông tấn Nga RiaNovosti đưa tin, tại hội đàm, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga "xem xét toàn diện mối quan hệ song phương, bao gồm cả những vấn đề nhạy cảm nhất". Trong khi đó, Tân Hoa xã nhận định, hợp tác năng lượng là nền tảng của quan hệ Trung Quốc-Nga, được củng cố bởi sự tiến triển ổn định của các dự án cơ sở hạ tầng lớn.
Theo giới quan sát, vấn đề hợp tác năng lượng là một trong những chủ đề thảo luận then chốt giữa hai nhà lãnh đạo, nhất là các rào cản liên quan đến việc triển khai dự án đường ống dẫn khí đốt "Sức mạnh Siberia 2". Tháng 9 năm ngoái, Nga và Trung Quốc đã ký bản ghi nhớ "có ràng buộc về pháp lý" trong việc thúc đẩy xây dựng tuyến đường ống nêu trên. Tuy nhiên, hai bên chưa công bố thời điểm khởi công và hoàn thành dự án.
Sức mạnh Siberia 2 được thiết kế để vận chuyển 50 tỷ m3 khí đốt mỗi năm từ các mỏ khí Yamal ở vùng cực của Nga, đi qua lãnh thổ Mông Cổ đến Trung Quốc. Ông Putin lần đầu đề xuất dự án vào năm 2022, sau khi phương Tây áp đặt trừng phạt Nga vì chiến sự Ukraine. Theo Interfax, khi dự án hoàn tất, tổng lượng khí đốt Nga xuất khẩu sang Trung Quốc có thể đạt 106 tỷ m3 mỗi năm.
Giới phân tích nhận định dự án vừa mang ý nghĩa kinh tế, vừa gửi thông điệp chính trị chứng minh mối quan hệ đối tác "không giới hạn" giữa Moskva và Bắc Kinh. Dự án cũng là bước ngoặt lớn trong địa chính trị năng lượng thế giới, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng chịu tác động tiêu cực từ tình hình Trung Đông cũng như việc châu Âu đang thực hiện lộ trình từ bỏ khí đốt Nga.
Phát biểu tại hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc, Tổng thống Nga đã một lần nữa khẳng định Moskva là bên cung cấp năng lượng ổn định bất chấp tình hình Trung Đông.
Phái đoàn tháp tùng Tổng thống Nga tới Trung Quốc lần này cũng có hầu hết lãnh đạo các tập đoàn năng lượng lớn, bao gồm ông Igor Sechin, CEO tập đoàn dầu khí nhà nước Rosneft, Alexei Miller, CEO tập đoàn năng lượng nhà nước Gazprom, ông trùm nhôm Oleg Deripaska, lãnh đạo các tập đoàn phát triển nhà nước VEB, cơ quan năng lượng hạt nhân Rosatom, tập đoàn vũ trụ Roscosmos cùng các ngân hàng lớn của Nga.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, hai bên thông qua khoảng 40 văn kiện hợp tác song phương, bao gồm hợp tác năng lượng. RiaNovosti đưa tin, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga sẽ công bố tuyên bố chung về tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác toàn diện và tương tác chiến lược, cũng như tuyên bố về sự phát triển của một thế giới đa cực và một kiểu quan hệ quốc tế mới.
Về tình hình quốc tế, Chủ tịch Trung Quốc nêu rõ, "việc chấm dứt hoàn toàn các hành động thù địch ở Trung Đông là điều bắt buộc, còn việc tái bùng phát chiến sự là không thể chấp nhận được". "Việc sớm chấm dứt xung đột sẽ giúp giảm thiểu sự gián đoạn đối với sự ổn định nguồn cung năng lượng, hoạt động trơn tru của chuỗi cung ứng, cũng như trật tự thương mại quốc tế", ông phát biểu.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc kêu gọi ủng hộ đề xuất 4 điểm nhằm thúc đẩy hòa bình tại Trung Đông mà ông đưa ra tháng trước, gồm tuân thủ nguyên tắc chung sống hòa bình; nguyên tắc chủ quyền quốc gia; thượng tôn luật pháp quốc tế; phối hợp giữa phát triển và an ninh.
Hai nhà lãnh đạo được cho là cũng thảo luận về chuyến thăm Trung Quốc mới đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã được ông Tập Cận Bình tiếp đón nồng hậu với những nghi thức trang trọng, trong đó có cuộc gặp trong Trung Nam Hải, "trái tim quyền lực" của Trung Quốc.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov xác nhận Tổng thống Putin đã theo dõi chặt chẽ chuyến thăm của Tổng thống Mỹ. "Chuyến đi này sẽ là cơ hội tốt để Nga trao đổi ý kiến về các cuộc tiếp xúc giữa Trung Quốc và Mỹ", ông Peskov nói.
