Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Theo kế hoạch được ông Trump công bố trên mạng xã hội, Mỹ sẽ bắt đầu hỗ trợ các tàu thương mại và thủy thủ đoàn đang bị “kẹt” trong khu vực Vịnh kể từ sáng 4/5 (giờ địa phương). Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ không cung cấp chi tiết cụ thể về cách thức triển khai, chỉ cho biết đây là một “cử chỉ nhân đạo” nhằm giúp các quốc gia trung lập nối lại hoạt động thương mại.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ -0
Nút thắt eo biển Hormuz chưa thể được gỡ. Ảnh minh họa Reuters. 

Trong tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nhấn mạnh Washington sẽ “hướng dẫn các tàu rời khỏi vùng biển bị hạn chế một cách an toàn”, trong bối cảnh nhiều tàu đã bị mắc kẹt hơn hai tháng và đang thiếu hụt lương thực, nhu yếu phẩm.

Tuy nhiên, phản ứng từ phía Tehran diễn ra nhanh chóng và cứng rắn. Bộ chỉ huy hợp nhất các lực lượng vũ trang Iran tuyên bố bất kỳ sự hiện diện nào của lực lượng nước ngoài, đặc biệt là quân đội Mỹ, tại eo biển  Hormuz đều sẽ bị coi là hành động đe dọa và sẽ “đáp trả mạnh mẽ”.

Tướng Ali Abdollahi, người đứng đầu bộ chỉ huy này, khẳng định an ninh tại eo biển nằm hoàn toàn trong tay Iran và mọi hoạt động hàng hải phải được phối hợp với lực lượng vũ trang nước này.

Bất chấp cảnh báo từ Iran, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết sẽ hỗ trợ chiến dịch với quy mô lớn, bao gồm khoảng 15.000 binh sĩ, hơn 100 máy bay trên bộ và trên biển, cùng các tàu chiến và thiết bị bay không người lái.

Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, nhấn mạnh việc triển khai lực lượng là cần thiết nhằm bảo đảm an ninh khu vực cũng như ổn định kinh tế toàn cầu, trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì phong tỏa hàng hải đối với Iran.

Theo Tổ chức hàng hải quốc tế, hiện có hàng trăm tàu cùng khoảng 20.000 thuyền viên chưa thể đi qua eo biển do xung đột. Tình trạng này đã khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng.

Ngay sau tuyên bố của ông Trump, Cơ quan thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở dầu đã bị trúng đạn chưa xác định khi di chuyển trong khu vực, cách Fujairah (Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất) khoảng 78 hải lý. Toàn bộ thủy thủ đoàn được xác nhận an toàn, song vụ việc làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải.

Việc Iran phong tỏa gần như toàn bộ hoạt động vận tải qua eo biển trong hơn hai tháng qua – ngoại trừ tàu của chính nước này – đã khiến giá năng lượng tăng vọt. Một số tàu cố gắng đi qua đã bị tấn công, trong khi Tehran cũng bắt giữ nhiều tàu khác. Đáp lại, Mỹ áp đặt phong tỏa đối với tàu xuất phát từ các cảng Iran.

Eo biển Hormuz trước khi xung đột xảy ra là nơi khoảng 20% lưu lượng dầu khí toàn cầu đi qua, điều này khiến bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều tác động trực tiếp đến thị trường quốc tế. Giá dầu thô đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng trong tuần trước và tiếp tục duy trì ở mức cao do bất ổn kéo dài.

Đáng chú ý, ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có thông báo về việc “giải vây” tại Hormuz, giá dầu thế giới không có biến động quá nhiều. Tính đến đầu giờ chiều 4/5, giá dầu Brent ở mức 108,99 USD/thùng. 

Trong bối cảnh đó, chính quyền Tổng thống Trump đang đối mặt với áp lực trong nước khi giá nhiên liệu tăng cao, có nguy cơ ảnh hưởng tới cử tri trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Song song với căng thẳng quân sự, các nỗ lực ngoại giao giữa Washington và Tehran vẫn chưa đạt tiến triển rõ rệt. Iran cho biết đã nhận được phản hồi từ Mỹ đối với đề xuất hòa bình gồm 14 điểm thông qua trung gian là Pakistan và đang xem xét nội dung này.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, cho biết hiện chưa có các cuộc đàm phán hạt nhân chính thức. Đề xuất của Tehran bao gồm việc tạm hoãn đàm phán hạt nhân cho tới khi chiến sự chấm dứt và các bên dỡ bỏ phong tỏa hàng hải.

Tuy nhiên, điều này đi ngược lại yêu cầu lâu nay của Washington, vốn muốn Iran phải chấp nhận các hạn chế nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân trước khi chấm dứt xung đột. Mỹ cũng yêu cầu Tehran từ bỏ kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cao – vật liệu mà Washington cho là có thể sử dụng cho mục đích quân sự.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ -0
Giá xăng dầu tiếp tục tăng do căng thẳng leo thang tại Trung Đông. Ảnh minh họa Anadolu/Getty Images

Về phần mình, Iran khẳng định chương trình hạt nhân mang tính hòa bình, song sẵn sàng thảo luận một số hạn chế nếu các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ. Trước đó, Tehran từng chấp nhận các điều khoản tương tự trong thỏa thuận năm 2015 mà Mỹ đã rút lui dưới thời nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.

Hiện chưa rõ chiến dịch hỗ trợ tàu thuyền của Mỹ sẽ được triển khai cụ thể ra sao, cũng như những quốc gia nào sẽ tham gia hoặc được hưởng lợi. Theo một số nguồn tin, kế hoạch này có thể không bao gồm việc tàu chiến Mỹ hộ tống trực tiếp tàu thương mại.

Trong khi đó, đề xuất 14 điểm của Iran được cho là bao gồm nhiều nội dung như rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực lân cận, dỡ bỏ phong tỏa, giải phóng tài sản bị đóng băng, bồi thường thiệt hại, chấm dứt xung đột trên các mặt trận, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz.

Với những khác biệt lớn giữa hai bên và nguy cơ va chạm quân sự ngày càng gia tăng, tình hình tại eo biển chiến lược này được dự báo sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, tác động sâu rộng tới an ninh khu vực và kinh tế toàn cầu trong thời gian tới.

Duy Tiến (Theo Al Jazeera, Reuters)

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.