TASS hôm 17/8 dẫn lời ông Oleg Karpovich, Trưởng bộ phận tại Học viện Ngoại giao thuộc Viện Quan hệ Quốc tế Nhà nước Moskva (MGIMO), cho hay Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff, cùng ông Jared Kushner, dự kiến tới Moskva với những đề xuất cụ thể liên quan đến giải quyết cuộc xung đột tại Ukraine.
“Ông Witkoff và ông Kushner sẽ không đến tay không. Họ mang theo những ý tưởng cụ thể”, ông Karpovich nói, đồng thời cho rằng một chuyến đi như vậy sẽ khó có ý nghĩa nếu không đi kèm các đề xuất thực chất.
Ông Karpovich phân tích, trong chính quyền Mỹ tồn tại những cách tiếp cận khác nhau đối với quan hệ với Nga và cuộc xung đột tại Ukraine. Theo ông, một bộ phận ủng hộ cải thiện quan hệ với Moscow, trong khi những người khác có lập trường cứng rắn hơn và tiếp tục ủng hộ Kiev.
Do vậy, hai đại diện Mỹ sẽ đóng vai trò trung gian và tiến hành hình thức “ngoại giao con thoi” giữa các bên, thể hiện nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump nhằm tham gia tích cực vào việc tìm giải pháp cho cuộc xung đột tại Ukraine.
Về lập trường của Nga, ông Karpovich tái khẳng định quan điểm: “Tổng thống Vladimir Putin đã tuyên bố rằng cần phải giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột Ukraine. Các mục tiêu ban đầu của chiến dịch quân sự đặc biệt vẫn không thay đổi và phải được hoàn thành”.
Nhận định của ông Karpovich được đưa ra trong bối cảnh các hoạt động ngoại giao liên quan đến xung đột Ukraine có dấu hiệu được thúc đẩy trở lại sau một thời gian gián đoạn.
Hồi tháng 1 vừa qua, ông Witkoff và ông Kushner cũng tới Moskva gặp Tổng thống Putin. Cuộc thảo luận kéo dài khoảng 4 giờ và được Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov mô tả là “thực chất, mang tính xây dựng và rất thẳng thắn”.
Ngay sau đó, Nga, Mỹ và Ukraine tiến hành các cuộc thảo luận tại Abu Dhabi. Tuy nhiên, Moskva nhấn mạnh một thỏa thuận hòa bình lâu dài khó có thể đạt được nếu vấn đề lãnh thổ chưa được giải quyết. Dù vậy, Moskva vẫn để ngỏ cánh cửa đối thoại.
Ở chiều ngược lại, Kiev cũng đang tìm cách tạo thêm dư địa cho đàm phán. Ngoài gói đề xuất đã chuyển cho Washington hôm 11/8, Ukraine còn đề nghị Nga cùng ngừng tấn công các mục tiêu dân sự tại Biển Đen trong bối cảnh các cuộc tập kích nhằm vào tàu và cảng biển gia tăng. Theo Reuters, đề xuất này được chuyển tới phía Nga thông qua một bên thứ ba, dù Moskva khi đó cho biết chưa nhận được đề nghị chính thức.
Những diễn biến trên phần nào lý giải nhận định của ông Karpovich rằng ông Witkoff và ông Kushner có thể tới Moskva với những đề xuất cụ thể. Nếu như các chuyến đi trước chủ yếu góp phần thiết lập và duy trì kênh đối thoại, lần này hai đại diện Mỹ có thêm cơ sở để thực hiện đúng vai trò “ngoại giao con thoi”.
Trong đó, họ sẽ tiếp nhận lập trường từ một bên, chuyển tới bên còn lại và tìm kiếm những điểm có khả năng trở thành nền tảng cho vòng thương lượng tiếp theo.
Tuy nhiên, việc nối lại tiếp xúc không đồng nghĩa khoảng cách giữa Moskva và Kiev đã được thu hẹp. Các vòng đàm phán tại Abu Dhabi đầu năm cho thấy vấn đề lãnh thổ vẫn là một trong những trở ngại lớn. Nga yêu cầu quyền kiểm soát toàn bộ Donbass trong một thỏa thuận tiềm năng, trong khi Ukraine không chấp nhận và nhấn mạnh yêu cầu về các bảo đảm an ninh từ Mỹ cùng các đối tác.
Trên thực địa, giao tranh và các cuộc tập kích tầm xa vẫn diễn biến căng thẳng. Những tháng gần đây, Ukraine gia tăng sử dụng UAV tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Cuối tuần qua, giới chức Nga cho biết khoảng 600 UAV đã được triển khai trong một đợt tập kích hướng tới Moskva, được mô tả là cuộc tấn công bằng UAV lớn nhất nhằm vào khu vực thủ đô Nga trong hai năm qua.
Ở chiều ngược lại, Nga tiếp tục tiến hành các đợt tập kích tên lửa và UAV nhằm vào Ukraine, trong đó Moskva cho biết một số mục tiêu là cơ sở thuộc tổ hợp công nghiệp quốc phòng và địa điểm sản xuất UAV phục vụ hoạt động quân sự của Kiev.
Căng thẳng cũng xuất hiện trong quan hệ giữa Nga và Anh. Moskva cảnh báo London có thể phải đối mặt với hậu quả sau thông tin Ukraine sử dụng UAV do Anh sản xuất để tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Theo The Sunday Times, một trong các doanh nghiệp Anh liên quan đến số UAV cung cấp cho Ukraine là công ty con của tập đoàn quốc phòng BAE Systems; danh tính một doanh nghiệp khác không được công bố vì lý do an ninh.
Phản hồi về tuyên bố từ phía Nga, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Anh khẳng định London tiếp tục “sát cánh cùng Ukraine” và cam kết cung cấp những trang thiết bị mà Kiev cần để “tự vệ”.
Sức ép đối với Moskva đồng thời tiếp tục gia tăng trên mặt trận kinh tế. Ngày 17/8, bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại và an ninh, cho biết khối này dự kiến đề xuất một danh sách trừng phạt mới vào mùa Thu, mà theo bà sẽ có quy mô lớn nhất kể từ khi xung đột bùng phát.
“Tôi sẽ trình danh sách trừng phạt lớn nhất kể từ khi xung đột nổ ra. Nếu được thông qua, số cá nhân, công ty và tổ chức bị trừng phạt sẽ tăng thêm 1/3”, Euronews dẫn lời bà Kallas.
EU trước đó đã thông qua gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga hồi tháng 7, tiếp tục mở rộng các biện pháp hạn chế trong lĩnh vực tài chính và năng lượng. Phía Nga nhiều lần cho rằng nền kinh tế nước này đã thích nghi với các biện pháp trừng phạt của phương Tây.
