Lắng nghe để kiến tạo

Kiến tạo và quyền được biết

1. Thời gian gần đây, chúng ta nghe rất nhiều về cụm từ "Chính phủ kiến tạo". Đó là chủ trương xây dựng chính phủ trong thời đại mới của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. 

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đang thể hiện những nỗ lực vượt bậc, những phát ngôn mạnh mẽ vì sự phát triển kinh tế xã hội.

Chúng tôi, những người thực hiện chuyên đề này, cho đến thời điểm hiện tại luôn ủng hộ quyết tâm của Chính phủ.

Tất cả đều hy vọng vào một tương lai tươi sáng, tốt đẹp mà quốc gia xứng đáng được thụ hưởng.

Cụ thể, chính phủ kiến tạo là một chính phủ vận hành trên nền tảng thượng tôn pháp luật, đổi mới, sáng tạo để phục vụ tốt nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Chính phủ kiến tạo còn là chính phủ phải dũng cảm đương đầu, dám làm dám chịu trách nhiệm; là một mô hình chính phủ hiệu quả, tinh gọn và liêm chính từ trung ương đến các cấp chính quyền địa phương; sử dụng tốt từng đồng thuế của người dân, vận dụng có hiệu quả mọi nguồn lực để phục vụ phát triển...

Thủ tướng đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, việc xây dựng một chính phủ kiến tạo, phục vụ nhân dân không chỉ dừng lại ở trung ương mà quan trọng là phải làm sao đưa được mô hình này về địa phương; phải làm sao cho chính quyền cơ sở tận tụy phục vụ nhân dân, doanh nghiệp chứ không còn hành dân, xa dân, quan liêu, nhũng nhiễu, vòi vĩnh nhân dân như đã bị phản ánh rất nhiều trước đó. Và nhất là phải xây dựng được lớp cán bộ liêm chính.

Rõ ràng rằng, chủ trương xây dựng chính phủ kiến tạo mà Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đưa ra là đúng đắn, có đủ những quyết tâm mạnh mẽ và những mục tiêu rất rõ ràng. Vấn đề là mọi thứ sẽ được chính quyền các cấp tiến hành thực hiện như thế nào, có đi đúng với con đường, mục tiêu mà Thủ tướng đưa ra hay không?

2. Như Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nêu, mục tiêu quan trọng nhất của chính phủ kiến tạo đó là "phục vụ nhân dân". Nhân dân thì có rất nhiều nhu cầu cần được các cấp chính quyền phục vụ để phát triển cuộc sống, đó có thể là nhu cầu về kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế... Tuy nhiên, trong thời điểm hiện tại, có một nhu cầu đang trở nên rất bức thiết đó là nhu cầu được biết, hay nói cách khác là nhu cầu thông tin về những vấn đề, sự kiện được dư luận xã hội chú ý quan tâm.

Minh họa: Hữu Khoa.
Minh họa: Hữu Khoa.

Thời gian qua, xã hội đã xảy ra nhiều vụ việc liên quan đến ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự,... Những vụ việc này đã gây hoang mang trong dư luận khi thông tin xuất hiện trên mạng xã hội. Thế nhưng, báo chí chính thống thì lại đi sau khá lâu hoặc thậm chí có những vụ còn trở thành "vùng cấm" với báo chí chính thống.

Chúng ta đang sống ở thời đại mà báo chí không còn là nguồn thông tin duy nhất của nhân dân, từ khi mạng xã hội ra đời, nó đã và đang chiếm ưu thế thông tin hơn bằng tốc độ và cả những biên độ thông tin rộng lớn, không có vùng nào gọi là "vùng cấm" với mạng xã hội cả.

Như vậy có nghĩa là dẫu có quy định quá nhiều "vùng cấm", vấn đề "nhạy cảm" thì cũng không thể ngăn cản sự biết của nhân dân. Mà sự biết ấy tiềm ẩn những nguy hiểm khôn lường bởi nguồn tin trên mạng xã hội là nguồn tin không "chính quy", thiếu kiểm chứng.

Thậm chí, một sự kiện nào đó là thật nhưng khi được đưa lên mạng xã hội, nó có thể trở nên méo mó theo ý đồ của chủ nhân mạng xã hội đó. Và một khi những thông tin kiểu xuyên tạc sự thật như vậy tiếp cận với quá nhiều người, nó sẽ gây hoang mang, thậm chí dẫn đến rối loạn tâm trạng xã hội. Điều đó là cực kỳ nguy hiểm.

3. Mọi người hẳn vẫn còn nhớ vụ Formosa Hà Tĩnh. Việc chậm công bố thông tin cá chết, nguyên nhân gây chết cá, thủ phạm thật sự gây ô nhiễm nguồn nước... đã khiến nhân dân vô cùng bức xúc.

Rồi đến sự "im lặng" gần đây của báo chí chính thống về siêu dự án thép Hoa Sen - Cà Ná cũng khiến nhân dân đặt ra nhiều câu hỏi và tất nhiên là có cả những bức xúc và hoang mang. Tại sao một dự án lớn có khả năng ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đến các vấn đề về kinh tế, môi trường, an ninh xã hội của cả một khu vực như vậy lại rơi vào "vùng cấm" thông tin?

Hãy thử tưởng tượng, nếu những dự án có tác động môi trường xã hội lớn như dự án thép tại vùng biển Cà Ná (Ninh Thuận) đều trở thành "vùng cấm" với báo chí chính thống thì khi đó, niềm tin của nhân dân vào quyền thông tin của báo chí sẽ mai một dần.

Khi đó, có thể kênh thông tin của nhân dân dần chuyển từ báo chí sang mạng xã hội và từ đó sẽ dẫn đến những hệ lụy thật khó lường. Thực tế thì đây không phải là một xu hướng chuyển dịch chưa hề xảy ra, nó đang âm thầm như vậy.

Cũng liên quan đến nhu cầu được biết, có lần Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát phát biểu trước Quốc hội rằng: "Đa số thực phẩm của chúng ta là an toàn nhưng nhân dân không biết nên có cảm giác tất cả không an toàn!". Và chỉ hai ngày sau khi "lỡ lời" phát biểu câu nói trên, ngài Bộ trưởng đã vội vàng đưa ra lời xin lỗi tới nhân dân vì đã diễn đạt gây hiểu lầm.

Thế nhưng, xem ra đó là lời xin lỗi sai vì phát ngôn của Bộ trưởng đã nêu đúng vấn đề tồn tại lâu nay liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm của người dân, đó là quyền được biết đã không được thực thi nghiêm túc.

Nhân dân không biết bữa cơm hằng ngày của mình có độc hay không nhưng nhân dân can trường vẫn phải ăn vì không còn lựa chọn nào khác. Vì không biết đâu là thực phẩm sạch, đâu là bẩn nên họ có cảm giác không an toàn với tất cả thực phẩm, dù trong đó có cả những thứ an toàn.

Như vậy, phát biểu trên của Bộ trưởng Cao Đức Phát là một sự thật cần phải được nói ra. Đó là điều cốt lõi, là bản chất của nỗi hoang mang đã và đang bao phủ đời sống của nhân dân hôm nay, không riêng gì vấn đề thực phẩm bẩn mà là vì quyền được biết dần bị hạn chế!

Tóm lại, thông tin kịp thời của cơ quan chức năng, của báo chí chính thống là vô cùng quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác để tránh gây hoang mang cho người dân, đồng thời đảm bảo quyền được biết của nhân dân. Nếu lấy thước đo nhu cầu được phục vụ của nhân dân làm mục tiêu của chính phủ kiến tạo thì nhu cầu được biết là một thước đo quan trọng cần được quan tâm hơn để có thể xây dựng thành công mô hình chính phủ như mong muốn!

Hoàng Lãm

Các tin khác

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều từng khiến báo chí lo lắng về sự tồn tại của chính mình. Máy in làm thay đổi cách phổ biến tin tức. Phát thanh và truyền hình từng được dự báo sẽ khiến báo in biến mất. Internet làm rung chuyển toàn bộ mô hình vận hành truyền thống của các tòa soạn. Và, giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại tiếp tục đặt ra câu hỏi rằng, liệu báo chí và những người làm báo có còn thật sự cần thiết khi máy móc có thể viết, tổng hợp và sản xuất nội dung với tốc độ vượt xa con người?

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Tối 30/5/2026, người dân Paris vỡ òa sau chiến thắng nghẹt thở của đội bóng Paris Saint-Germain (PSG) tại đấu trường châu lục. Nhưng, thay vì một lễ ăn mừng xúc động, những thanh niên Paris lại biến nó thành một cơn ác mộng bạo lực với gạch đá và bom xăng.

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

Trong lúc thế giới vẫn chưa nguôi lo ngại trước những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ, một cảnh báo mới từ Liên hợp quốc lại phủ thêm bóng đen lên bức tranh khí hậu toàn cầu. Hiện tượng El Nino được dự báo sắp quay trở lại với cường độ mạnh, có nguy cơ cộng hưởng với xu thế nóng lên toàn cầu để đẩy Trái đất bước vào giai đoạn thời tiết cực đoan hơn trong những năm tới.

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Gần 3 thập kỷ sau khi rút khỏi Lebanon, quân đội Israel một lần nữa kiểm soát pháo đài Beaufort - vị trí từng là biểu tượng của cuộc chiến kéo dài giữa Tel Aviv và Hezbollah. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của Israel, đồng thời kéo theo những hệ lụy khôn lường với người Lebanon và an ninh khu vực.

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trong một thời gian ngắn, những cuộc tấn công nhằm vào các đô thị, trung tâm lọc hóa dầu lớn và cả các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã làm thế giới phải có cái nhìn khác hoàn toàn về vấn đề an ninh khu vực. Sự bất lực của chiếc ô an ninh Mỹ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tự định đoạt vận mệnh bằng tư duy tự cường và đa phương hóa.

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Ngày 4/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei, nếu hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, trên thực tế, đàm phán song phương Mỹ - Iran vẫn đang chìm trong bế tắc. Bên cạnh đó, kết quả của nó cũng sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến của các cuộc thương thảo Israel - Hamas cũng như Israel - Lebanon.

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những ngày cuối tháng 5/2026, diễn ra liên tiếp nhiều sự kiện ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo thông lệ, mỗi năm Đối thoại Shangri-La sẽ mời diễn giả là nguyên thủ một quốc gia có uy tín phát biểu dẫn đề. Năm 2026, vinh dự này thuộc về người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với chủ đề: “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu dẫn đề này giành được sự quan tâm, đồng tình và hoan nghênh của lãnh đạo các nước cũng như dư luận quốc tế...

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Trong suốt 10 năm (1960 - 1970), CIA và Cơ quan Tình báo Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã huấn luyện và tung ra miền Bắc hàng trăm gián điệp biệt kích cùng cả trăm tấn vũ khí, lương thực. Đây được coi là cuộc chiến ngầm quy mô lớn nhất sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng An ninh nhân dân phối hợp với lực lượng Quân đội đã tiêu diệt, bắt sống hầu hết số gián điệp biệt kích này, không những thế còn sử dụng “trò chơi nghiệp vụ” khi dùng điện đài của địch, do chính các gián điệp biệt kích bị bắt thực hiện để cung cấp tin giả cho chỉ huy ở Sài Gòn theo ý đồ của ta.

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Một trong những vụ truy tố tội phạm kinh tế quốc tế lớn nhất lịch sử vừa khép lại không phải bằng một phán quyết của bồi thẩm đoàn, mà bằng một bức thư ngắn gọn từ các công tố viên liên bang tại Brooklyn khi Bộ Tư pháp Mỹ chính thức rút toàn bộ cáo buộc hình sự đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani.

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiến trình số hóa toàn cầu đang tạo ra một thực thể quyền lực mới: những trung tâm dữ liệu. Không còn thuần túy là hạ tầng kỹ thuật thương mại, các "kho báu số" này đã trở thành điểm trọng yếu và nhạy cảm bậc nhất trên bản đồ địa chính trị.

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

LTS: Sau 22 năm Việt Nam tham gia Công ước Berne, lần đầu tiên Việt Nam có một vụ khởi tố đình đám liên quan đến vi phạm bản quyền âm nhạc. Nhưng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) trong âm nhạc chỉ đơn thuần loanh quanh ở chỗ chiếm dụng các quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức khác. Vi phạm SHTT cũng không chỉ tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật đơn thuần. Nó đang là một trì trệ cũ cần phải được xóa bỏ vì sự phát triển và hơn hết, vì danh dự quốc gia…

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Nối tiếp Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), ngày 20/5 vừa qua, đến lượt Liên hợp quốc chính thức hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn biến phức tạp, những kịch bản tồi tệ nhất dường như vẫn còn chưa thể đo lường hết.

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Trên thực tế, chuyến công du cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15/5 chưa đạt được bất cứ bước đột phá nào về những vấn đề gai góc nhất còn tồn tại giữa hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, như thuế quan, sở hữu trí tuệ, công nghệ hay xung đột Trung Đông. Song, những diễn biến tiếp nối đang dần củng cố nhận định chung của giới quan sát quốc tế: Ít nhất, cuộc tiếp xúc này đã mang tới những xung lực mang tính chất "phá băng", để từ đó dần tái định hình một cục diện mới.

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

Không cho phép “cốc mò, cò xơi”

“Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án nghiêm trọng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật; triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh”...

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Thượng đỉnh Trung - Nga: Trạng thái cân bằng động

Với những gì vừa được công bố trong tuyên bố chung ngay ngày đầu chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin, có lẽ, thông điệp mà ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình muốn nhấn mạnh không chỉ là biểu hiện bề mặt trên lớp vỏ ngôn từ, mà là những nỗ lực lâu dài nằm sâu trong ý chí của cả hai bên, về tiến trình định hình một trật tự thế giới mới.

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

Kinh tế chính là an ninh quốc gia

LTS: Thịnh vượng luôn là điều mọi quốc gia đều mong vươn tới. Nhưng thịnh vượng đi đôi với an ninh là câu hỏi khó. Đơn giản, không quốc gia nào có thể làm giàu một mình, mà cần tương tác với nhiều đối tác khác trên thế giới. Có tương tác, ắt có những ràng buộc, thậm chí lệ thuộc. Và lệ thuộc có thể là chìa khóa để mở ra cánh cửa của mất an toàn.

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

OPEC: Cú “quay xe” của UAE và những vết nứt trong đế chế dầu mỏ

Ngày 28/4/2026 đã đi vào lịch sử ngành năng lượng toàn cầu. Chỉ bằng một thông cáo ngắn gọn từ Bộ Năng lượng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) - tuyên bố sẽ chính thức rút khỏi tổ chức này cũng như liên minh OPEC+ mở rộng từ ngày 1/5/2026.