Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Theo kế hoạch được ông Trump công bố trên mạng xã hội, Mỹ sẽ bắt đầu hỗ trợ các tàu thương mại và thủy thủ đoàn đang bị “kẹt” trong khu vực Vịnh kể từ sáng 4/5 (giờ địa phương). Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ không cung cấp chi tiết cụ thể về cách thức triển khai, chỉ cho biết đây là một “cử chỉ nhân đạo” nhằm giúp các quốc gia trung lập nối lại hoạt động thương mại.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ -0
Nút thắt eo biển Hormuz chưa thể được gỡ. Ảnh minh họa Reuters. 

Trong tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nhấn mạnh Washington sẽ “hướng dẫn các tàu rời khỏi vùng biển bị hạn chế một cách an toàn”, trong bối cảnh nhiều tàu đã bị mắc kẹt hơn hai tháng và đang thiếu hụt lương thực, nhu yếu phẩm.

Tuy nhiên, phản ứng từ phía Tehran diễn ra nhanh chóng và cứng rắn. Bộ chỉ huy hợp nhất các lực lượng vũ trang Iran tuyên bố bất kỳ sự hiện diện nào của lực lượng nước ngoài, đặc biệt là quân đội Mỹ, tại eo biển  Hormuz đều sẽ bị coi là hành động đe dọa và sẽ “đáp trả mạnh mẽ”.

Tướng Ali Abdollahi, người đứng đầu bộ chỉ huy này, khẳng định an ninh tại eo biển nằm hoàn toàn trong tay Iran và mọi hoạt động hàng hải phải được phối hợp với lực lượng vũ trang nước này.

Bất chấp cảnh báo từ Iran, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết sẽ hỗ trợ chiến dịch với quy mô lớn, bao gồm khoảng 15.000 binh sĩ, hơn 100 máy bay trên bộ và trên biển, cùng các tàu chiến và thiết bị bay không người lái.

Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, nhấn mạnh việc triển khai lực lượng là cần thiết nhằm bảo đảm an ninh khu vực cũng như ổn định kinh tế toàn cầu, trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì phong tỏa hàng hải đối với Iran.

Theo Tổ chức hàng hải quốc tế, hiện có hàng trăm tàu cùng khoảng 20.000 thuyền viên chưa thể đi qua eo biển do xung đột. Tình trạng này đã khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng.

Ngay sau tuyên bố của ông Trump, Cơ quan thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở dầu đã bị trúng đạn chưa xác định khi di chuyển trong khu vực, cách Fujairah (Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất) khoảng 78 hải lý. Toàn bộ thủy thủ đoàn được xác nhận an toàn, song vụ việc làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải.

Việc Iran phong tỏa gần như toàn bộ hoạt động vận tải qua eo biển trong hơn hai tháng qua – ngoại trừ tàu của chính nước này – đã khiến giá năng lượng tăng vọt. Một số tàu cố gắng đi qua đã bị tấn công, trong khi Tehran cũng bắt giữ nhiều tàu khác. Đáp lại, Mỹ áp đặt phong tỏa đối với tàu xuất phát từ các cảng Iran.

Eo biển Hormuz trước khi xung đột xảy ra là nơi khoảng 20% lưu lượng dầu khí toàn cầu đi qua, điều này khiến bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều tác động trực tiếp đến thị trường quốc tế. Giá dầu thô đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng trong tuần trước và tiếp tục duy trì ở mức cao do bất ổn kéo dài.

Đáng chú ý, ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có thông báo về việc “giải vây” tại Hormuz, giá dầu thế giới không có biến động quá nhiều. Tính đến đầu giờ chiều 4/5, giá dầu Brent ở mức 108,99 USD/thùng. 

Trong bối cảnh đó, chính quyền Tổng thống Trump đang đối mặt với áp lực trong nước khi giá nhiên liệu tăng cao, có nguy cơ ảnh hưởng tới cử tri trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Song song với căng thẳng quân sự, các nỗ lực ngoại giao giữa Washington và Tehran vẫn chưa đạt tiến triển rõ rệt. Iran cho biết đã nhận được phản hồi từ Mỹ đối với đề xuất hòa bình gồm 14 điểm thông qua trung gian là Pakistan và đang xem xét nội dung này.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, cho biết hiện chưa có các cuộc đàm phán hạt nhân chính thức. Đề xuất của Tehran bao gồm việc tạm hoãn đàm phán hạt nhân cho tới khi chiến sự chấm dứt và các bên dỡ bỏ phong tỏa hàng hải.

Tuy nhiên, điều này đi ngược lại yêu cầu lâu nay của Washington, vốn muốn Iran phải chấp nhận các hạn chế nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân trước khi chấm dứt xung đột. Mỹ cũng yêu cầu Tehran từ bỏ kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cao – vật liệu mà Washington cho là có thể sử dụng cho mục đích quân sự.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ -0
Giá xăng dầu tiếp tục tăng do căng thẳng leo thang tại Trung Đông. Ảnh minh họa Anadolu/Getty Images

Về phần mình, Iran khẳng định chương trình hạt nhân mang tính hòa bình, song sẵn sàng thảo luận một số hạn chế nếu các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ. Trước đó, Tehran từng chấp nhận các điều khoản tương tự trong thỏa thuận năm 2015 mà Mỹ đã rút lui dưới thời nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.

Hiện chưa rõ chiến dịch hỗ trợ tàu thuyền của Mỹ sẽ được triển khai cụ thể ra sao, cũng như những quốc gia nào sẽ tham gia hoặc được hưởng lợi. Theo một số nguồn tin, kế hoạch này có thể không bao gồm việc tàu chiến Mỹ hộ tống trực tiếp tàu thương mại.

Trong khi đó, đề xuất 14 điểm của Iran được cho là bao gồm nhiều nội dung như rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực lân cận, dỡ bỏ phong tỏa, giải phóng tài sản bị đóng băng, bồi thường thiệt hại, chấm dứt xung đột trên các mặt trận, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz.

Với những khác biệt lớn giữa hai bên và nguy cơ va chạm quân sự ngày càng gia tăng, tình hình tại eo biển chiến lược này được dự báo sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, tác động sâu rộng tới an ninh khu vực và kinh tế toàn cầu trong thời gian tới.

Duy Tiến (Theo Al Jazeera, Reuters)

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.