Có một dòng văn học vừa lạ vừa quen đang âm thầm chảy trong lòng đô thị Việt. Những con hẻm ướt ánh đèn neon, tiếng rao hàng rong lẫn trong tiếng ù ù của máy chủ, quá khứ và tương lai va vào nhau chẳng một lời báo trước. Đó là cyberpunk, thứ ánh sáng le lói phản chiếu nỗi cô đơn của con người giữa thời đại số.
Trong nhiều năm, văn học viết về lực lượng Công an nhân dân thường vận hành trong một quỹ đạo khá ổn định, lấy sự kiện làm trung tâm, tổ chức tự sự quanh mô hình xung đột - truy quét - chiến thắng, và khép lại bằng sự khẳng định trật tự. Ở đó, văn học chủ yếu đóng vai trò minh chứng cho một chân lý có sẵn. Sự kiện được kể lại như một bằng chứng, hơn là như một vấn đề cần suy tư.
“Bờ sông lặng sóng” - tên truyện ngắn của Vũ Ngọc Thư, được trao giải Nhì (không có giải Nhất) Cuộc thi truyện ngắn Báo Văn nghệ 2022-2024 - bỗng trở thành một ẩn dụ gợi nhiều suy nghĩ cho đời sống văn chương Việt 2025.
Năm 2025 là một năm gắn với nhiều dấu mốc quan trọng của đất nước và lực lượng CAND. Chính vì thế, văn học, nghệ thuật của lực lượng CAND cũng có nhiều chuyển động với những thành tựu đáng kể. Năm mới 2026 vừa gõ cửa, hãy cùng Chuyên đề Văn nghệ Công an điểm lại những sự kiện văn học, nghệ thuật nổi bật của lực lượng CAND trong năm 2025.
Văn học, nghệ thuật là nền tảng tinh thần, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, bồi đắp bản lĩnh và khát vọng cho các thế hệ người Việt Nam. Những năm qua, văn học, nghệ thuật nước nhà đã nỗ lực chuyển mình, phát triển về số lượng, nâng cao về chất lượng, đáp ứng nhu cầu đời sống tinh thần, thể hiện sâu sắc vẻ đẹp tâm hồn và cốt cách con người Việt Nam, tiếp nối mạch nguồn truyền thống dân tộc.
Theo thông tin từ Nhà xuất bản CAND, Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” lần thứ V đang trong giai đoạn nước rút để tìm kiếm và tôn vinh những tác phẩm xuất sắc nhất. Kết quả cuộc thi này sẽ một lần nữa khẳng định dòng Văn học về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” có sức sống bền bỉ và là mảnh đất màu mỡ gieo mầm những hạt giống thiện lương trong đời sống tinh thần của công chúng hôm nay…
Tại Hội nghị tổng kết 50 năm văn học, nghệ thuật TP Hồ Chí Minh sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975 - 30/4/2025) vừa được Thành ủy TP Hồ Chí Minh tổ chức hôm 18/10, các văn nghệ sĩ “gạo cội” đã nêu ra những khó khăn của đội ngũ văn nghệ sĩ, chẳng hạn như về văn học thì “nhà văn, nhà thơ nhận nhuận bút không thỏa đáng, không thể sống bằng nghề”; nhiều ý kiến đề xuất hỗ trợ văn nghệ sĩ thuộc các ngành nghệ thuật như văn học, kịch, cải lương...
Chào mừng Đại hội Đảng các cấp, tiến tới Đại hội lần thứ XIV của Đảng, và kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, chiều 10/10, tại Hà Nội, Thời báo Văn học nghệ thuật, Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam phối hợp với Quỹ Hỗ trợ sáng tạo Văn học nghệ thuật Việt Nam và Công ty Cổ phần Truyền thông Tri thức số tổ chức Lễ trao giải Cuộc thi Sáng tác Tiểu thuyết Thời báo Văn học Nghệ thuật lần thứ I (2023 – 2025).
Ngày 11/8, tại Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức tọa đàm "Vai trò của văn học trong quá trình bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống". Buổi tọa đàm được tổ chức nhân sự kiện các nhà văn Đài Loan (Trung Quốc) đến thăm và làm việc với Hội Nhà văn Việt Nam đã thu hút đông đảo các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu lý luận phê bình văn học.
Ngày 6/7, Văn phòng Chính phủ đã ban hành Thông báo số 348/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Mai Văn Chính tại cuộc họp về giải pháp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về cơ chế chính sách liên quan đến tài chính của Triển lãm Thành tựu đất nước nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam.
Trong suốt một thời gian dài, không ít học sinh và thậm chí cả người dạy học vẫn mặc định rằng: “Bài văn hay là bài văn dài”. Càng nhiều trang giấy được lấp kín, người viết dường như càng chứng tỏ được sự hiểu biết, khả năng ngôn ngữ và chiều sâu tư duy của mình.
Khi tổng kết 50 năm nền văn học nghệ thuật Việt Nam sau ngày thống nhất đất nước, đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương ghi nhận, văn học nghệ thuật 50 năm qua vẫn là tiếng nói tri ân, ca ngợi truyền thống yêu nước, cách mạng của quân và dân ta.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, dạy học Ngữ văn không thể dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức, kỹ năng làm bài thi hay diễn giải nội dung văn bản theo lối khuôn mẫu. Ngữ văn, nếu được dạy đúng cách sẽ giúp cho học sinh được tự mình trải nghiệm nhiều tình huống, sống được nhiều cuộc đời khác nhau, nói đúng hơn, việc học Văn đúng cách sẽ tạo nên diễn đàn cho học sinh luyện tập làm người.
Đề tài là phạm vi hiện thực mà nhà văn sáng tạo trực tiếp nên tác phẩm; nói cách khác là phạm vi các hiện tượng, sự kiện, biến cố, qua sáng tạo của nhà văn làm nên đời sống, sức sống của tác phẩm. Mỗi đề tài qua sáng tạo trở thành chất liệu riêng, cấu trúc riêng, góc nhìn khái quát riêng và loại hình nhân vật riêng của mỗi nhà văn. “Có bao nhiêu loại hiện tượng trong đời sống là có bấy nhiêu đề tài”, chẳng hạn: Lịch sử; Tình yêu; Hôn nhân; Nông dân; Chiến tranh…
50 năm đất nước thống nhất, nhiều sự phát triển và thay đổi đã mang về nhiều thành tựu nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức. Dòng văn học chiến tranh cách mạng cũng đứng trước nhiều khó khăn đòi hỏi phải thay đổi theo xu thế mới, nhất là trong một thế giới phẳng và thời đại của công nghệ số như hôm nay.
Chiều 18/4, tại Hà Nội đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc gia “50 năm nền văn học, nghệ thuật (VHNT) Việt Nam sau ngày thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2025) – Những vấn đề đặt ra và định hướng phát triển”.
50 năm thống nhất đất nước, cột mốc này như một dấu son của dân tộc ta. Kinh tế và xã hội đều đang trên đà phát triển một cách vững vàng. Tuy vậy văn hóa đọc ngày nay với dòng văn học về đề tài Lực lượng vũ trang và Chiến tranh cách mạng lại càng ngày càng không thu hút người đọc trẻ.
Sáng 9/4 tại Hà Nội, Tạp chí Văn nghệ Quân đội (Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam) đã tổ chức hội thảo văn học “Nhìn lại văn học viết về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước sau 50 năm giải phóng miến Nam, thống nhất đất nước” với sự tham gia của đông đảo các nhà văn, giới học thuật, các nhà nghiên cứu lý luận - phê bình.
Vừa qua, tại NXB Quân đội nhân dân (QĐND) đã diễn ra hội thảo khoa học với chủ đề “50 năm văn học, nghệ thuật về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975 - 30/4/2025): Thành tựu, những vấn đề đặt ra và định hướng phát triển”.
Giải Booker Quốc tế (International Booker Prize) nhằm tôn vinh những tác phẩm văn học dịch xuất sắc nhất trong năm được phát hành tại Anh và Ireland vừa công bố danh sách đề cử cho năm 2025. Năm nay, 13 đề cử cho thấy nhiều bất ngờ, từ việc trỗi dậy của văn học Nhật Bản, các tác phẩm được tuyển chọn ngày càng ngắn hơn cho đến sự chiếm lĩnh gần như tuyệt đối của các nhà xuất bản độc lập.
