#Bài thơ

Nguyễn Thanh Hào

Bạch Văn Tín

Đỗ Chiến Thắng

Nhắc đến Hồ Thi Ca, nhiều thế hệ yêu thơ và nhạc của thập niên 1980 chắc chắn sẽ biết bài thơ "Dấu chân phía trước" nói về cuộc ra đi tìm đường cứu nước của Bác Hồ trên bến cảng Nhà Rồng. Bài thơ được nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn phổ nhạc và vang mãi từ ngày đó đến nay. Hơn 60 tuổi, nhà thơ Hồ Thi Ca vẫn miệt mài lưu dấu thơ mình trên hành trình văn chương.

Phạm Thùy Vinh chọn mở đầu tập tản văn "Vinh phố của tôi" bằng bài thơ mang tên "Vinh", chỉ một chữ nhưng nói lên tất cả: "Vinh của ta, Vinh của giấc mơ dài/ Ta có phố từ những ngày thật nhất/ Của ngọn gió Lào thổi bao nhiêu chát mặn/ Của chợ Vinh những ngã giá sớm chiều/ Chỉ có tóc em vẫn mềm, da em ngần trắng/ Kệ cuộc đời bao vết dấu hư hao".

Bao cháy bỏng, đam mê, nhiệt huyết của tuổi thanh xuân tươi đẹp gắn với những chiến công thầm lặng; khó khăn, gian khổ đằng sau tấm huân chương của người trinh sát ngoại tuyến, hay câu chuyện của những chiến sĩ Công an miền biên ải nơi cực Tây Tổ quốc ngày ngày “cõng” vật liệu vượt núi, dựng ngôi nhà mới trên rẻo cao cho bà con nghèo bỗng tuôn trào thành tứ thơ dạt dào, sâu lắng.

Từ sự trân quý, cảm phục trước sự hy sinh thầm lặng của người chiến sĩ CAND, PGS.TS, nhà thơ Nguyễn Hồng Vinh, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, nguyên Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương đã gửi gắm tấm lòng và niềm tin qua bài thơ “Tình ta ấm mãi” với những câu thơ bình dị mà ẩn chứa biết bao điều sâu sắc dành cho lực lượng CAND.

Phan Thái đến với văn chương qua bài thơ đầu tiên được đăng báo năm 1982 (Tạp chí Văn nghệ Quân đội) đó là bài "Nhớ về những cánh rau rừng". Kể từ đó ông viết thơ đều đặn hơn. Cho đến nay ông đã in 2 tập thơ: "Về sông xưa", NXB Hội Nhà văn, 2011 và "Quẩy nắng vào đêm", NXB Hội Nhà văn, 2012.

Mười cô gái trinh nữ bất tử của Đồng Lộc là cảm xúc sáng tạo cho rất nhiều văn nghệ sĩ. Vì vậy thơ ca viết ở Đồng Lộc, viết về Đồng Lộc rất nhiều, trong đó có bài "Cúc ơi!" của Yến Thanh và bài "Hà ơi!" của tôi (Bùi Quang Thanh).

Không nhất thiết phải có tứ mới có thơ hay, nhưng một bài thơ hay thường có tứ, vì đó là linh hồn, như sợi chỉ đỏ xuyên suốt xâu chuỗi các yếu tố cảm xúc, tình điệu, hình tượng, ngôn ngữ… Trong tiếp nhận cũng thường nắm bắt lấy cái tứ để từ đó khám phá các chi tiết cụ thể.

Hầu như các vua nước ta ở đời Trần đều tiếp và tiễn đưa các vị sứ thần Bắc Quốc về nước. Mỗi người mỗi hoàn cảnh và đối tượng khác nhau, nhưng đều có dấu ấn để lại qua thơ ca của họ. Vua Thái Tông Trần Cảnh (1218-1277) có bài thơ "Tống Bắc sứ Trương Hiển Khanh", rất thú vị.

Lâu nay, ta đã bắt gặp đây đó những bài thơ mang tên “Không đề” - đăng trên báo chí và in trong các tập sách. Hiểu nôm na là nếu những bài thơ khác có tên (“tít”, nhan đề) thì những bài này không có tên. Vì sao?

Bài thơ “Kể chuyện Công an xã” ra đời được lan truyền trên mạng xã hội facebook, ngay lập tức gây sốt. Chỉ ít giờ sau khi xuất hiện, bài thơ đã nhận được nhiều lượt like, lượt share của cộng đồng mạng.

Một lần, tình cờ tôi đọc được bài thơ trên ở một tờ báo mà cho tới nay, không còn nhớ báo gì. Do vẫn viết những bài bình thơ trên báo chí mà tôi có thói quen sưu tầm những bài thơ hay. Bài nào không thể lưu giữ tờ báo thì phải chép lại. Và trong sổ của tôi, có bài "Quán mưa" rất hay này. Bài thơ ra đời cũng đã khá lâu, đến nay đọc lại vẫn nguyên vẹn tính "thời sự" và mới mẻ, có cảm giác như tác giả vừa mới sáng tác.

Tôi gọi tập thơ "Chồi biếc" của tác giả Nguyễn Hồng Vinh với cái tên như vậy. Đó cũng chính là thông điệp lớn nhất và xuyên suốt tập thơ của ông mà tôi cảm nhận. Khi con người mang trong tâm hồn mình niềm hy vọng và nói tới niềm hy vọng là lúc họ nhìn thấy ý nghĩa sống lớn lao nhất và hành động cho niềm hy vọng đó.

Thực ra, chưa một bài thơ nào “hay”, “lớn” hoặc “cao” hơn cuộc sống. Chỉ là, cuộc sống không tự nói ra được nên phải “nhờ” các nhà thơ nói giúp một phần thôi!

Có ai đó nói hay chính tôi nghĩ ra, cũng không nhớ nữa, rằng hình tượng thơ giống như cánh diều bay bổng trên cao, nhưng phải luôn nối với cái gốc là cái cọc cắm dưới đất. Nếu dây đứt, cái diều sẽ rơi, hoặc có bay đi tới đâu rồi cũng rơi xuống mà thôi. Cái gốc thực đó là những chi tiết cụ thể.

Trong nghề thơ, chắc ai cũng trải qua những phút lao tâm khổ tứ vì câu chữ. Và khi tìm ra được giải pháp tối ưu, dù chỉ là một chữ, cũng thật sung sướng vô cùng. Tôi nhớ mãi cái duyên may đã một lần giúp tôi tìm được một chữ ưng ý như thế. Thậm chí cả bài thơ có thể quên đi nhưng một chữ ấy vẫn còn lại mãi, để luôn nhắc nhở đến cái dụng công rất vất vả của công việc lao động ngôn từ.

Nói như nhà thơ Chế Lan Viên, trong đời làm thơ của mỗi nhà thơ, chỉ cần có một câu thơ để đời là quí lắm rồi. Đối với nhà thơ Tú Sót, ông viết bài thơ "Hôm nay mùng tám tháng ba" có bốn câu lục bát rất hài hước, khiến bất cứ ai đọc cũng nhớ.

Khác với rượu, thơ về trà có vẻ khiêm nhường hơn. Thường thấy hơn cả là khi trà chỉ được coi là một chi tiết nhỏ trong một câu thơ hoặc một bài thơ. Tuy nhiên, thơ Việt thời hiện đại có hai bài thơ về trà rất ấn tượng và tác giả của hai bài thơ đều là những nhân vật tên tuổi.