Nhà văn Nguyễn Quang Sáng qua câu chuyện của đạo diễn “Dũng khùng”

Một trong những nhà văn Việt Nam hiện đại quan tâm thực sự đến những người viết trẻ theo tôi chính là nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Ông cũng là người sống hết mình, trung thực hết mình và luôn dạy các con biết tôn trọng sự thật.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng mà báo chí thường gọi là “Dũng khùng” - con trai cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng - trò chuyện với tôi tại một quán cà phê trên đường Nguyễn Huệ (thành phố Hồ Chí Minh).

Quang Dũng kể về cách dạy con của ba mình có vẻ khác người.

Nghỉ hè, các bạn trong lớp đi học thêm, nhưng nhà văn Nguyễn Quang Sáng bảo con “Nhà nước đã định ra kỳ nghỉ hè thì các con cứ nghỉ, sao lại phải đi học thêm”. Ông không cho con đi học thêm ở nhà cô giáo hay ở các lớp học thêm của nhà trường. Ông cho các con mình “học thêm” bằng những chuyến đi thực tế trong dịp nghỉ hè.

“Hồi học lớp 6, lớp 7, vào dịp nghỉ hè, ba mua vé tàu Bắc - Nam cho hai anh em đi. Ba nói, đây là cách học thêm tốt nhất. Ba dẫn hai anh em đi từ Nam ra Bắc, đến những nơi cần đến thì nghỉ lại như Huế, Nha Trang, Thanh Hóa, Bắc Ninh... Những nơi nghỉ lại, ba đều dẫn hai anh em đi thăm, giới thiệu những danh lam, tháng cảnh, phong tục, tập quán, tiếp xúc với người dân ở đó.

Đến Bắc Ninh, ba còn dẫn hai anh em đi nghe hát quan họ… Ba rất quan tâm đến thực tế cuộc sống, muốn các con mình ngay từ lúc còn học phổ thông biết cách quan sát, tìm hiểu, học hỏi từ thực tế hàng ngày ở nhiều nơi trên đất nước mình.

Gia đình nhà văn Nguyễn Quang Sáng.
Gia đình nhà văn Nguyễn Quang Sáng.

Ba em là người rất tôn trọng thực tế, tôn trọng sự thật, lẽ phải và luôn dạy các con phải biết cách tôn trọng sự thật, tôn trọng lẽ phải. Ba nói, tôn trọng sự thật chính là tôn trọng bản thân mình. Làm người, trước hết phải biết tôn trọng bản thân mình. Có tôn trọng bản thân mình mới biết tôn trọng người khác…” - Đạo diễn Quang Dũng tâm sự.

Cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng có hai người con trai là Nguyễn Viết Quang, sinh năm 1973, hiện là kiến trúc sư, có công ty riêng và đạo diễn trẻ Nguyễn Quang Dũng với nhiều bộ phim ăn khách, nổi tiếng như Nụ hôn thần chết, Giải cứu thần chết, Con gà trống… hiện Nguyễn Quang Dũng đang hội tụ nhiều người đẹp trong phim “Mỹ nhân kế”, mà báo chí cũng tốn nhiều giấy mực về anh. Khi Nguyễn Quang Dũng làm giám khảo Việt Nam Idol, anh cũng có nhiều nhận xét “gây sốc”, được bạn trẻ thích thú.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng kể rằng, ba anh - cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng- muốn anh trở thành nhạc sỹ. Thủa còn học phổ thông, Nguyễn Quang Dũng cũng sáng tác nhạc, ra Album, có người khen, cũng có người chê. Quang Dũng còn viết nhạc cho phim Những cô gái chân dài.

Nguyễn Quang Dũng thú nhận rằng, trước đây anh không thích lắm các tác phẩm văn học của ba mình, mãi sau này, khi ngồi đọc lại, đọc hết tác phẩm của ba anh mới thấy hay.

Một lần, Nguyễn Quang Dũng kể, năm ấy anh 15 hay 16 tuổi gì đó, đang ngồi xem bộ phim Cánh đồng hoang với ba (phim Cánh đồng hoang do cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng viết kịch bản, được huy chương vàng Liên hoan Phim quốc tế Moskva năm 1981), Nguyễn Quang Dũng thấy hay quá đã thốt lên: “Ba ơi, con sẽ đi học đạo diễn”. Lúc đó nhà văn Nguyễn Quang Sáng chỉ gật đầu mà không nói gì.

Năm Nguyễn Quang Dũng bước sáng tuổi 18, ba anh gọi vào và bảo: “Trước đây con nói sẽ học đạo diễn, sắp đến kỳ thi rồi, sao con không làm đơn đăng ký dự thi?”. Nguyễn Quang Dũng ngớ ra, liền viết đơn thi vào Trường Cao đẳng Sân khấu điện ảnh thành phố Hồ Chí Minh.

“Hồi chúng em còn nhỏ, má bị bệnh, ba em một mình chăm sóc các con. Đi làm, ba cũng cho hai anh em đi theo. Đi nhậu, ba cũng cho các con đi. Sau này, chính tụi em đèo ba đi nhậu. Ba là người sống ngay thẳng, phóng khoáng, thích kết giao bạn bè, sẵn lòng giúp đỡ những ai gặp khó khăn… Ba luôn dạy chúng em phải biết tôn trọng người khác, biết quý trọng tài năng của người khác.

Ba thường nói rằng, trong cuộc sống đừng quá bon chen, biết cách làm việc nhưng cũng phải biết cách nghỉ ngơi, hưởng thụ. Làm nghề gì không quan trọng, quan trọng là phải giỏi nghề, sống được bằng nghề đó, chỉ làm chuyên môn cho giỏi, không nên đi theo nghề làm chính trị…

Ba nói, sống ở đời không để ai lợi dụng mình và mình cũng không lợi dụng người khác, thế mới có quan hệ lâu dài được. Có một điều ba nhắc đi nhắc lại nhiều lần là phải luôn tôn trọng sự thật, dù sự thật đó có phũ phàng đến đâu …- Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng thổ lộ - Em còn một chị gái nữa, chị Hoài Hương.

Chị Hoài Hương là con riêng của vợ nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Khi nhà văn Nguyễn Quang Sáng mất, vợ ông, bà Lương Thị Phương đã tâm sự nhiều điều trên một tờ báo. Bà nói rằng, chồng bà, nhà văn Nguyễn Quang Sáng hơn bà 5 tuổi, là đồng hương của nhau. Trước khi bà lấy người chồng đầu tiên, nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã ngỏ lời với bà nhưng bà từ chối vì “Lúc đó, tôi sợ giới văn nghệ sỹ lắm”.

Một cảnh trong phim “Cánh đồng hoang”, mà nhà văn Nguyễn Quang Sáng viết kịch bản.
Một cảnh trong phim “Cánh đồng hoang”, mà nhà văn Nguyễn Quang Sáng viết kịch bản.

Sau khi chồng qua đời, bà định ở vậy nuôi con “không ngờ, ông ấy hỏi cưới tôi một lần nữa, thấy ông ấy chân tình, tôi không thể từ chối… ông ấy dễ tính, dễ thương, bình dị lắm… Tôi bị bệnh đủ thứ, tôi cứ tưởng mình chết trước ông ấy, vậy mà…”. Mái tóc bạc phơ, bà khóc đau đớn trong đám tang chồng mình - nhà văn Nguyễn Quang Sáng.

Loạt ảnh tuổi thơ của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cùng cha đã gây xúc động mạnh cho nhiều người được đăng tải trên mạng. Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng nói rằng, đối với các con, cha anh như một người bạn, luôn chia sẻ, động viên, khuyến khích các con trong học tập, trong lao động sáng tạo, luôn tôn trọng các con trong cuộc sống hàng ngày, luôn chăm sóc các con khi má anh bị bệnh.

Cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng, sinh năm 1932 tại Chợ Mới, An Giang. Ông mất năm 2014 tại thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 1946, ông xung phong vào bộ đội.

Năm 1954, nhà văn Nguyễn Quang Sáng tập kết ra Bắc, làm ở Phòng Văn nghệ Đài Tiếng nói Việt Nam.

Từ năm 1958 về công tác ở Hội nhà văn Việt Nam, làm biên tập viên Báo Văn Nghệ, rồi Nhà xuất bản Văn Học.

Năm 1966, ông xung phong vào chiến trường, là cán bộ sáng tác ở Hội Văn nghệ giải phóng. Đó là thời kỳ nhiều tác phẩm nổi tiếng của ông được giới thiệu rộng rãi ở miền Bắc, có tác phẩm đã được đưa vào sách giáo khoa.

Năm 1972, ông ra Hà Nội, công tác ở Hội Nhà văn Việt Nam. Sau năm 1975, nhà văn Nguyễn Quang Sáng về làm Tổng thư ký, rồi Chủ tịch Hội Nhà văn thành phố Hồ Chí Minh. Nhiều năm ông là ủy viên BCH rồi Phó Tổng thư ký Hội Nhà văn Việt Nam. Năm 2000, ông được trao giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã để lại nhiều tác phẩm văn học nổi tiếng như Chiếc lược ngà (tập truyện ngắn), Đất lửa (tiểu thuyết ), Ông Năm Hạng (tập truyện ngắn), Con mèo Foufita (tập truyện ngắn)… Nhiều kịch bản do ông viết đã được dựng thành phim, đoạt nhiều giải thưởng trong nước và thế giới như Cánh đồng hoang, Mùa gió chướng, Mùa nước nổi …

Ngày còn học phổ thông tôi say mê đọc tác phẩm của ông, nhất là tập truyện Người quê hương thấm đẫm tính nhân văn với nhiều hình ảnh đẹp về quê hương đất nước.

Nhiều lần nhà văn Nguyễn Quang Sáng đến dự các buổi gặp mặt các nhà văn trẻ tại Hội nghị Những người viết văn trẻ toàn quốc cũng như các buổi trao giải “Tác phẩm tuổi xanh” do chúng tôi tổ chức. Ông đặc biết quan tâm đến những tài năng trẻ trong văn học nghệ thuật và được các nhà văn trẻ rất mến mộ. Nói chuyện với các nhà văn trẻ, ông luôn nói đến tính chân thật trong các tác phẩm nghệ thuật, nhà văn phải biết tôn trong sự thật, tôn trọng lịch sử…

Tôn trọng sự thật, đó cũng là điều mà cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng  luôn dạy các con mình.

Dương Kỳ Anh

Các tin khác

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 1306/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ khẳng định tầm chiến lược: “Văn hóa không dừng lại ở vai trò cầu nối hữu nghị, mà đã trở thành “sức mạnh mềm” cốt lõi, thành lá chắn từ xa bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia.

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Phát biểu trong buổi thăm và làm việc tại Trung tâm Kỹ thuật nghiệp vụ Công an nhân dân, ngày 6/7/2026 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Lịch sử đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội đã chứng minh vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của công tác kỹ thuật nghiệp vụ...”.

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Những ngày tháng 7, trên dải đất miền Trung nắng gió, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Cục Ngoại tuyến, Bộ Công an lặng lẽ đi qua những miền đất lửa Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. Trong hành trình “Theo dấu chân những người anh hùng”, mỗi địa danh đi qua không chỉ là một điểm dừng chân, mà còn là một miền ký ức thiêng liêng. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ là lời tri ân, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình...

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Cách đây 54 năm, người Đại đội trưởng Đại đội 34 pháo cao xạ 37mm của tự vệ mỏ đã anh dũng hy sinh trên mỏm đồi 104 thuộc dãy Ba Đèo, khi chỉ huy đơn vị chiến đấu đến những phút cuối cùng trong trận không kích dữ dội của không quân Mỹ trên vùng trời Quảng Ninh.

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Chúng tôi về thăm khu tưởng niệm nhà văn, liệt sĩ Nam Cao (1917-1951) đúng vào vụ chuối ngự chín rộ thơm phức. Nằm bên sông Châu, những cây đại quanh vườn ra hoa quanh năm trắng muốt. Khu tưởng niệm nhà văn Nam Cao (thành lập năm 2004) là một trong số ít địa chỉ văn chương được công nhận là Di tích cấp Quốc gia (2023). Đây là một quần thể di tích, gồm bảo tàng di sản văn học của Nam Cao, ngôi nhà Bá Kiến và dấu chứng lò gạch trong làng.