Tác giả bài thơ ''Hôm nay mồng tám tháng ba'' Là ai?

Nói như nhà thơ Chế Lan Viên, trong đời làm thơ của mỗi nhà thơ, chỉ cần có một câu thơ để đời là quí lắm rồi. Đối với nhà thơ Tú Sót, ông viết bài thơ "Hôm nay mùng tám tháng ba" có bốn câu lục bát rất hài hước, khiến bất cứ ai đọc cũng nhớ.

Từ ngày bài thơ đó ra đời, hàng năm cứ đến ngày 8/3, Ngày Quốc tế Phụ nữ, ai cũng nhớ, nhất là những ông chồng đã ở tuổi lục tuần vẫn hóm hỉnh đọc thơ của Tú Sót tặng vợ, hay cuộc trà dư tửu hậu với các ông chồng khác trong ngày của vợ lại dẫn bài thơ ra đọc để cùng cười:

"Hôm nay mùng Tám tháng Ba
Tôi giặt hộ bà cái áo của tôi
Tôi phần bà nửa đĩa xôi
Sợ bà yếu bụng…tôi xơi hộ bà"

Đọc xong ai mà không ôm bụng cười. Bởi cái nghịch lý hóm hỉnh: Áo của mình mà lại giặt hộ bà-ông cho giặt áo của ông là nghĩa vụ thường nhật của bà vợ. Lý do nhân Ngày Phụ nữ 8-3 thì ưu tiên cho phụ nữ nghỉ ngơi, nên ông giặt áo thay bà. Đấy là việc làm hộ. Cũng nhân ngày đó, ông còn "ăn hộ" bà nữa mới là sự gây cười:

"Tôi phần bà nửa đĩa xôi
Sợ bà yếu bụng… tôi xơi hộ bà"

Tưởng nhân ngày lễ Quốc tế Phụ nữ, ông  làm hộ bà đã ổn rồi…; lại còn... ăn hộ bà - ăn hộ là bất ổn, là ăn tham - nhưng sự ăn tham rất có lý là vì bà bụng yếu. Thôi thì để nhà thơ ăn hộ vậy, làm hộ vợ đều có lý. Tiếng cười giữa cụ ông, cụ bà "cất lên" từ cái vui đồng điệu ấy.

Tác giả bài thơ trên có thật là Chu Thành, quê xã Diễn Trường, huyện Diễn Châu, Nghệ An, sinh năm 1930. Năm 1948 đi bộ đội. Năm 1954 được cử sang Bắc Kinh (Trung Quốc) học đại học. Ông biên tập sách dịch tiếng Trung Quốc ở Nhà xuất bản Thanh Niên (Hà Nội). 

Tại sao Chu Thành lấy bút danh là Tú Sót? Được ông trả lời rất khiêm tốn là: "Tú Sót nghĩa là những gì của Tú Xương, Tú Mỡ để sót lại. Tú Sót mới đi theo nhặt lộc rơi, lộc vãi của các cụ chứ không dám "vượt mặt" các cụ và các đàn anh". 

Ngoài làm công tác biên tập dịch tiếng Trung ra tiếng Việt, Tú Sót còn làm thơ châm. Tú Sót đã cho in tập thơ châm "Gà trống đẻ" phê phán tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan, tham nhũng quan liêu. Ngoài ra, ông còn có tập "Thơ đố" cho trẻ em và người lớn, bằng những hình tượng điển hình của động vật và tĩnh vật để bạn đọc đoán vật gì? Con gì? Tuy là thơ đố, Tú Sót cũng gửi gắm chút lòng hăng hái chống tiêu cực, như câu đố về đôi guốc:

"Gian lao vất vả cùng đi
Giường cao, chiếu sạch anh thì bỏ tôi"

Theo nhà văn Đắc Trung, người công tác gần 30 năm với Tú Sót ở Nhà xuất bản Thanh Niên cho biết: "Hai câu đố trên tuy là đố về đôi guốc, nhưng là ám chỉ phê một ông quan quê Nghệ An đang công tác ở Hà Nội, nhân có bạn bè cùng Nghệ An đến chơi, lại tỏ vẻ khó chịu không tiếp".

Lần khác, Tú Sót đi họp nghe một vị quan lên diễn đàn nói thao thao bất tuyệt, toàn trích dẫn danh ngôn kinh điển để lên lớp người nghe ở dưới. Bực mình, Tú Sót bỏ họp ra về bèn làm thơ đố, có tựa đề "Cái ống nhổ":

"Thân eo, bụng rỗng, mồm loe
Nhớp nhơ cái bụng còn khoe cái mồm
Bị người phỉ nhổ cho luôn
Thế mà vẫn cứ giở mồm ra khoe"

Tú Sót là thế đấy! Thơ vui đấy, thơ đố đấy! Bài thì vui, bài thì sâu cay dày vỏ. Tú Sót mất ngày 27/3/2006, sau ngày 8/3, mười chín ngày, thọ 76 tuổi. Hàng năm cứ đến ngày 8/3, bạn đọc lại nhớ đến ông: "Hôm nay mùng Tám tháng Ba…".

Lê Hồng Thiện

Các tin khác

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 1306/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ khẳng định tầm chiến lược: “Văn hóa không dừng lại ở vai trò cầu nối hữu nghị, mà đã trở thành “sức mạnh mềm” cốt lõi, thành lá chắn từ xa bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia.

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Phát biểu trong buổi thăm và làm việc tại Trung tâm Kỹ thuật nghiệp vụ Công an nhân dân, ngày 6/7/2026 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Lịch sử đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội đã chứng minh vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của công tác kỹ thuật nghiệp vụ...”.

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Những ngày tháng 7, trên dải đất miền Trung nắng gió, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Cục Ngoại tuyến, Bộ Công an lặng lẽ đi qua những miền đất lửa Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. Trong hành trình “Theo dấu chân những người anh hùng”, mỗi địa danh đi qua không chỉ là một điểm dừng chân, mà còn là một miền ký ức thiêng liêng. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ là lời tri ân, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình...

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Cách đây 54 năm, người Đại đội trưởng Đại đội 34 pháo cao xạ 37mm của tự vệ mỏ đã anh dũng hy sinh trên mỏm đồi 104 thuộc dãy Ba Đèo, khi chỉ huy đơn vị chiến đấu đến những phút cuối cùng trong trận không kích dữ dội của không quân Mỹ trên vùng trời Quảng Ninh.

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Chúng tôi về thăm khu tưởng niệm nhà văn, liệt sĩ Nam Cao (1917-1951) đúng vào vụ chuối ngự chín rộ thơm phức. Nằm bên sông Châu, những cây đại quanh vườn ra hoa quanh năm trắng muốt. Khu tưởng niệm nhà văn Nam Cao (thành lập năm 2004) là một trong số ít địa chỉ văn chương được công nhận là Di tích cấp Quốc gia (2023). Đây là một quần thể di tích, gồm bảo tàng di sản văn học của Nam Cao, ngôi nhà Bá Kiến và dấu chứng lò gạch trong làng.