Đại tá, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng:

Những kỷ niệm sâu sắc với Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Cả cuộc đời gắn bó với binh nghiệp và cầm máy, Đại tá - nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng may mắn được gặp gỡ nhiều nhân vật lịch sử, ghi lại bằng ống kính những sự kiện trọng đại của dân tộc, những con người mang dấu ấn thời đại. Và ông có hơn 40 năm may mắn được Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho phép theo sát các sự kiện trọng đại và chụp hình mọi lúc, mọi nơi.

- Thưa Đại tá Trần Hồng, trong cuộc đời binh nghiệp và cầm máy của mình, ông đau đáu điều gì nhất?

+ Đời tôi có hai điều hạnh phúc, đó là được khoác tấm áo Bộ đội Cụ Hồ trong suốt cuộc đời binh nghiệp và được chụp tất cả những gì mình mong ước. Tôi là phóng viên ảnh của Báo Quân đội nhân dân nên tôi may mắn được xông pha trên mọi mặt trận, khắp mọi miền Tổ quốc. Nơi nào tôi đã qua đều lưu giữ những bức ảnh tư liệu quý giá.

Điều đau đáu nhất mà tôi luôn trăn trở, đó là thực hiện những cuốn sách ảnh về Mẹ Việt Nam anh hùng và Chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Nhưng cũng rất hạnh phúc và may mắn, tôi đã làm được điều này nhờ sự ủng hộ của đông đảo bạn bè gần xa, vì họ hiểu tâm nguyện của một người suốt đời cầm máy như tôi.

Cầm trên tay những cuốn sách ảnh mà tôi ghi lại, mỗi lần như thế, tôi không cầm được nước mắt. Tôi nhớ về những bà mẹ khắp mọi miền đất nước, tôi nhớ Đại tướng, nhớ những năm tháng được ở bên Người và run run bấm máy chụp những khoảnh khắc bình dị đời thường trong ngôi nhà 30 Hoàng Diệu. Đến bây giờ, những kỷ niệm hạnh phúc và tuyệt diệu nhất khi được chụp Người vẫn còn tràn chảy trong tôi....

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng.

- Khi nhắc đến Đại tướng Võ Nguyên Giáp, bao giờ cũng thế, tôi thấy ông rất xúc động. Được theo chân Đại tướng hơn 40 năm để chụp chân dung Đại tướng trong những thời điểm lịch sử trọng đại cũng như trong cuộc sống đời thường, đọng lại cảm xúc trong ông là gì?

+ May mắn lớn trong nghiệp quân ngũ của tôi là được ghi lại những khoảnh khắc đời thường suốt chuỗi ngày sóng gió của một con người đặc biệt trong lịch sử Việt Nam, để từ đó ông càng chói sáng, lan tỏa trong triệu triệu trái tim một Võ Nguyên Giáp vẹn nguyên mãi mãi.

Được gần ông, tôi cảm nhận đó là một con người văn võ song toàn, một khối óc và trái tim lớn nhưng vô cùng gần gũi, ấm áp. Tôi còn nhớ lần đầu tiên bước chân vào ngôi nhà 30 Hoàng Diệu, khi cảnh vệ dẫn tôi vào phòng gặp ông. Ông nhìn tôi, cười và hỏi: "Cậu gặp tôi có việc gì không?".

Tôi dõng dạc đáp: "Thưa Đại tướng, tôi là Trần Hồng, phóng viên ảnh của Báo Quân đội nhân dân. Tôi được cử đến đây để chụp Đại tướng ạ!". Đại tướng vui vẻ nói: "Từ nay cậu có thể đến bất cứ lúc nào, nếu cậu muốn".

Có hạnh phúc nào hơn thế. Tôi mừng quá, rối rít cảm ơn Đại tướng. Nhưng rồi tôi bỗng lo lắng, vì chụp Đại tướng sao cho bắt được cái thần thái ung dung, đĩnh đạc, anh minh mà rất đỗi hiền từ trên gương mặt Đại tướng là không dễ. Tôi tự nhủ lòng mình là phải tinh tế để nắm bắt những khoảnh khắc đó. Để rồi mỗi lần theo chân Đại tướng đi khắp mọi miền hay ngồi lặng im cùng ông trong phòng làm việc giữa đêm khuya, khi tờ mờ sáng… tất cả những khoảnh khắc ấy, tôi đã ghi lại bằng niềm xúc động và lòng kính yêu vô hạn.

- Nhà báo Hồ Quang Lợi đã từng viết về ông rằng "Vì sao Trần Hồng lại có may mắn đặc biệt như vậy, khi không phải ai khác mà chính anh đã được Đại tướng đồng ý cho ở bên cạnh ông, gần gũi như người nhà, được tham dự nhiều hoạt động và sinh hoạt của Đại tướng và gia đình? Nhờ thế, với tâm huyết và tài năng của một nghệ sĩ nhiếp ảnh chuyên nghiệp, Trần Hồng đã ghi vào ống kính của mình biết bao khoảnh khắc quý giá… Chính qua những bức ảnh này, chúng ta có thể hình dung rõ hơn, hiểu đầy đủ hơn cuộc đời con người được đánh giá là "vĩ nhân của mọi thời đại" này. Sự vĩ đại đó không phải ở những gì to lớn, choáng ngợp mà lại chính ở sự bình dị, đơn sơ, gần gũi. Và đó là điều mà những bức ảnh của Trần Hồng làm ta xúc động, làm trái tim ta thổn thức". Ông nghĩ thế nào về nhận xét này?

+ Tôi rất vui vì được bạn bè đồng nghiệp yêu quý và đồng cảm. Họ vẫn thường đến nhà tôi để chuyện trò, nghe tôi kể về Đại tướng, kể về những kỷ niệm quý giá mà suốt đời này tôi không bao giờ quên. Trong suốt 40 năm được chụp Đại tướng, với hàng ngàn bức ảnh về Người, tôi vẫn vô cùng xúc động khi nhìn lại những khoảnh khắc đời thường bình dị của Người. Sự vĩ đại của Đại tướng chính là ở sự bình dị,  đơn sơ, gần gũi ấy. Người tỏa ra sự minh triết, thông thái mà hiền hậu như một tiên ông.

Các bạn nhìn vào bữa cơm đạm bạc của gia đình Đại tướng trong bức ảnh tôi ghi lại mới thấy hết được sự bình dị, đơn sơ ấy. Bữa cơm Đại tướng và phu nhân có một đĩa rau muống luộc chấm tương, bát nước rau và hai quả trứng luộc.

Tôi xúc động ghi lại và càng cảm động hơn khi nghe hai ông bà nói chuyện. Đại tướng dịu dàng bảo: "Em ăn đi", phu nhân đáp lời: "Em ăn rồi! Anh ăn đi". Nâng máy chụp bức ảnh này mà lòng tôi vô cùng bối rối, cảm động. Đạm bạc đến không thể đạm bạc hơn. Hay một bức ảnh khác lúc Đại tướng gặp lại nhà văn Sơn Tùng, đó là ngày 3/5/2004, Đại tướng ôm chầm Sơn Tùng và không giấu được những giọt nước mắt.

Chẳng muốn chút nào khi phải bấm máy, nhưng vì tôn trọng sự thật, tôi muốn lưu giữ lại từng khoảnh khắc về sự vĩ đại nhân văn - yêu người, yêu đời của vị tướng lừng danh thế giới. Hàng ngàn bức ảnh đã chứa đựng bao nhiêu cảm xúc, bao nhiêu tình cảm trân trọng, biết ơn, kính yêu.

Đại tá, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng.
Đại tá, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng.

- Thưa Đại tá Trần Hồng, quả thực những chia sẻ của ông vô cùng xúc động bởi qua mỗi bức ảnh về Đại tướng, người xem có thể hình dung rõ hơn về Người - Đại tướng của nhân dân. Suốt mấy chục năm chụp Đại tướng, Đại tướng nhận xét gì không?

+ Tôi xin chia sẻ với các bạn rằng, Đại tướng của chúng ta không chỉ là vị tướng lừng danh, trí dũng song toàn, một nhà lãnh đạo kiệt xuất, một nhà văn hóa lớn mà Đại tướng rất đam mê nghệ thuật, yêu âm nhạc và say mê nhiếp ảnh đến lạ lùng. Vì thế mà có hạnh phúc nào hơn khi tôi được Đại tướng đề tặng trong một tấm ảnh, Người viết: "Những tấm ảnh (những bức tranh) như thơ, như nhạc.

Qua những hình ảnh ghi lại, người xem rất xúc động với những tình cảm, những nỗi đau thương và những niềm vui. Qua những con mắt làm cho người xem nhớ mãi. Chúc Trần Hồng - người nghệ sĩ, chiến sĩ có những tác phẩm lớn".

Với tất cả lòng kính yêu và biết ơn vô hạn đối với Người, tôi đã nguyện sống và lao động nghệ thuật say mê, tâm huyết và nhiều sáng tạo như lời đề tặng mà Đại tướng đã dành cho tôi.

- Từ tập sách ảnh "Tôi chụp ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp" năm 2006 và năm 2018 là tập sách ảnh mới "Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Những khoảnh khắc còn mãi", nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng có thực sự hài lòng với thành quả lao động nghệ thuật của mình?

+ Xin được trích dẫn mấy câu của nhà báo Hồ Quang Lợi trong phần giới thiệu tập sách ảnh của tôi để trả lời bạn về câu hỏi ấy. Nhà báo viết: "Bằng ống kính của mình, với tâm thế của người trong cuộc, Trần Hồng đã trở thành người kể chuyện bằng hình ảnh, mà không chỉ bằng hình ảnh vì hầu hết dưới mỗi bức ảnh không  phải là một dòng chú thích thông thường mà tác giả đã nói thêm cho ta biết bức ảnh đó được chụp trong hoàn cảnh nào cùng những chi tiết, sự việc, con người có liên quan. Chính nhờ thế mà những bức ảnh trong tập sách này thực sự là "những khoảnh khắc còn mãi", mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Đó là món quà quý báu mà Trần Hồng dâng tặng cuộc sống".

- Xin trân trọng cảm ơn Đại tá, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng về những chia sẻ.

Vân Khánh (thực hiện)

Các tin khác

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan tọa lạc trên đường Đông Phương Hồng, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, do Nhà nghiên cứu Lịch sử Văn hóa Nguyễn Tử Chương sáng lập từ năm 2020. Đó là một không gian nghiêm tĩnh, lưu giữ những tư liệu, kỷ vật thiêng liêng về cựu chiến binh - nhà giáo Nguyễn Tử Lan cùng đồng đội - những người đã tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ ngay từ những ngày đầu, và góp phần không nhỏ làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc.

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.