Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Theo kế hoạch được ông Trump công bố trên mạng xã hội, Mỹ sẽ bắt đầu hỗ trợ các tàu thương mại và thủy thủ đoàn đang bị “kẹt” trong khu vực Vịnh kể từ sáng 4/5 (giờ địa phương). Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ không cung cấp chi tiết cụ thể về cách thức triển khai, chỉ cho biết đây là một “cử chỉ nhân đạo” nhằm giúp các quốc gia trung lập nối lại hoạt động thương mại.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ -0
Nút thắt eo biển Hormuz chưa thể được gỡ. Ảnh minh họa Reuters. 

Trong tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nhấn mạnh Washington sẽ “hướng dẫn các tàu rời khỏi vùng biển bị hạn chế một cách an toàn”, trong bối cảnh nhiều tàu đã bị mắc kẹt hơn hai tháng và đang thiếu hụt lương thực, nhu yếu phẩm.

Tuy nhiên, phản ứng từ phía Tehran diễn ra nhanh chóng và cứng rắn. Bộ chỉ huy hợp nhất các lực lượng vũ trang Iran tuyên bố bất kỳ sự hiện diện nào của lực lượng nước ngoài, đặc biệt là quân đội Mỹ, tại eo biển  Hormuz đều sẽ bị coi là hành động đe dọa và sẽ “đáp trả mạnh mẽ”.

Tướng Ali Abdollahi, người đứng đầu bộ chỉ huy này, khẳng định an ninh tại eo biển nằm hoàn toàn trong tay Iran và mọi hoạt động hàng hải phải được phối hợp với lực lượng vũ trang nước này.

Bất chấp cảnh báo từ Iran, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết sẽ hỗ trợ chiến dịch với quy mô lớn, bao gồm khoảng 15.000 binh sĩ, hơn 100 máy bay trên bộ và trên biển, cùng các tàu chiến và thiết bị bay không người lái.

Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, nhấn mạnh việc triển khai lực lượng là cần thiết nhằm bảo đảm an ninh khu vực cũng như ổn định kinh tế toàn cầu, trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì phong tỏa hàng hải đối với Iran.

Theo Tổ chức hàng hải quốc tế, hiện có hàng trăm tàu cùng khoảng 20.000 thuyền viên chưa thể đi qua eo biển do xung đột. Tình trạng này đã khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng.

Ngay sau tuyên bố của ông Trump, Cơ quan thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở dầu đã bị trúng đạn chưa xác định khi di chuyển trong khu vực, cách Fujairah (Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất) khoảng 78 hải lý. Toàn bộ thủy thủ đoàn được xác nhận an toàn, song vụ việc làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải.

Việc Iran phong tỏa gần như toàn bộ hoạt động vận tải qua eo biển trong hơn hai tháng qua – ngoại trừ tàu của chính nước này – đã khiến giá năng lượng tăng vọt. Một số tàu cố gắng đi qua đã bị tấn công, trong khi Tehran cũng bắt giữ nhiều tàu khác. Đáp lại, Mỹ áp đặt phong tỏa đối với tàu xuất phát từ các cảng Iran.

Eo biển Hormuz trước khi xung đột xảy ra là nơi khoảng 20% lưu lượng dầu khí toàn cầu đi qua, điều này khiến bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều tác động trực tiếp đến thị trường quốc tế. Giá dầu thô đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng trong tuần trước và tiếp tục duy trì ở mức cao do bất ổn kéo dài.

Đáng chú ý, ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có thông báo về việc “giải vây” tại Hormuz, giá dầu thế giới không có biến động quá nhiều. Tính đến đầu giờ chiều 4/5, giá dầu Brent ở mức 108,99 USD/thùng. 

Trong bối cảnh đó, chính quyền Tổng thống Trump đang đối mặt với áp lực trong nước khi giá nhiên liệu tăng cao, có nguy cơ ảnh hưởng tới cử tri trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Song song với căng thẳng quân sự, các nỗ lực ngoại giao giữa Washington và Tehran vẫn chưa đạt tiến triển rõ rệt. Iran cho biết đã nhận được phản hồi từ Mỹ đối với đề xuất hòa bình gồm 14 điểm thông qua trung gian là Pakistan và đang xem xét nội dung này.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, cho biết hiện chưa có các cuộc đàm phán hạt nhân chính thức. Đề xuất của Tehran bao gồm việc tạm hoãn đàm phán hạt nhân cho tới khi chiến sự chấm dứt và các bên dỡ bỏ phong tỏa hàng hải.

Tuy nhiên, điều này đi ngược lại yêu cầu lâu nay của Washington, vốn muốn Iran phải chấp nhận các hạn chế nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân trước khi chấm dứt xung đột. Mỹ cũng yêu cầu Tehran từ bỏ kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cao – vật liệu mà Washington cho là có thể sử dụng cho mục đích quân sự.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ -0
Giá xăng dầu tiếp tục tăng do căng thẳng leo thang tại Trung Đông. Ảnh minh họa Anadolu/Getty Images

Về phần mình, Iran khẳng định chương trình hạt nhân mang tính hòa bình, song sẵn sàng thảo luận một số hạn chế nếu các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ. Trước đó, Tehran từng chấp nhận các điều khoản tương tự trong thỏa thuận năm 2015 mà Mỹ đã rút lui dưới thời nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.

Hiện chưa rõ chiến dịch hỗ trợ tàu thuyền của Mỹ sẽ được triển khai cụ thể ra sao, cũng như những quốc gia nào sẽ tham gia hoặc được hưởng lợi. Theo một số nguồn tin, kế hoạch này có thể không bao gồm việc tàu chiến Mỹ hộ tống trực tiếp tàu thương mại.

Trong khi đó, đề xuất 14 điểm của Iran được cho là bao gồm nhiều nội dung như rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực lân cận, dỡ bỏ phong tỏa, giải phóng tài sản bị đóng băng, bồi thường thiệt hại, chấm dứt xung đột trên các mặt trận, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz.

Với những khác biệt lớn giữa hai bên và nguy cơ va chạm quân sự ngày càng gia tăng, tình hình tại eo biển chiến lược này được dự báo sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, tác động sâu rộng tới an ninh khu vực và kinh tế toàn cầu trong thời gian tới.

Duy Tiến (Theo Al Jazeera, Reuters)

Các tin khác

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Diễn đàn tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội đã chính thức khép lại sau hai ngày làm việc hiệu quả. Chia sẻ với phóng viên Báo CAND, các đại biểu quốc tế đều gửi lời chúc mừng tới Việt Nam tổ chức thành công sự kiện, khẳng định vai trò cầu nối chiến lược của nước chủ nhà trong thúc đẩy đối thoại, dự báo các xu hướng mới và định hình những giải pháp chung vì tương lai khu vực.

Bước đệm lịch sử hướng tới kỷ nguyên trở lại Mặt Trăng

Bước đệm lịch sử hướng tới kỷ nguyên trở lại Mặt Trăng

Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA) mới đây chính thức công bố đội hình phi hành đoàn cho chuyến bay vũ trụ Artemis III, sứ mệnh mang tính chất chuẩn bị cốt lõi trong bối cảnh nước này đang ráo riết lên kế hoạch đưa con người trở lại khám phá và chinh phục Mặt Trăng.

Nhóm E3 và Ukraine hoạch định điều kiện cho "nền hòa bình công bằng và lâu dài"

Nhóm E3 và Ukraine hoạch định điều kiện cho "nền hòa bình công bằng và lâu dài"

Các nhà lãnh đạo Anh, Đức và Pháp mới đây đã lên tiếng ủng hộ đề xuất tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm tìm kiếm một lệnh ngừng bắn. Đồng thời, các nước này nhấn mạnh châu Âu sẽ đóng vai trò chủ chốt trong bất kỳ tiến trình hòa bình nào.

Thấy gì từ vụ các phi hành gia trú ẩn khẩn cấp trên trạm ISS?

Thấy gì từ vụ các phi hành gia trú ẩn khẩn cấp trên trạm ISS?

Dù không dẫn tới một cuộc sơ tán thực sự, nhưng việc Trạm Vũ trụ Quốc tế phải kích hoạt quy trình trú ẩn khẩn cấp với các phi hành gia, đã thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Không chỉ phản ánh những rủi ro thường trực của hoạt động không gian, sự việc còn đặt ra bài toán ngày càng lớn về tuổi thọ của ISS, công trình đã vận hành liên tục hơn 25 năm và vẫn đang gánh vác nhiều sứ mệnh khoa học quan trọng của nhân loại.

Lãnh đạo Nga Và Ukraine phát đi tín hiệu sẵn sàng đối thoại

Lãnh đạo Nga Và Ukraine phát đi tín hiệu sẵn sàng đối thoại

Trong một diễn biến mang tính bước ngoặt, lãnh đạo Nga và Ukraine mới đây đã đưa ra những thông điệp mạnh mẽ về khả năng tiến tới một giải pháp ngoại giao trong bối cảnh cuộc xung đột đang bước sang năm thứ 5, cho thấy một cánh cửa đối thoại trực tiếp đang dần được hé mở.

Các chuyên gia lý giải lý do Israel vượt sông Litani, tiến sâu vào Lebanon

Các chuyên gia lý giải lý do Israel vượt sông Litani, tiến sâu vào Lebanon

Việc quân đội Israel tiến vượt sông Litani ở miền Nam Lebanon đang được giới quan sát đánh giá là một trong những diễn biến quân sự đáng chú ý nhất kể từ cuộc chiến Israel - Hezbollah năm 2006. Động thái này không chỉ đánh dấu sự mở rộng đáng kể của chiến dịch quân sự Israel tại Lebanon mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột khu vực tiếp tục leo thang trong bối cảnh các nỗ lực ngừng bắn và đàm phán vẫn chưa đạt kết quả rõ ràng.

Thông điệp mạnh mẽ về “lời giải châu Á” trước khủng hoảng toàn cầu

Thông điệp mạnh mẽ về “lời giải châu Á” trước khủng hoảng toàn cầu

Tối 29/5, Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 đã chính thức khai mạc tại Singapore, thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chức an ninh, giới hoạch định chính sách và truyền thông toàn cầu. Tâm điểm vững chắc của phiên khai mạc năm nay chính là bài phát biểu dẫn đề quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Ngay sau khi kết thúc, bài phát biểu đã nhanh chóng trở thành tiêu điểm trên hàng loạt các trang báo lớn và kênh thông tấn uy tín quốc tế, nhận được sự đồng thuận và đánh giá rất cao từ dư luận chính trị thế giới.

Shangri-La: Từ sáng kiến thúc đẩy đối thoại đến diễn đàn an ninh hàng đầu

Shangri-La: Từ sáng kiến thúc đẩy đối thoại đến diễn đàn an ninh hàng đầu

Khởi nguồn từ một ý tưởng sơ khởi nhằm thiết lập kênh thảo luận quốc phòng đa phương tại châu Á - Thái Bình Dương sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Đối thoại Shangri-La đã trải qua chặng đường hơn hai thập kỷ để khẳng định vị thế là một trong những diễn đàn an ninh hàng đầu. Bước sang năm 2026, đối mặt với một môi trường chiến lược toàn cầu đầy biến động, diễn đàn tiếp tục thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế.

“Lời cảnh báo khắc nghiệt” về khủng hoảng khí hậu toàn cầu

“Lời cảnh báo khắc nghiệt” về khủng hoảng khí hậu toàn cầu

Nhiều nhà khoa học cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn mà những hiện tượng thời tiết từng bị xem là bất thường đang dần trở thành “trạng thái bình thường mới” của khí hậu toàn cầu. Các đợt nắng nóng cực đoan không chỉ gây sức ép lên y tế, năng lượng và giao thông, mà còn đe dọa an ninh lương thực, tăng trưởng kinh tế và khả năng thích ứng của nhiều quốc gia.

Israel bắn phá phía Nam Lebanon, lệnh ngừng bắn trước nguy cơ sụp đổ

Israel bắn phá phía Nam Lebanon, lệnh ngừng bắn trước nguy cơ sụp đổ

Israel tiến hành các cuộc tập kích dữ dội trên khắp miền Nam Lebanon, trong khi lực lượng Hezbollah cũng xác nhận tấn công lực lượng của Tel Aviv, khiến lệnh ngừng bắn do Mỹ bảo trợ có nguy cơ sụp đổ, đồng thời ảnh hưởng đến triển vọng đạt thỏa thuận giữa Washington - Tehran.

Trung Quốc tăng tốc trên đường đua tới Mặt Trăng

Trung Quốc tăng tốc trên đường đua tới Mặt Trăng

Trung Quốc mới đây đã phóng thành công tàu vũ trụ có người lái Thần Châu-23 đưa ba phi hành gia lên trạm không gian Thiên Cung, đánh dấu bước tiến mới trong chương trình chinh phục không gian đầy tham vọng của Bắc Kinh. Đáng chú ý, một trong ba phi hành gia dự kiến sẽ lưu trú trên quỹ đạo suốt một năm – thời gian dài nhất từ trước đến nay đối với một sứ mệnh không gian có người lái của Trung Quốc.

Đường vào EU của Ukraine: Tưởng gần nhưng còn xa

Đường vào EU của Ukraine: Tưởng gần nhưng còn xa

Ukraine cho rằng nước này xứng đáng trở thành thành viên đầy đủ của Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, các thành viên EU chủ chốt muốn quá trình gia nhập của Ukraine diễn ra đúng trình tự và chỉ sẵn sàng cấp cho Kiev tư cách "thành viên liên kết".