"Lò lửa" Trung Đông tiếp tục bị đổ thêm dầu

“Lò lửa” Trung Đông một lần nữa lại đối mặt với nguy cơ chia rẽ và căng thẳng sau khi Arab Saudi và Iran có những đụng độ liên quan đến việc chính quyền Ryiardh ban hành lệnh tử hình giáo sĩ Hồi giáo Nimr al-Nimr. Đỉnh điểm của vụ việc là hàng loạt các quốc gia Arab cùng đưa ra tuyên bố cắt đứt hoặc hạ thấp mức độ quan hệ ngoại giao với Tehran.

Tại cuộc họp hôm 4-1, 15 thành viên của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (LHQ) đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về các cuộc tấn công bạo lực nhằm vào các cơ sở ngoại giao của Arab Saudi ở Thủ đô Tehran của Iran bằng những ngôn từ mạnh mẽ nhất. Đồng thời, Hội đồng Bảo an LHQ cũng kêu gọi nhà chức trách Iran hành động nhằm đảm bảo sự tôn trọng đầy đủ các nghĩa vụ quốc tế của mình trong việc bảo vệ các cơ quan ngoại giao.

Các cuộc biểu tình phản đối việc Arab Saudi xử tử giáo sĩ Nimr al-Nimr vẫn tiếp diễn trên đường phố Thủ đô Tehran của Iran. Ảnh: EPA.
Các cuộc biểu tình phản đối việc Arab Saudi xử tử giáo sĩ Nimr al-Nimr vẫn tiếp diễn trên đường phố Thủ đô Tehran của Iran. Ảnh: EPA.

Phát biểu trước báo giới, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon cũng bày tỏ quan ngại và cho rằng việc Arab Saudi cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran là một điều đáng lo ngại. Theo quan điểm của Tổng Thư ký LHQ, Ngoại trưởng hai nước cần tránh bất cứ hành động nào có thể làm thổi phồng tình hình giữa Iran và Arab Saudi cũng như trong khu vực. Liên minh châu Âu (EU) thì kêu gọi các bên liên quan hành động một cách có trách nhiệm và khẳng định, EU sẽ tiếp tục giám sát tình hình giữa Iran và Arab Saudi.

Trong khi đó, Nhà Trắng kêu gọi Arab Saudi tránh làm gia tăng căng thẳng. Người phát ngôn Nhà Trắng Josh Earnest còn tiết lộ thêm rằng, Ngoại trưởng John Kerry đang liên hệ chặt chẽ với Riyadh và Tehran để chuyển đi thông điệp của Mỹ. Một số quốc gia khác như Pháp, Đức, Australia… còn cảnh báo bất đồng gia tăng giữa Arab Saudi và Iran sẽ làm cản trở nỗ lực tìm kiếm một giải pháp cho xung đột ở Syria.

Nga thì tuyên bố sẵn sàng đóng vai trò trung gian giải quyết mâu thuẫn Arab Saudi – Iran. Riêng Liên đoàn Arab (AL) thì cho biết, theo đề nghị của Arab Saudi, AL đã tổ chức cuộc họp để thảo luận về các cuộc tấn công nhằm vào Đại sứ quán và Lãnh sứ quán của nước này ở Iran. Nhưng trong cuộc hop này, nhiều quốc gia đã tỏ thái độ ủng hộ, bênh vực Arab Saudi và chỉ trích “sự can dự của Iran vào công việc của các nước Arab”.

Việc Arab Saudi, quốc gia có đa số dân theo dòng Hồi giáo Sunni xử tử giáo sĩ Nimr al- Nimr đã làm dấy lên những hoạt động biểu tình lan rộng ở các quốc gia có đa số dân theo dòng Hồi giáo Shiite trong khu vực, điển hình là Iran. Cho đến tận chiều 5-1, các cuộc biểu tình phản đối Arab Saudi vẫn tiếp diễn trên đường phố Thủ đô Tehran của Iran và một số thành phố lớn khác.

Trước đó, vào hôm 3-1, trong một cuộc biểu tình quá khích, những người biểu tình đã tấn công Đại sứ quán Arab Saudi tại Tehran để thể hiện sự phản đối việc xử tử giáo sĩ Nimr al-Nimr. Chính quyền Riyadh từng biện luận rằng việc xử tử được thực hiện do giáo sĩ Nimr al-Nirm bị buộc tội đóng vai trò chủ chốt trong làn sóng biểu tình bùng phát ở miền Đông nước này hồi năm 2011.

Chưa hết, Arab Saudi cũng khẳng định các hành động của người biểu tình là nguyên nhân khiến quan hệ ngoại giao hai nước bị cắt đứt và yêu cầu toàn bộ nhân viên ngoại giao Iran phải rời khỏi nước này trong vòng 48 tiếng đồng hồ. 

Đáp lại, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Hossein Jaber Ansar tuyên bố nước này không theo đuổi chính sách làm gia tăng căng thẳng với Arab Saudi nhưng nhấn mạnh rằng, việc Riyadh cắt đứt quan hệ với Tehran sẽ không làm lãng quên “sai lầm lớn” là xử tử giáo sĩ Nimr al-Nimr.

Cộng đồng quốc tế những tưởng sóng gió giữa hai nước này rồi sẽ lắng dịu theo thời gian thì đến ngày 5-1, căng thẳng lại gia tăng, thậm chí biến thành một cuộc khẩu chiến trừng phạt. Ngoại trưởng Arab Saudi Adel al-Jubeir khi trả lời Hãng Reuters cho biết, nước này sẽ tạm dừng các chuyến bay đến và đi từ Iran; cắt các hoạt động thương mại với quốc gia này và sẽ sớm ra lệnh cấm du lịch tới Iran đối với công dân Arab Saudi.

Tuy nhiên, các tín đồ Hồi giáo người Iran vẫn được chào đón khi hành hương tới vùng thánh địa Mecca và Medina. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Mohammad Javad Zarif thì cho rằng, Arab Saudi đang cố tình tạo ra căng thẳng và gây áp lực tới các quốc gia khác trong khu vực. Một số quan chức khác trong chính quyền Tehran còn cáo buộc Riyadh xúi giục các quốc gia khác trong khu vực tẩy chay Iran.

Nhiều nhà phân tích nhận định rằng, hiện Trung Đông đang trở thành “lò lửa” trong một cuộc chiến giữa hai dòng Hồi giáo Sunni và Shiites. Nếu như tại Pakistan, Afghanistan, các cuộc biểu tình hòa bình để phản đối vụ hành quyết giáo sĩ Nimr al-Nimr vẫn tiếp diễn thì ở Bahrain, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, Sudan… chính phủ các nước này đã có tuyên bố hạ cấp hoặc cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran.

Phan Hiển

Các tin khác

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Giữa thời điểm Iran đứng trước những quyết định then chốt về eo biển Hormuz và đàm phán với Mỹ, việc Lãnh tụ tối cao đưa cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohsen Rezaei trở lại trung tâm hoạch định an ninh phản ánh những tính toán đáng chú ý của Tehran.

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.