Lắng nghe để kiến tạo

Kiến tạo và quyền được biết

1. Thời gian gần đây, chúng ta nghe rất nhiều về cụm từ "Chính phủ kiến tạo". Đó là chủ trương xây dựng chính phủ trong thời đại mới của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. 

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đang thể hiện những nỗ lực vượt bậc, những phát ngôn mạnh mẽ vì sự phát triển kinh tế xã hội.

Chúng tôi, những người thực hiện chuyên đề này, cho đến thời điểm hiện tại luôn ủng hộ quyết tâm của Chính phủ.

Tất cả đều hy vọng vào một tương lai tươi sáng, tốt đẹp mà quốc gia xứng đáng được thụ hưởng.

Cụ thể, chính phủ kiến tạo là một chính phủ vận hành trên nền tảng thượng tôn pháp luật, đổi mới, sáng tạo để phục vụ tốt nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Chính phủ kiến tạo còn là chính phủ phải dũng cảm đương đầu, dám làm dám chịu trách nhiệm; là một mô hình chính phủ hiệu quả, tinh gọn và liêm chính từ trung ương đến các cấp chính quyền địa phương; sử dụng tốt từng đồng thuế của người dân, vận dụng có hiệu quả mọi nguồn lực để phục vụ phát triển...

Thủ tướng đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, việc xây dựng một chính phủ kiến tạo, phục vụ nhân dân không chỉ dừng lại ở trung ương mà quan trọng là phải làm sao đưa được mô hình này về địa phương; phải làm sao cho chính quyền cơ sở tận tụy phục vụ nhân dân, doanh nghiệp chứ không còn hành dân, xa dân, quan liêu, nhũng nhiễu, vòi vĩnh nhân dân như đã bị phản ánh rất nhiều trước đó. Và nhất là phải xây dựng được lớp cán bộ liêm chính.

Rõ ràng rằng, chủ trương xây dựng chính phủ kiến tạo mà Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đưa ra là đúng đắn, có đủ những quyết tâm mạnh mẽ và những mục tiêu rất rõ ràng. Vấn đề là mọi thứ sẽ được chính quyền các cấp tiến hành thực hiện như thế nào, có đi đúng với con đường, mục tiêu mà Thủ tướng đưa ra hay không?

2. Như Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nêu, mục tiêu quan trọng nhất của chính phủ kiến tạo đó là "phục vụ nhân dân". Nhân dân thì có rất nhiều nhu cầu cần được các cấp chính quyền phục vụ để phát triển cuộc sống, đó có thể là nhu cầu về kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế... Tuy nhiên, trong thời điểm hiện tại, có một nhu cầu đang trở nên rất bức thiết đó là nhu cầu được biết, hay nói cách khác là nhu cầu thông tin về những vấn đề, sự kiện được dư luận xã hội chú ý quan tâm.

Minh họa: Hữu Khoa.
Minh họa: Hữu Khoa.

Thời gian qua, xã hội đã xảy ra nhiều vụ việc liên quan đến ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự,... Những vụ việc này đã gây hoang mang trong dư luận khi thông tin xuất hiện trên mạng xã hội. Thế nhưng, báo chí chính thống thì lại đi sau khá lâu hoặc thậm chí có những vụ còn trở thành "vùng cấm" với báo chí chính thống.

Chúng ta đang sống ở thời đại mà báo chí không còn là nguồn thông tin duy nhất của nhân dân, từ khi mạng xã hội ra đời, nó đã và đang chiếm ưu thế thông tin hơn bằng tốc độ và cả những biên độ thông tin rộng lớn, không có vùng nào gọi là "vùng cấm" với mạng xã hội cả.

Như vậy có nghĩa là dẫu có quy định quá nhiều "vùng cấm", vấn đề "nhạy cảm" thì cũng không thể ngăn cản sự biết của nhân dân. Mà sự biết ấy tiềm ẩn những nguy hiểm khôn lường bởi nguồn tin trên mạng xã hội là nguồn tin không "chính quy", thiếu kiểm chứng.

Thậm chí, một sự kiện nào đó là thật nhưng khi được đưa lên mạng xã hội, nó có thể trở nên méo mó theo ý đồ của chủ nhân mạng xã hội đó. Và một khi những thông tin kiểu xuyên tạc sự thật như vậy tiếp cận với quá nhiều người, nó sẽ gây hoang mang, thậm chí dẫn đến rối loạn tâm trạng xã hội. Điều đó là cực kỳ nguy hiểm.

3. Mọi người hẳn vẫn còn nhớ vụ Formosa Hà Tĩnh. Việc chậm công bố thông tin cá chết, nguyên nhân gây chết cá, thủ phạm thật sự gây ô nhiễm nguồn nước... đã khiến nhân dân vô cùng bức xúc.

Rồi đến sự "im lặng" gần đây của báo chí chính thống về siêu dự án thép Hoa Sen - Cà Ná cũng khiến nhân dân đặt ra nhiều câu hỏi và tất nhiên là có cả những bức xúc và hoang mang. Tại sao một dự án lớn có khả năng ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đến các vấn đề về kinh tế, môi trường, an ninh xã hội của cả một khu vực như vậy lại rơi vào "vùng cấm" thông tin?

Hãy thử tưởng tượng, nếu những dự án có tác động môi trường xã hội lớn như dự án thép tại vùng biển Cà Ná (Ninh Thuận) đều trở thành "vùng cấm" với báo chí chính thống thì khi đó, niềm tin của nhân dân vào quyền thông tin của báo chí sẽ mai một dần.

Khi đó, có thể kênh thông tin của nhân dân dần chuyển từ báo chí sang mạng xã hội và từ đó sẽ dẫn đến những hệ lụy thật khó lường. Thực tế thì đây không phải là một xu hướng chuyển dịch chưa hề xảy ra, nó đang âm thầm như vậy.

Cũng liên quan đến nhu cầu được biết, có lần Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát phát biểu trước Quốc hội rằng: "Đa số thực phẩm của chúng ta là an toàn nhưng nhân dân không biết nên có cảm giác tất cả không an toàn!". Và chỉ hai ngày sau khi "lỡ lời" phát biểu câu nói trên, ngài Bộ trưởng đã vội vàng đưa ra lời xin lỗi tới nhân dân vì đã diễn đạt gây hiểu lầm.

Thế nhưng, xem ra đó là lời xin lỗi sai vì phát ngôn của Bộ trưởng đã nêu đúng vấn đề tồn tại lâu nay liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm của người dân, đó là quyền được biết đã không được thực thi nghiêm túc.

Nhân dân không biết bữa cơm hằng ngày của mình có độc hay không nhưng nhân dân can trường vẫn phải ăn vì không còn lựa chọn nào khác. Vì không biết đâu là thực phẩm sạch, đâu là bẩn nên họ có cảm giác không an toàn với tất cả thực phẩm, dù trong đó có cả những thứ an toàn.

Như vậy, phát biểu trên của Bộ trưởng Cao Đức Phát là một sự thật cần phải được nói ra. Đó là điều cốt lõi, là bản chất của nỗi hoang mang đã và đang bao phủ đời sống của nhân dân hôm nay, không riêng gì vấn đề thực phẩm bẩn mà là vì quyền được biết dần bị hạn chế!

Tóm lại, thông tin kịp thời của cơ quan chức năng, của báo chí chính thống là vô cùng quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác để tránh gây hoang mang cho người dân, đồng thời đảm bảo quyền được biết của nhân dân. Nếu lấy thước đo nhu cầu được phục vụ của nhân dân làm mục tiêu của chính phủ kiến tạo thì nhu cầu được biết là một thước đo quan trọng cần được quan tâm hơn để có thể xây dựng thành công mô hình chính phủ như mong muốn!

Hoàng Lãm

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...