Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Nguyễn Đình Thi (20/12/1924 – 20/12/2024)

Nguyễn Đình Thi - một thế kỷ nhớ về một tài hoa

Nguyễn Đình Thi sinh năm 1924 tại Luang Prabang (Lào), nhưng quê hương gốc rễ của ông là Hà Nội - mảnh đất đã nuôi dưỡng và truyền cảm hứng cho nhiều sáng tác của ông. Ông là một nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, nhà viết kịch và nhà lý luận phê bình văn học đa tài.

Cuộc đời và những thành công

Nguyễn Đình Thi sinh năm 1924 tại Luang Prabang (Lào), nhưng quê hương gốc rễ của ông là Hà Nội - mảnh đất đã nuôi dưỡng và truyền cảm hứng cho nhiều sáng tác của ông. Ông là một nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, nhà viết kịch và nhà lý luận phê bình văn học đa tài. Cuộc đời ông gắn liền với sự nghiệp kháng chiến, xây dựng đất nước và nền văn học cách mạng. Ông từng đảm nhiệm các chức vụ quan trọng như Tổng Thư ký Hội Văn hóa Cứu quốc, Tổng Thư ký Hội Nhà văn Việt Nam và Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam. Trong suốt cuộc đời hoạt động nghệ thuật, Nguyễn Đình Thi để lại dấu ấn trong nhiều lĩnh vực: từ thơ, nhạc, văn xuôi đến kịch nghệ và tiểu luận văn học.

Nguyễn Đình Thi - một thế kỷ nhớ về một tài hoa -0
 Nhà thơ Nguyễn Đình Thi.

Với âm nhạc: "Diệt phát xít" là ca khúc đầy khí thế, góp phần cổ vũ phong trào cách mạng năm 1945. "Người Hà Nội" là bài ca mang vẻ đẹp hào hùng, khắc họa tinh thần kiên cường của người dân Thủ đô trong kháng chiến chống Pháp.

Trong thơ ca: Với "Đất nước", ông được coi là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của văn học Việt Nam hiện đại. Bài thơ kết hợp chất hiện thực, lãng mạn và hào sảng, thể hiện tình yêu sâu sắc với đất nước. Ở lĩnh vực văn xuôi: Tiểu thuyết "Vỡ bờ" (hai tập) là một tác phẩm đồ sộ, tái hiện bức tranh lịch sử của dân tộc trong giai đoạn sôi động của cách mạng. Đối với kịch nghệ: Ông tiên phong trong việc đưa các chất liệu hiện thực và lịch sử vào sân khấu. Tuy nhiên, một số vở như "Con nai đen", "Nguyễn Trãi ở Đông Quan" đã gặp phải sự kiểm duyệt vì tính táo bạo trong góc nhìn lịch sử. Năm 1996, Nguyễn Đình Thi được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật, ghi nhận những cống hiến xuất sắc của ông.

Những câu chuyện, kỷ niệm đáng nhớ

Sáng tác trong bom đạn

Nguyễn Đình Thi từng kể rằng, bài hát "Người Hà Nội" ra đời khi ông chứng kiến cảnh bom đạn tàn phá thành phố. Trong một căn hầm trú ẩn chật chội, tiếng đàn guitar mộc mạc cất lên cùng lời ca chân thật về tình yêu Hà Nội đã khiến mọi người cảm động. Nhiều người lính đã nhắc đến bài hát như một ngọn lửa tiếp sức cho họ trong những giờ phút hiểm nguy nhất.

Bài thơ "Đất nước" và cái nhìn xa

Bài thơ "Đất nước" nổi tiếng của Nguyễn Đình Thi không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là kết tinh từ những trải nghiệm và suy tư sâu sắc của ông. Trong một buổi họp mặt văn nghệ, ông từng tâm sự rằng: “Tôi viết bài thơ này không chỉ để ngợi ca một dải đất đẹp, mà còn muốn gửi gắm niềm tin rằng chúng ta - những người Việt Nam - có thể xây dựng một đất nước tự do và mạnh mẽ”. Điều thú vị là, khi viết "Đất nước", ông đã chỉnh sửa nhiều lần, đặc biệt là đoạn mở đầu. Người bạn thân của ông, nhà thơ Xuân Diệu, từng nói vui: “Thi sửa thơ như nông dân cày ruộng, từng câu, từng chữ đều được “vun xới” cẩn thận”.

Tấm lòng với văn nghệ sĩ trẻ

Là một người lãnh đạo trong giới văn học nghệ thuật, Nguyễn Đình Thi luôn khuyến khích các thế hệ trẻ đổi mới, sáng tạo. Trong một cuộc hội thảo với các nhà văn trẻ, có người hỏi ông: “Thưa anh Thi, làm sao để sáng tác được một bài thơ hay?”. Ông đáp: “Hãy sống hết mình, yêu hết mình, và nghĩ hết mình. Từ đó, cái hay sẽ tự chảy ra như mạch nước ngầm”. Câu nói này sau đó đã trở thành kim chỉ nam cho không ít văn nghệ sĩ trẻ khi bắt đầu bước vào con đường sáng tác.

Giai thoại về “Con nai đen”

Vở kịch "Con nai đen" của ông bị cấm diễn một thời gian vì lý do kiểm duyệt, nhưng lại được người trong giới sân khấu đánh giá rất cao vì sự độc đáo và tính triết lý. Một lần, khi được hỏi về việc tác phẩm bị cấm, ông chỉ mỉm cười và nói: “Nai đen thì phải ở trong rừng, khi nào trời sáng nó sẽ tự bước ra”. Lời nói đầy hình ảnh này vừa mang tính triết lý, vừa thể hiện thái độ điềm tĩnh của ông trước nghịch cảnh.

Nguyễn Đình Thi - một thế kỷ nhớ về một tài hoa -1

Người kể chuyện hài hước

Nguyễn Đình Thi không chỉ là một nhà thơ nghiêm túc mà còn là một người rất hài hước. Trong các buổi họp mặt, ông thường kể những câu chuyện tiếu lâm hoặc làm thơ ứng tác khiến mọi người cười sảng khoái. Một lần, khi nói về thói quen “đổi gió” trong sáng tác, ông bông đùa: “Viết mãi thơ mà không đổi qua nhạc hay kịch, thì ngòi bút cũng mỏi tay chứ!”.

Những bài học từ nghệ sĩ đa tài Nguyễn Đình Thi

Cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Đình Thi để lại nhiều bài học quý giá cho người làm nghệ thuật:

- Tâm hồn đa dạng: Một nghệ sĩ thực thụ không chỉ giới hạn mình trong một lĩnh vực mà cần mở rộng ra các hình thức sáng tạo khác.

- Tinh thần dân tộc: Nguyễn Đình Thi luôn hướng về đất nước, con người và lịch sử dân tộc. Đây là bài học lớn cho mọi nghệ sĩ về sứ mệnh gắn bó với nhân dân và thời đại.

- Sự sáng tạo không ngừng: Ông luôn tìm tòi, đổi mới cách viết, cách thể hiện, thậm chí chấp nhận cả những thử thách và rủi ro.

Lời kết

Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Nguyễn Đình Thi, chúng ta tưởng nhớ và tri ân một cây đại thụ của văn học Việt Nam. Những đóng góp của ông không chỉ làm giàu thêm nền văn hóa nước nhà mà còn truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nghệ sĩ tiếp bước. Ông ra đi, nhưng tên tuổi và những tác phẩm của ông mãi là niềm tự hào của văn học nghệ thuật nước nhà.

Nguyên hùng

Các tin khác

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Khi còn ở dương thế, Trần Nguyên Dũng là một họa sĩ trầm lặng, luôn là người lắng nghe trong mọi cuộc vui. Tại triển lãm “Những ngày thảnh thơi”, hội họa sẽ kể những câu chuyện về thế giới nội tâm đầy sắc màu của ông...

Họa sĩ Tạ Tỵ Với chiếc đũa thần màu nhiệm

Họa sĩ Tạ Tỵ Với chiếc đũa thần màu nhiệm

Tôi thực sự ngạc nhiên khi đọc được bút tích của họa sĩ Tạ Tỵ (1921-2004) để lại với đề từ sâu sắc rằng: “Nghệ thuật là cao quý. Người làm ra nghệ thuật đã cao quý. Người thưởng ngoạn nghệ thuật còn cao quý hơn” (trích “Tạ Tỵ- Dấu ấn sáng tạo” - NXB Hội Nhà văn-2019). Họa sĩ cần người xem luôn thấu hiểu và đồng hành sáng tạo cùng nghệ sĩ. Bởi lẽ, ông chính là người khởi đầu cho dòng tranh Lập thể vào đầu thập niên 50 (thế kỷ 20) nhưng đầy gian nan.