Nhà thơ và Bí thư Tỉnh ủy

Nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi (1933-2008) sinh ở xã Thanh Cát, huyện Thanh Chương (Nghệ An) nhưng lại trở thành giáo viên dạy văn nổi tiếng ở tỉnh Vĩnh Phú (trước đây gồm 2 tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ) khi mới ngoài 20 tuổi. Ông là tác giả của 3 tập văn xuôi, 9 tập thơ và đã viết hàng trăm bài phê bình.

Thơ ông thường trực một nỗi nhớ thương vùng quê nắng lắm, bão nhiều. Chính cái tâm, cái tình da diết với miền quê xứ Nghệ lam lũ, nghèo khó đã giúp ông có những tác phẩm thành công về quê hương. Ông cũng là một trong những tác giả có nhiều bài thơ được đưa vào chương trình sách giáo khoa để giảng dạy cho học sinh.

Hồi nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi còn dạy học ở Vĩnh Phú, trong số học sinh có một em là con gái của Bí thư Tỉnh uỷ Kim Ngọc. Một hôm, cuối buổi học, anh Bình là thư ký riêng của Bí thư tới trường tìm gặp thầy Vợi, gọi thầy tới nhà riêng gặp Bí thư để báo cáo việc học tập của cô con gái. Nghe vậy, thầy Vợi buồn và giận lắm. Thầy nói với thầy hiệu trưởng cùng ngồi đó: "Anh làm chứng cho tôi về lời anh Bình nói hôm nay nhé".

Buổi học hôm sau, thầy Vợi cho cô học trò nghỉ sớm để mang về lá thư gửi cho bố cô. Trong thư ông nói đại ý xưa nay đạo học ở Việt Nam chưa từng có thầy giáo nào phải tới nhà riêng để báo cáo với phụ huynh về việc học tập của con cái họ. Ngay cả với bậc vua chúa cũng chưa từng có ai dám đòi hỏi điều đó với người thầy.

Thế mới biết Nguyễn Bùi Vợi người xứ Nghệ có bản lĩnh cứng rắn, thẳng thắn biết nhường nào. Và ông mời Bí thư Tỉnh uỷ muốn biết về tình hình học tập của cô con gái thì đến gặp ông ở trường hoặc ở nhà riêng của ông.

Thư chuyển đi được vài chục phút thì xe con của Bí thư Tỉnh uỷ đến trường. Gặp thầy Vợi, Bí thư Kim Ngọc chân thành xin lỗi về sự thất lễ của người thư ký. Hoá ra người thư ký thoạt nghe Bí thư Kim Ngọc hỏi vợ xem gần đây có gặp các thầy cô để hỏi về tình hình học tập của con không, thì thư ký của Bí thư Kim Ngọc đã nhanh nhảu vội đi thu xếp "gọi thầy giáo Vợi tới nhà Bí thư".

Thầy Vợi càng quý ông Kim Ngọc hơn khi biết thêm một điều: cô con gái đưa thư tới giữa lúc Bí thư đang chủ trì họp Thường vụ Tỉnh uỷ, ông phải nhờ Phó Bí thư chủ trì cuộc họp để đến gặp thầy Vợi. Ba năm sau cuộc gặp thầy giáo - phụ huynh đó, thầy Vợi được điều sang công tác ở Ty Văn hoá, làm biên tập thơ. Ông là một trong những người sáng lập Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Vĩnh Phú (cũ).

Năm 2000, Bí thư Kim Ngọc - người tiên phong đề xướng chủ trương "khoán hộ" trong nông nghiệp được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Độc lập. Nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi đã làm thơ "Nhớ ông Kim Ngọc" viết về vị Bí thư nổi tiếng này với những xúc cảm trân trọng: "Sách không làm ra đời mà đời làm nên sách/ Tay cầm lõm sẹo cày nên ông thấu lòng dân/ Giọt mồ hôi mặn đồng những năm khoán hộ/ Ấm bao gia đình chỉ cay đắng một mình ông/ Nằm dưới đất ngực còn thơm Huân chương Độc lập/ Khoai lúa nôn nao nghe đất mở những mùa vàng/ Cánh đồng nào giờ đây cũng mang hồn Kim Ngọc/ Người lặng lẽ đi về trong chuyện kể dân gian...".

Lê Hồng Bảo Uyên

Các tin khác

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Suốt nhiều năm qua, không quá khó thấy những dự án thống trị phòng vé quốc tế là các bom tấn có kinh phí khổng lồ, được thực hiện bởi những đạo diễn có tên tuổi, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng hay được quảng bá một cách rộng khắp… Nhưng với điện ảnh 2026, một chương đoạn mới đã được mở ra, nơi các khuôn mẫu đã hết “phép màu” và không có gì là chắc chắn cả.

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Nhà thơ Bằng Việt ở tuổi 85 được trao tặng Giải thưởng lớn của “Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” năm 2026. Thêm một dấu son để ghi nhận một cuộc đời thi ca gắn bó với mảnh đất ngàn năm văn hiến.

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Một trong những nguồn cảm hứng để dựng nên bộ phim “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” là những nghi án và truyền thuyết về cái chết của cha con Vua Đinh Tiên Hoàng cùng lăng mộ trên Mã Yên Sơn. Ngọn núi huyền thoại này được xem là “huyệt đế vương”, một trong những danh sơn của cố đô Hoa Lư, Ninh Bình.

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Tối 8/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã vinh danh nhà thơ, nhà viết tiểu luận, học giả văn chương cổ điển và nghệ sĩ thể nghiệm người Canada Anne Carson là chủ nhân mới nhất của giải Nobel Văn chương. Đây là kết quả không quá bất ngờ, bởi không chỉ là một trong hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất ngay trước "giờ G", mà bà còn sở hữu di sản sáng tạo vô cùng đồ sộ, được đánh giá cao.

Điều Ước để lại

Điều Ước để lại

Có những chuyến đi không đơn thuần là sự dịch chuyển về vị trí địa lý, mà là một hành trình tìm về những khoảng lặng tâm hồn và cả chiều sâu văn hóa. Đầu thu này, chúng tôi đã có một chuyến đi như thế!

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

Chỉ ít ngày sau khi nhà văn Higashino Keigo qua đời, cuốn tiểu thuyết mới nhất và cũng là cuối cùng của ông đã được phát hành ở Nhật Bản vào sáng 5/8/2026 như một "lời giã biệt" hàng triệu độc giả yêu mến ông suốt hơn 40 năm qua...

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Ngoài khu lưu niệm Nguyễn Du ở Hà Tĩnh, khu lưu niệm Lê Quý Đôn ở Thái Bình và khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở Bến Tre, thì văn học hiện đại nước ta cũng đã có công trình Bảo tàng Văn học Việt Nam. Thế nhưng, nhìn ra các nước trong khu vực, so với Trung Quốc, thì cách lưu dấu văn nhân ở Việt Nam vẫn chưa thể hiện được tính chuyên nghiệp. Chúng tôi đã có dịp “mục sở thị” một số mô hình bảo tàng văn nhân tại Bắc Kinh và không khỏi trầm trồ về sự đầu tư nghiêm túc và sự quản lý khoa học.

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Văn học dân gian là tấm gương phản chiếu hành trình con người đi từ thuở hoang sơ đến văn minh. Lần theo dấu vết các trang truyện cổ, chúng ta sẽ thấy tổ tiên đã từng bước dựng xây nền tảng gia đình, thiết lập trật tự xã hội bằng cả trí tuệ lẫn sự trải nghiệm qua nhiều thế hệ.

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.