Ngày 11/8, tại Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức tọa đàm "Vai trò của văn học trong quá trình bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống". Buổi tọa đàm được tổ chức nhân sự kiện các nhà văn Đài Loan (Trung Quốc) đến thăm và làm việc với Hội Nhà văn Việt Nam đã thu hút đông đảo các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu lý luận phê bình văn học.
1. Tại buổi tọa đàm, các nhà văn đã chia sẻ những suy nghĩ, tâm tư, rung cảm sâu xa từ chính hành trình sáng tác của mình khi hành trang đem theo là những giá trị văn hóa truyền thống đã có hàng ngàn năm của dân tộc.
Các nhà văn, nhà thơ uy tín như Nguyễn Quang Thiều, Trần Đăng Khoa, Hoàng Quốc Hải, Lê Phương Liên, Thùy Dương, Nguyễn Quang Hưng… đã có những chia sẻ rất chân thực, sống động về nỗi trăn trở, khát khao tìm lại mạch nguồn văn hóa trong từng trang viết hay mong muốn tác phẩm văn học vừa phải là sản phẩm nghệ thuật, đồng thời còn là lời tri ân ký ức, tri ân những thế hệ đã gìn giữ và bồi đắp nền văn hóa dân tộc đồng thời mong muốn lan tỏa những giá trị ấy đến với thế giới qua những tác phẩm được dịch ra ngôn ngữ quốc tế.
Tọa đàm "Vai trò của văn học trong quá trình bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống" có sự tham dự của các nhà văn đến từ Đài Loan (Trung Quốc).
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng: "Trong suốt chiều dài lịch sử, có một sức mạnh âm thầm nhưng bất khuất đã giúp dân tộc Việt Nam không bao giờ khuất phục trước mọi khó khăn, kể cả trong những cuộc chiến tranh tàn khốc nhất. Sức mạnh ấy chính là văn hóa. Văn hóa vừa thể hiện qua những công trình, tác phẩm, lễ hội, phong tục… đồng thời là cách chúng ta sống, là phẩm giá mà chúng ta giữ gìn, là lòng nhân hậu, ý chí bền bỉ, sức sáng tạo không ngừng của con người Việt Nam. Văn hóa chính là nền móng vững chắc để mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng và cả dân tộc đứng vững trước mọi biến động của lịch sử…".
Cùng một dòng suy tưởng với nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, nhà văn Lê Phương Liên cho rằng: “Chúng ta bảo vệ được Tổ quốc Việt Nam, bảo vệ được non sông cho đến hôm nay vì chúng ta có một truyền thống văn hóa lịch sử Việt Nam nằm trong văn học Việt Nam. Nhiều tác phẩm văn học Việt Nam thấm đẫm tinh thần lịch sử, mang tâm hồn khí phách và bản chất của người Việt Nam như “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn, “Bình ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi, “Hịch xuất quân” của Vua Quang Trung - Nguyễn Huệ khi đánh đuổi quân Thanh… hay những tác phẩm văn học, nghệ thuật thời chống Pháp, chống Mỹ đều mang tinh thần yêu nước của người Việt Nam. Chúng ta tự hào khi có một nền văn học phản ánh toàn bộ lịch sử - văn hóa dân tộc và mang đậm tinh thần dân tộc...”.
Vì thế, mỗi nhà văn, nhà thơ, đặc biệt là những tác giả trẻ cần có trách nhiệm tiếp tục sáng tác, để cho ra đời tác phẩm văn học có chất lượng, góp phần bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc...
2. Tại buổi tọa đàm "Vai trò của văn học trong quá trình bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống", dường như các nhà văn đã đạt được sự đồng thuận cao khi đều hướng đến nhận định cho rằng: Văn học đóng vai trò quan trọng trong quá trình bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống và văn hóa và lịch sử. Với người cầm bút, ý thức về những trách nhiệm thiêng liêng ấy sẽ khiến mỗi trang viết góp phần gìn giữ và trao truyền những giá trị đã làm nên cốt cách dân tộc.
Văn học đã và đang vừa là tấm gương phản chiếu đời sống, đồng thời như "ngân hàng ký ức" của dân tộc, lưu giữ những giá trị tinh thần qua từng câu chuyện, từng số phận nhân vật, từng tập thơ hay trường ca về thiên nhiên, cuộc sống, con người và những hình tượng nghệ thuật. Các nhà văn, nhà thơ vừa phải có trách nhiệm vừa là niềm vinh dự khi chuyển tải những giá trị văn hóa tinh túy nhất đến tương lai, thông qua các tác phẩm văn học.
Nhà thơ Nguyễn Quang Hưng đã rất trăn trở với sứ mệnh này của nhà văn khi cho rằng: “Trong bối cảnh hiện nay, khi chúng ta đang sử dụng văn hóa để hội nhập, để giao lưu và tạo nên các giá trị kinh tế, xã hội, thì trách nhiệm tự thân của những người cầm bút, trong đó có người hoạt động văn học, nghệ thuật là phải dùng tác phẩm để cổ vũ cho văn hóa, để bảo tồn văn hóa…".
Với sứ mệnh quan trọng của văn học trong quá trình bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều đã nhấn mạnh: “Tôi tin rằng, khi mỗi người sáng tạo ý thức được sứ mệnh văn hóa của mình, khi công chúng trân trọng và đồng hành và khi các tổ chức, hội nghề nghiệp thực sự đổi mới để phục vụ sứ mệnh ấy thì văn học, nghệ thuật Việt Nam sẽ có những bước đi dài, vững chãi, và "lãnh thổ văn hóa" của chúng ta sẽ ngày càng rộng mở hơn…”.
Nhà văn Hoàng Quốc Hải:
"Tôi thấy giá trị của văn hóa truyền thống vô cùng lớn lao, đến nỗi sinh mệnh quốc gia gắn liền với nó: Mất văn hóa, là mất hồn cốt dân tộc, đất nước cũng không còn. Chính vì có yếu tố văn hóa truyền thống, mà suốt mấy nghìn năm chúng ta sống bên cạnh một nước lớn như Trung Quốc mà chúng ta vẫn tồn tại được hết sức đàng hoàng.
Tôi còn nhớ, vào năm 1992, trong một hội thảo về văn hóa, một số đại biểu ở khu vực miền Trung đã khóc khi được đi tham quan đình, đền trong hoạt động bên lề hội thảo, bởi địa phương họ không còn giữ được. Qua một câu chuyện nhỏ để chúng ta hiểu về tầm quan trọng của văn hóa, đặc biệt là văn hóa truyền thống. Đất nước chúng ta tồn tại được là nhờ có văn hóa, và phải đổi bằng máu xương, nước mắt.
Cũng như chuyện về dân tộc Do Thái họ đã lưu lạc, tản mạn khắp nơi trên thế giới, nhưng khi bước vào ngôi nhà của người Do Thái, họ vẫn giữ nguyên mọi nếp ăn ở, sinh hoạt, tiếng nói.... Nên khi tập hợp lại, họ vẫn là một dân tộc mạnh mẽ.
Ngày nay, đất nước thanh bình nhưng lại bị đe dọa nghiêm trọng hơn bao giờ hết bởi yếu tố xâm lấn văn hóa. Tôi cảm thấy như thế. Cho nên, nếu không giữ lấy được giá trị văn hóa truyền thống là chúng ta không còn gì cả. Các nhà văn trong sáng tạo cũng không nên rời xa, không bao giờ được lìa xa văn hóa dân tộc. Rời xa yếu tố thiêng liêng đó, thì chúng ta cũng không còn gì để viết cả...” .
Nhà văn, dịch giả Kiều Bích Hậu - Trưởng nhóm Nữ dịch giả Hà Nội:
Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu sâu rộng, việc giới thiệu văn hóa Việt Nam ra thế giới không chỉ là nhiệm vụ của ngành ngoại giao mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân, đặc biệt là đội ngũ nhà văn - dịch giả. Họ đóng vai trò như những “đại sứ văn hóa” thầm lặng, đưa những giá trị cốt lõi, tinh thần và vẻ đẹp của con người Việt Nam đến với bạn bè quốc tế một cách bền vững và sâu sắc nhất.
Trong suốt 7 năm qua, với vai trò là một nhà văn, dịch giả và từng công tác 5 năm tại Ban Đối ngoại Hội Nhà văn Việt Nam, tôi cùng với nhóm Nữ dịch giả Hà Nội đã nỗ lực không ngừng nghỉ để xây dựng và mở rộng mạng lưới giao lưu văn chương quốc tế. Chúng tôi đã chủ động kết nối với các nhà văn, dịch giả, và nhà xuất bản tại nhiều quốc gia ở châu Âu, châu Mỹ, châu Phi và châu Á. Mục tiêu duy nhất là quảng bá, giới thiệu văn học Việt Nam, từ đó lan tỏa văn hóa truyền thống và vẻ đẹp tâm hồn Việt ra toàn cầu.
Những nỗ lực này đã mang lại những kết quả đáng mừng: Gần 100 tác giả Việt Nam có tác phẩm đã được nhóm Nữ dịch giả Hà Nội chuyển ngữ và giới thiệu ra nước ngoài dưới nhiều hình thức: những chùm thơ, truyện ngắn, hoặc trích đoạn tiểu thuyết đăng tải trên các tạp chí văn học quốc tế. Điều đặc biệt hơn, gần 50 đầu sách thơ - văn Việt Nam đã được dịch và xuất bản tại Mỹ, Hungary, Romania, Ý, Hàn Quốc, Canada, Morocco, Nga, Hy Lạp, Ấn Độ...
Những con số này không chỉ dừng lại ở thành tựu xuất bản, mà điều quan trọng hơn, chúng tôi đã tạo ra những cầu nối văn hóa vô hình, tác động trực tiếp đến suy nghĩ và cảm nhận của bạn bè quốc tế. Bởi vì, văn chương chính là một kênh hữu hiệu và bền vững bậc nhất để giới thiệu văn hóa, lịch sử và một tinh thần dân tộc. Qua đó, bạn bè quốc tế có thể hiểu hơn về những nét đẹp truyền thống của Việt Nam, về sự kiên cường, nhân hậu của con người Việt, từ đó gieo mầm tình hữu nghị và sự tôn trọng lẫn nhau.
Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.
Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.
Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.
“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.
Trong mạch nguồn linh thiêng của những ngày tháng Ba âm lịch, khi cả dân tộc hướng về vùng đất kinh đô cổ, Triển lãm giao lưu mỹ thuật quốc tế "Dòng chảy văn hóa" đã diễn ra.
Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.
Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.
Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…
Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.
Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.
Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...
Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.
Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.
Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.
Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.
Nhà văn Nguyễn Chiến Thắng thường được đồng nghiệp, bạn đọc biết đến với bút danh Thăng Sắc. Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hiện nghỉ hưu và sống tại Hà Nội. Ông từng được trao giải Văn học sông Mekong năm 2010.
"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội) viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.
Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...
Nếu việc dán nhãn phân loại độ tuổi đã trở thành điều kiện bắt buộc với tác phẩm điện ảnh, xuất bản... trước khi đến tay công chúng thì ở lĩnh vực âm nhạc, tấm biển cảnh báo này gần như bỏ ngỏ. Thế nên không lạ khi làng nhạc liên tục vấp phải tranh cãi vì những MV có nội dung người lớn.
![1.jpg -0](https://cdn.cand.vn/images/6295294336b43409ef7c00e9eb4350a9f14cf8722cfa82765a2af2bbb509b5298ebe8917be91e3ba0949ffd126a945bf94e2bf334e2df79b9f86ad2246cc8b71/1-1755745593211.jpg.avif "Tọa đàm "Vai trò của văn học trong quá trình bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống" có sự tham dự của các nhà văn đến từ Đài Loan (Trung Quốc).")
