Kỳ vọng và thách thức từ sáng kiến mới khơi thông điểm nghẽn Hormuz

Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khiến eo biển Hormuz vẫn trong trạng thái rủi ro cao đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu, một tín hiệu tích cực vừa được phát đi từ Brussels. Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas cho biết, bà đã thảo luận với Tổng Thư ký Liên hợp quốc về một sáng kiến nhằm khơi thông eo biển huyết mạch này.

Không chỉ khơi thông dòng dầu

Euronews hôm 16/3 (đưa tin), phát biểu trước cuộc họp của các ngoại trưởng EU tại Brussels (Bỉ), Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của khối Kaja Kallas cho biết, Liên hợp quốc đã nắm thông tin về sáng kiến của EU liên quan đến việc khơi thông dòng dầu qua eo biển Hormuz và Tổng Thư ký Antonio Guterres đang trên đường tới Brussels để thảo luận chi tiết.

Sáng kiến mới khơi thông điểm nghẽn Hormuz -0
Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas. Ảnh: Reuters

Cụ thể, sáng kiến được xây dựng theo hướng thiết lập một cơ chế bảo đảm an toàn hàng hải, tương tự mô hình từng được áp dụng với “Sáng kiến Ngũ cốc biển Đen” năm 2022. Trong đó, thay vì triển khai lực lượng quân sự quy mô lớn, cơ chế này hướng tới việc phối hợp giữa các bên liên quan, cùng sự tham gia của Liên hợp quốc, nhằm tạo ra hành lang vận chuyển an toàn cho tàu thương mại đi qua khu vực.

Giới chức châu Âu cho rằng cách tiếp cận này có thể giúp giảm thiểu nguy cơ leo thang căng thẳng, đồng thời duy trì dòng chảy năng lượng trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang chịu nhiều áp lực. Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ thương mại toàn cầu.

Không những vậy, bà Kaja Kallas còn đặc biệt nhấn mạnh vai trò của eo biển Hormuz – cửa ngõ chính trong việc xuất khẩu nguyên liệu sản xuất phân bón sang thị trường châu Á và châu Phi. “Cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran hiện đã bước sang tuần thứ ba. Nếu tắc nghẽn kéo dài, thế giới sẽ đối mặt với cuộc khủng hoảng lương thực vào năm 2027”, bà Kaja Kallas nói.

Theo nhận định của giới học giả, điểm mới trong phát biểu của bà Kaja Kallas chính là nhấn mạnh vào vấn đề an ninh lương thực. Đây là thông điệp mạnh mẽ nhằm nhận được sự ủng hộ từ các cường quốc ngoài khu vực như Ấn Độ, Trung Quốc và các nước đang phát triển.

Dấu hỏi về tính khả thi

Dù triển vọng là rất lớn, nhưng để biến sáng kiến này thành hiện thực, EU phải sẽ đối mặt với không ít những thách thức.

Theo giới chuyên gia, “Sáng kiến Ngũ cốc biển Đen” thành công vì cả Nga và Ukraine đều có lợi ích kinh tế nhất định trong bối cảnh xung đột. Nhưng ở Hormuz, tình hình phức tạp hơn nhiều. Iran đang sử dụng việc đe dọa đóng cửa eo biển như một công cụ răn đe chiến lược đối trọng lại Mỹ và Israel. Họ có thể sẽ không dễ dàng từ bỏ lá bài này trừ khi nhận được sự nới lỏng trừng phạt kinh tế tương ứng.

Bà Kallas còn đề xuất điều chuyển nhiệm vụ của phái bộ Aspides – vốn đang bảo vệ tàu thuyền ở biển Đỏ khỏi lực lượng Houthi, sang eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Aspides là một phái bộ hải quân nhỏ, việc trải dài lực lượng từ biển Đỏ sang eo biển Hormuz có thể làm suy yếu khả năng bảo vệ của EU ở cả hai khu vực.

Kỳ vọng và thách thức từ sáng kiến mới khơi thông điểm nghẽn Hormuz -0
Nhờ nỗ lực ngoại giao, tàu Shivalik - một trong hai tàu chở khí hóa lỏng của Ấn Độ đã qua eo Hormuz an toàn. Ảnh: Marinetraffic

Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul cũng đã công khai bày tỏ sự hoài nghi. Berlin lo ngại rằng việc đưa tàu chiến EU vào Hormuz thậm chí có thể bị Tehran coi là hành động gây hấn hơn là một nỗ lực hòa bình. Trong khi đó, bà Kallas thì lại cho rằng sự đồng thuận của các quốc gia thành viên là một trong những yếu tố then chốt, bởi việc giữ cho eo biển Hormuz luôn mở là lợi ích của tất cả các bên.

Bên cạnh đó, eo biển Hormuz rất hẹp, chỉ rộng khoảng 33km ở điểm hẹp nhất. Vì vậy, ngay cả khi một hành lang an toàn được thiết lập trên giấy tờ, các chuyên gia quân sự vẫn bày tỏ lo ngại về các vụ tấn công không chính thống hoặc các vụ phá hoại khó xác định thủ phạm. Địa hình hẹp như tại Hormuz sẽ khiến việc kiểm soát các thiết bị gây nhiễu GPS, thủy lôi hoặc các xuồng cao tốc không người lái, cực kỳ khó khăn. Chỉ cần một vụ va chạm hoặc cháy nổ xảy ra bên trong hành lang an toàn cũng đủ làm đổ vỡ toàn bộ niềm tin vào sáng kiến này.

Được biết, gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi tất cả các quốc gia nhận dầu qua eo biển Hormuz điều tàu chiến tới khu vực để đảm bảo an toàn hàng hải qua tuyến đường quan trọng này. Tuy vậy, các đồng minh phương Tây như Anh, Đức, Australia hay Italia cho biết không có kế hoạch gửi tàu riêng tới Hormuz, nhằm tránh gia tăng cẳng thẳng và bị kéo vào một cuộc xung đột rộng hơn. 

Các nước này cho rằng đối thoại hướng đến sáng kiến khơi thông Hormuz là con đường khả thi nhất. Bởi trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố rằng Tehran sẵn sàng đối thoại với các quốc gia muốn đảm bảo tàu của họ đi lại an toàn. Và theo nhiều cơ quan truyền thông quốc tế, Iran gần đây đã bắt đầu cho phép tàu của Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar nhấn mạnh, điều này cho thấy nỗ lực ngoại giao của New Delhi đã mang lại kết quả.

Kim Khánh

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.