Nhà văn Nguyễn Quang Sáng qua câu chuyện của đạo diễn “Dũng khùng”

Một trong những nhà văn Việt Nam hiện đại quan tâm thực sự đến những người viết trẻ theo tôi chính là nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Ông cũng là người sống hết mình, trung thực hết mình và luôn dạy các con biết tôn trọng sự thật.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng mà báo chí thường gọi là “Dũng khùng” - con trai cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng - trò chuyện với tôi tại một quán cà phê trên đường Nguyễn Huệ (thành phố Hồ Chí Minh).

Quang Dũng kể về cách dạy con của ba mình có vẻ khác người.

Nghỉ hè, các bạn trong lớp đi học thêm, nhưng nhà văn Nguyễn Quang Sáng bảo con “Nhà nước đã định ra kỳ nghỉ hè thì các con cứ nghỉ, sao lại phải đi học thêm”. Ông không cho con đi học thêm ở nhà cô giáo hay ở các lớp học thêm của nhà trường. Ông cho các con mình “học thêm” bằng những chuyến đi thực tế trong dịp nghỉ hè.

“Hồi học lớp 6, lớp 7, vào dịp nghỉ hè, ba mua vé tàu Bắc - Nam cho hai anh em đi. Ba nói, đây là cách học thêm tốt nhất. Ba dẫn hai anh em đi từ Nam ra Bắc, đến những nơi cần đến thì nghỉ lại như Huế, Nha Trang, Thanh Hóa, Bắc Ninh... Những nơi nghỉ lại, ba đều dẫn hai anh em đi thăm, giới thiệu những danh lam, tháng cảnh, phong tục, tập quán, tiếp xúc với người dân ở đó.

Đến Bắc Ninh, ba còn dẫn hai anh em đi nghe hát quan họ… Ba rất quan tâm đến thực tế cuộc sống, muốn các con mình ngay từ lúc còn học phổ thông biết cách quan sát, tìm hiểu, học hỏi từ thực tế hàng ngày ở nhiều nơi trên đất nước mình.

Gia đình nhà văn Nguyễn Quang Sáng.
Gia đình nhà văn Nguyễn Quang Sáng.

Ba em là người rất tôn trọng thực tế, tôn trọng sự thật, lẽ phải và luôn dạy các con phải biết cách tôn trọng sự thật, tôn trọng lẽ phải. Ba nói, tôn trọng sự thật chính là tôn trọng bản thân mình. Làm người, trước hết phải biết tôn trọng bản thân mình. Có tôn trọng bản thân mình mới biết tôn trọng người khác…” - Đạo diễn Quang Dũng tâm sự.

Cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng có hai người con trai là Nguyễn Viết Quang, sinh năm 1973, hiện là kiến trúc sư, có công ty riêng và đạo diễn trẻ Nguyễn Quang Dũng với nhiều bộ phim ăn khách, nổi tiếng như Nụ hôn thần chết, Giải cứu thần chết, Con gà trống… hiện Nguyễn Quang Dũng đang hội tụ nhiều người đẹp trong phim “Mỹ nhân kế”, mà báo chí cũng tốn nhiều giấy mực về anh. Khi Nguyễn Quang Dũng làm giám khảo Việt Nam Idol, anh cũng có nhiều nhận xét “gây sốc”, được bạn trẻ thích thú.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng kể rằng, ba anh - cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng- muốn anh trở thành nhạc sỹ. Thủa còn học phổ thông, Nguyễn Quang Dũng cũng sáng tác nhạc, ra Album, có người khen, cũng có người chê. Quang Dũng còn viết nhạc cho phim Những cô gái chân dài.

Nguyễn Quang Dũng thú nhận rằng, trước đây anh không thích lắm các tác phẩm văn học của ba mình, mãi sau này, khi ngồi đọc lại, đọc hết tác phẩm của ba anh mới thấy hay.

Một lần, Nguyễn Quang Dũng kể, năm ấy anh 15 hay 16 tuổi gì đó, đang ngồi xem bộ phim Cánh đồng hoang với ba (phim Cánh đồng hoang do cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng viết kịch bản, được huy chương vàng Liên hoan Phim quốc tế Moskva năm 1981), Nguyễn Quang Dũng thấy hay quá đã thốt lên: “Ba ơi, con sẽ đi học đạo diễn”. Lúc đó nhà văn Nguyễn Quang Sáng chỉ gật đầu mà không nói gì.

Năm Nguyễn Quang Dũng bước sáng tuổi 18, ba anh gọi vào và bảo: “Trước đây con nói sẽ học đạo diễn, sắp đến kỳ thi rồi, sao con không làm đơn đăng ký dự thi?”. Nguyễn Quang Dũng ngớ ra, liền viết đơn thi vào Trường Cao đẳng Sân khấu điện ảnh thành phố Hồ Chí Minh.

“Hồi chúng em còn nhỏ, má bị bệnh, ba em một mình chăm sóc các con. Đi làm, ba cũng cho hai anh em đi theo. Đi nhậu, ba cũng cho các con đi. Sau này, chính tụi em đèo ba đi nhậu. Ba là người sống ngay thẳng, phóng khoáng, thích kết giao bạn bè, sẵn lòng giúp đỡ những ai gặp khó khăn… Ba luôn dạy chúng em phải biết tôn trọng người khác, biết quý trọng tài năng của người khác.

Ba thường nói rằng, trong cuộc sống đừng quá bon chen, biết cách làm việc nhưng cũng phải biết cách nghỉ ngơi, hưởng thụ. Làm nghề gì không quan trọng, quan trọng là phải giỏi nghề, sống được bằng nghề đó, chỉ làm chuyên môn cho giỏi, không nên đi theo nghề làm chính trị…

Ba nói, sống ở đời không để ai lợi dụng mình và mình cũng không lợi dụng người khác, thế mới có quan hệ lâu dài được. Có một điều ba nhắc đi nhắc lại nhiều lần là phải luôn tôn trọng sự thật, dù sự thật đó có phũ phàng đến đâu …- Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng thổ lộ - Em còn một chị gái nữa, chị Hoài Hương.

Chị Hoài Hương là con riêng của vợ nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Khi nhà văn Nguyễn Quang Sáng mất, vợ ông, bà Lương Thị Phương đã tâm sự nhiều điều trên một tờ báo. Bà nói rằng, chồng bà, nhà văn Nguyễn Quang Sáng hơn bà 5 tuổi, là đồng hương của nhau. Trước khi bà lấy người chồng đầu tiên, nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã ngỏ lời với bà nhưng bà từ chối vì “Lúc đó, tôi sợ giới văn nghệ sỹ lắm”.

Một cảnh trong phim “Cánh đồng hoang”, mà nhà văn Nguyễn Quang Sáng viết kịch bản.
Một cảnh trong phim “Cánh đồng hoang”, mà nhà văn Nguyễn Quang Sáng viết kịch bản.

Sau khi chồng qua đời, bà định ở vậy nuôi con “không ngờ, ông ấy hỏi cưới tôi một lần nữa, thấy ông ấy chân tình, tôi không thể từ chối… ông ấy dễ tính, dễ thương, bình dị lắm… Tôi bị bệnh đủ thứ, tôi cứ tưởng mình chết trước ông ấy, vậy mà…”. Mái tóc bạc phơ, bà khóc đau đớn trong đám tang chồng mình - nhà văn Nguyễn Quang Sáng.

Loạt ảnh tuổi thơ của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cùng cha đã gây xúc động mạnh cho nhiều người được đăng tải trên mạng. Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng nói rằng, đối với các con, cha anh như một người bạn, luôn chia sẻ, động viên, khuyến khích các con trong học tập, trong lao động sáng tạo, luôn tôn trọng các con trong cuộc sống hàng ngày, luôn chăm sóc các con khi má anh bị bệnh.

Cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng, sinh năm 1932 tại Chợ Mới, An Giang. Ông mất năm 2014 tại thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 1946, ông xung phong vào bộ đội.

Năm 1954, nhà văn Nguyễn Quang Sáng tập kết ra Bắc, làm ở Phòng Văn nghệ Đài Tiếng nói Việt Nam.

Từ năm 1958 về công tác ở Hội nhà văn Việt Nam, làm biên tập viên Báo Văn Nghệ, rồi Nhà xuất bản Văn Học.

Năm 1966, ông xung phong vào chiến trường, là cán bộ sáng tác ở Hội Văn nghệ giải phóng. Đó là thời kỳ nhiều tác phẩm nổi tiếng của ông được giới thiệu rộng rãi ở miền Bắc, có tác phẩm đã được đưa vào sách giáo khoa.

Năm 1972, ông ra Hà Nội, công tác ở Hội Nhà văn Việt Nam. Sau năm 1975, nhà văn Nguyễn Quang Sáng về làm Tổng thư ký, rồi Chủ tịch Hội Nhà văn thành phố Hồ Chí Minh. Nhiều năm ông là ủy viên BCH rồi Phó Tổng thư ký Hội Nhà văn Việt Nam. Năm 2000, ông được trao giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã để lại nhiều tác phẩm văn học nổi tiếng như Chiếc lược ngà (tập truyện ngắn), Đất lửa (tiểu thuyết ), Ông Năm Hạng (tập truyện ngắn), Con mèo Foufita (tập truyện ngắn)… Nhiều kịch bản do ông viết đã được dựng thành phim, đoạt nhiều giải thưởng trong nước và thế giới như Cánh đồng hoang, Mùa gió chướng, Mùa nước nổi …

Ngày còn học phổ thông tôi say mê đọc tác phẩm của ông, nhất là tập truyện Người quê hương thấm đẫm tính nhân văn với nhiều hình ảnh đẹp về quê hương đất nước.

Nhiều lần nhà văn Nguyễn Quang Sáng đến dự các buổi gặp mặt các nhà văn trẻ tại Hội nghị Những người viết văn trẻ toàn quốc cũng như các buổi trao giải “Tác phẩm tuổi xanh” do chúng tôi tổ chức. Ông đặc biết quan tâm đến những tài năng trẻ trong văn học nghệ thuật và được các nhà văn trẻ rất mến mộ. Nói chuyện với các nhà văn trẻ, ông luôn nói đến tính chân thật trong các tác phẩm nghệ thuật, nhà văn phải biết tôn trong sự thật, tôn trọng lịch sử…

Tôn trọng sự thật, đó cũng là điều mà cố nhà văn Nguyễn Quang Sáng  luôn dạy các con mình.

Dương Kỳ Anh

Các tin khác

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan tọa lạc trên đường Đông Phương Hồng, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, do Nhà nghiên cứu Lịch sử Văn hóa Nguyễn Tử Chương sáng lập từ năm 2020. Đó là một không gian nghiêm tĩnh, lưu giữ những tư liệu, kỷ vật thiêng liêng về cựu chiến binh - nhà giáo Nguyễn Tử Lan cùng đồng đội - những người đã tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ ngay từ những ngày đầu, và góp phần không nhỏ làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc.

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.