Trả tiền sáng tác bằng... trứng và lợn

Đó là mùa hè năm 1985. Nhạc sỹ Nguyễn Đình San và cố nhà thơ Trần Mạnh Thường được một trại chăn nuôi ở huyện Thanh Oai (Hà Sơn Bình cũ) mời về thăm để sáng tác và viết báo. 

Số là người trại trưởng ở đây rất thích văn nghệ, muốn có bài hát và thơ cùng bài báo nói về công việc của trại. Nhạc sỹ Nguyễn Đình San khi ấy là phóng viên âm nhạc ở Báo Văn hóa - Nghệ thuật (Bộ Văn hóa) và nhà thơ Trần Mạnh Thường làm việc ở Ban Văn nghệ - Đài Tiếng nói Việt Nam. Vì nơi mời không có ôtô đón nên hai vị nhạc sỹ và nhà thơ phải lặn lội đạp xe vào trại chăn nuôi cách Hà Nội gần 20km. Họ được trại mời ở lại qua đêm để thâm nhập thực tế và có nhiều thời gian chuyện trò với mọi người.

Chứng kiến cuộc sống rất vất vả, nhiều khó khăn của anh chị em trại viên, hai tác giả đã sáng tác được thơ và nhạc. Riêng Trần Mạnh Thường còn viết thêm được một bài bút ký về họ. Hai ông bảo nhau cố gắng hoàn thành ngay trong đợt này, không phải trở lại “trả bài” vì sẽ diệu vợi và cũng để đáp ứng ngay mong muốn của lãnh đạo trại. Thế là ngay đêm hôm ấy, hai ông thức trắng để viết xong tác phẩm. Riêng bài bút ký thì Trần Mạnh Thường khất vì phải về nhà mới có thể viết, khi nào phát trên sóng sẽ tìm cách báo cho trại biết để đón nghe.

Đêm hôm ấy, hai ông đề nghị được ở tách mỗi người một phòng ngay tại trại chăn nuôi để tiện sáng tác. Trần Mạnh Thường thì yên lặng, trầm lặng làm thơ, còn Nguyễn Đình San thì cứ suốt đêm âm ư, rồi gõ nhịp, đập phách khá ồn ào vì sáng tác nhạc không thể như làm thơ. Hai ông đã thức trắng đêm, đến đúng gà gáy sáng thì cùng hoàn thành tác phẩm.

Sáng hôm sau, Trại tổ chức cho toàn thể nhân viên chừng 50 người tập trung nghe hai tác giả “báo cáo” tác phẩm. Nguyễn Đình San vừa đàn vừa hát ca khúc, Trần Mạnh Thường đọc thơ rất “xôm”, được anh chị em hoan nghênh, hưởng ứng nhiệt liệt. Có một chị nhân viên nuôi lợn biết ngâm thơ đã ngâm bài thơ của Trần Mạnh Thường. Ông nói chưa bao giờ nghe ngâm thơ mà ông thấy cảm động như lần ấy. Lúc chia tay hai tác giả, lãnh đạo trại đã tặng mỗi người mấy chục quả trứng vịt và một… con lợn giống (hồi đó, ở thành phố, nhiều người nuôi lợn để có thêm thu nhập). Hai ông lấy làm thú vị tuy chẳng ai nuôi, nhưng vẫn vui vẻ nhận.

Giữa đường về Hà Nội, Trần Mạnh Thường vô ý bị đụng xe đạp, ngã bổ chổng. Rất may là ông chỉ hơi bị xây xước da. Nhưng trứng bị vỡ hết và con lợn giống thì bị xổng, chạy ra cánh đồng. Nhiều người nhiệt tình đuổi bắt hộ. Song, chú lợn tuy bé nhưng chạy rất nhanh, đã chui tuột vào ruộng lúa. Mọi người đành chịu, không thể bắt. Thế là mất. Sau đó, Nguyễn Đình San đã bán con lợn của mình ngay trên đường với giá như biếu không. Rồi trứng và tiền đều chia đôi. Ông bắt Trần Mạnh Thường phải nhận sau một hồi nhà thơ cứ một mực từ chối.

Nhà thơ Trần Mạnh Thường đã qua đời cách đây mấy tháng. Mỗi khi nhớ đến bạn (nhà thơ và nhạc sỹ cùng học một lớp ở Tổng hợp Văn, khóa 9), Nguyễn Đình San lại nhớ như in kỷ niệm vui diễn ra 31 năm về trước. 

Mai Hoa

Các tin khác

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 1306/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ khẳng định tầm chiến lược: “Văn hóa không dừng lại ở vai trò cầu nối hữu nghị, mà đã trở thành “sức mạnh mềm” cốt lõi, thành lá chắn từ xa bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia.

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Phát biểu trong buổi thăm và làm việc tại Trung tâm Kỹ thuật nghiệp vụ Công an nhân dân, ngày 6/7/2026 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Lịch sử đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội đã chứng minh vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của công tác kỹ thuật nghiệp vụ...”.

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Những ngày tháng 7, trên dải đất miền Trung nắng gió, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Cục Ngoại tuyến, Bộ Công an lặng lẽ đi qua những miền đất lửa Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. Trong hành trình “Theo dấu chân những người anh hùng”, mỗi địa danh đi qua không chỉ là một điểm dừng chân, mà còn là một miền ký ức thiêng liêng. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ là lời tri ân, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình...

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Cách đây 54 năm, người Đại đội trưởng Đại đội 34 pháo cao xạ 37mm của tự vệ mỏ đã anh dũng hy sinh trên mỏm đồi 104 thuộc dãy Ba Đèo, khi chỉ huy đơn vị chiến đấu đến những phút cuối cùng trong trận không kích dữ dội của không quân Mỹ trên vùng trời Quảng Ninh.

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Chúng tôi về thăm khu tưởng niệm nhà văn, liệt sĩ Nam Cao (1917-1951) đúng vào vụ chuối ngự chín rộ thơm phức. Nằm bên sông Châu, những cây đại quanh vườn ra hoa quanh năm trắng muốt. Khu tưởng niệm nhà văn Nam Cao (thành lập năm 2004) là một trong số ít địa chỉ văn chương được công nhận là Di tích cấp Quốc gia (2023). Đây là một quần thể di tích, gồm bảo tàng di sản văn học của Nam Cao, ngôi nhà Bá Kiến và dấu chứng lò gạch trong làng.