Tổng thống Trump kỳ vọng gì trong chuyến công du tới Trung Quốc?

Giữa những biến động chính trị tại Washington và cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung, chuyến công du Trung Quốc của Tổng thống Donald Trump được kỳ vọng mở ra những cơ hội ngoại giao mới. Song, việc dung hòa lợi ích kinh tế, công nghệ và an ninh vẫn là bài toán không dễ giải quyết.

Sau chuyến thăm Philippines để dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan, ngày 18/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc để tham dự Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến.

Chuyến công du diễn ra chỉ ít ngày sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội. Sự thay đổi tương quan chính trị này được dự báo sẽ tạo thêm những ràng buộc đối với chương trình nghị sự của Tổng thống Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ.

Dự kiến, bên lề hội nghị, Tổng thống Trump sẽ họp song phương với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và có cuộc gặp ba bên với hai nhà lãnh đạo Nga và Trung Quốc.

Tháo gỡ những điểm nghẽn thương mại và công nghệ

Liên quan đến cuộc gặp song phương, đây sẽ là cuộc gặp thứ ba giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình trong năm nay, sau các cuộc tiếp xúc tại Bắc Kinh hồi tháng 5 và tại Nhà Trắng vào tháng 9. Hai cuộc gặp trước đó góp phần phát đi tín hiệu ổn định quan hệ Mỹ - Trung nhưng chưa tạo ra nhiều đột phá thực chất trong những vấn đề còn bất đồng.

Dù Washington và Bắc Kinh chưa công bố chương trình nghị sự chính thức, thương mại và công nghệ được dự báo tiếp tục là những nội dung trọng tâm trong các cuộc thảo luận.

0.jpg
Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước cuộc gặp song phương tại căn cứ không quân Gimhae tại Busan, Hàn Quốc hồi tháng 10/2025. Ảnh Getty Images.

Trước thềm APEC, Nhà Trắng cho biết hai nước đã nhất trí hỗ trợ lẫn nhau tại hội nghị này và Hội nghị Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) dự kiến diễn ra tại Florida vào tháng 12. Hai bên cũng thống nhất hướng tới quan hệ ổn định chiến lược và mang tính xây dựng, trên cơ sở tôn trọng, công bằng và có đi có lại.

Một trong những lĩnh vực được quan tâm là quản trị trí tuệ nhân tạo (AI). Là hai trung tâm phát triển công nghệ hàng đầu thế giới, Mỹ và Trung Quốc đang đứng trước yêu cầu tìm kiếm các nguyên tắc chung nhằm quản lý rủi ro từ AI, đồng thời duy trì lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực này.

Tại cuộc gặp hồi tháng 9, hai bên cam kết thiết lập cơ chế liên lạc nhanh về các sự cố liên quan đến AI và tiến hành đối thoại về những nguy cơ mới nổi. Tuy nhiên, cách tiếp cận của hai nước vẫn tồn tại khác biệt.

Tổng thống Trump từng khẳng định Mỹ sẽ không đặt ra những rào cản làm chậm sự phát triển của ngành công nghiệp AI. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Washington và Bắc Kinh dự kiến trao đổi kinh nghiệm về đánh giá, thử nghiệm các mô hình AI tiên tiến trước khi đưa vào sử dụng, đồng thời bảo đảm vai trò quyết định của con người đối với công nghệ này.

Một yếu tố khác có thể tác động đến các cuộc thảo luận là những tranh cãi gần đây liên quan đến tập đoàn Nvidia. Việc CEO Jensen Huang từ chức sau những tiết lộ về quan hệ cá nhân với một phụ nữ bị cáo buộc hoạt động tình báo cho Trung Quốc đã làm gia tăng tranh luận tại Washington về chính sách kiểm soát xuất khẩu chip AI tiên tiến.

Theo ông Ali Wyne, Cố vấn cấp cao về quan hệ Mỹ – Trung tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (Crisis Group), Tổng thống Trump có thể chịu sức ép từ Quốc hội và một số thành viên chính quyền trong việc đề cập vấn đề này với phía Trung Quốc.

Tuy nhiên, ông Gabriel Wildau, CEO công ty tư vấn Teneo, nhận định nhà lãnh đạo Mỹ chưa cho thấy ý định làm gián đoạn xu hướng cải thiện quan hệ song phương. Reuters dẫn các quan chức Mỹ cho hay ông Trump dự kiến không nêu vấn đề liên quan đến bà Alice Huang trong cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình. Trước đó, Bắc Kinh đã bác bỏ cáo buộc bà Alice Huang hoạt động tình báo cho Trung Quốc.

Ở lĩnh vực thương mại, một mục tiêu quan trọng khác của Washington là thúc đẩy thực hiện các cam kết đã đạt được, nhất là trong bối cảnh quan hệ kinh tế hai nước từng trải qua giai đoạn căng thẳng vì các biện pháp thuế quan trả đũa.

Đến tháng 4/2025, mức thuế bổ sung của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc lên tới 145%, trong khi Bắc Kinh áp thuế trả đũa tới 125% đối với hàng hóa Mỹ. Sau nhiều vòng thương lượng, hai nhà lãnh đạo đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài một năm tại Busan, Hàn Quốc, vào tháng 10/2025. Thỏa thuận sau đó được gia hạn đến ngày 10/1/2027.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), lượng đất hiếm Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ hiện thấp hơn nhiều so với giai đoạn trước khi căng thẳng thương mại leo thang. Ảnh: Adobe Stock

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), lượng đất hiếm Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ hiện thấp hơn nhiều so với giai đoạn trước khi căng thẳng thương mại leo thang. Ảnh: Adobe Stock

Tuy nhiên, việc thực thi các cam kết vẫn gặp trở ngại. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), lượng đất hiếm Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ trong 11 tháng đầu thực hiện thỏa thuận vẫn thấp hơn khoảng 75% so với giai đoạn trước khi căng thẳng thương mại leo thang.

Ở chiều ngược lại, Bắc Kinh đã cam kết mua 25 triệu tấn đậu tương Mỹ cùng lượng nông sản trị giá khoảng 17 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2026–2028, nhưng tiến độ mua hàng thực tế vẫn chậm hơn các cam kết.

Những vấn đề này cho thấy trọng tâm của cuộc gặp tại Thâm Quyến có thể không phải là tìm kiếm một thỏa thuận thương mại hoàn toàn mới, mà là củng cố những kết quả đã đạt được và thu hẹp khoảng cách giữa cam kết với thực tế triển khai.

Bên cạnh kinh tế và công nghệ, vấn đề Đài Loan (Trung Quốc) cũng là một trong những nội dung được quan tâm.

Sau cuộc gặp tại Bắc Kinh hồi tháng 5, Tổng thống Trump cho biết ông và Chủ tịch Tập Cận Bình đã trao đổi về hoạt động bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan (Trung Quốc). Sau đó, Washington đã trì hoãn phê duyệt gói bán vũ khí trị giá 14 tỷ USD. Theo giải thích của Nhà Trắng, quyết định xuất phát từ những cân nhắc về năng lực sản xuất quốc phòng, cũng như yêu cầu duy trì sự ổn định trong quan hệ thương mại Mỹ – Trung.

Hai chuyên gia Bonnie Glaser và Noah Munk thuộc Quỹ Marshall Đức (GMF) nhận định những diễn biến trên có thể tác động đến kỳ vọng của Bắc Kinh đối với cách tiếp cận của Washington trong thời gian tới. Điều này cho thấy vấn đề Đài Loan (Trung Quốc) vẫn cần được hai bên xử lý thận trọng trong quá trình duy trì đối thoại và quản lý những khác biệt.

Thúc đẩy đối thoại giữa các cường quốc

Ngoài cuộc gặp song phương Mỹ – Trung, giới quan sát cũng dành sự quan tâm tới cuộc gặp ba bên giữa Tổng thống Donald Trump, Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình, dự kiến diễn ra ngày 19/11 bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Thâm Quyến.

Cố vấn chính sách đối ngoại của Tổng thống Nga, ông Yury Ushakov, đánh giá ý nghĩa và tính biểu tượng của cuộc gặp là rất lớn. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường đối thoại, quản lý bất đồng và duy trì ổn định chiến lược trong quan hệ giữa các nước.

0-2133.jpg
Thượng đỉnh giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ diễn ra vào ngày 19/11. Ảnh: Reuters

Theo ông Ryan Hass, chuyên gia về Trung Quốc tại Viện Brookings, cuộc gặp có thể giúp Tổng thống Putin củng cố vị thế ngoại giao, đồng thời tạo cơ hội để Bắc Kinh thể hiện vai trò kết nối và thúc đẩy đối thoại giữa các cường quốc.

Về phía Washington, một trong những ưu tiên được Nhà Trắng đề cập là kiểm soát vũ khí hạt nhân. Tổng thống Trump mong muốn thảo luận khả năng cắt giảm kho vũ khí hạt nhân, hướng tới một cơ chế kiểm soát có sự tham gia của cả Mỹ, Nga và Trung Quốc.

Vấn đề này càng trở nên đáng chú ý sau khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Mỹ và Nga hết hiệu lực vào tháng 2/2026. Tuy nhiên, triển vọng đạt được thỏa thuận ba bên vẫn còn nhiều trở ngại, khi các nước có sự khác biệt về quy mô kho vũ khí cũng như cách tiếp cận đối với tiến trình kiểm soát vũ khí.

Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết Washington không kỳ vọng đạt được thỏa thuận cụ thể ngay tại Thâm Quyến, mà xem cuộc gặp là bước khởi đầu cho quá trình đối thoại lâu dài.

Bên cạnh kiểm soát vũ khí, tình hình Trung Đông và vấn đề Ukraine cũng có thể được đề cập. Tuy nhiên, các bên chưa công bố chương trình nghị sự chi tiết hoặc những đề xuất phối hợp cụ thể.

Giới chuyên gia nhận định, cuộc gặp ba bên có thể tạo thêm cơ hội trao đổi trực tiếp về những vấn đề an ninh quốc tế, dù lợi ích và ưu tiên chiến lược của mỗi nước không hoàn toàn giống nhau. Theo ông Ali Wyne, cố vấn cấp cao tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (Crisis Group), khuôn khổ đối thoại này cũng có thể khiến một số đồng minh và đối tác của Mỹ quan tâm đến vai trò của họ trong các cuộc thảo luận giữa những cường quốc.

Kim Khánh

Các tin khác

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Việc 10 quốc gia Bắc Âu và khu vực lân cận thống nhất tăng cường hợp tác hải quân phản ánh những điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách quốc phòng châu Âu. Sáng kiến này không chỉ hướng tới nâng cao năng lực phối hợp quân sự mà còn đặt ra những vấn đề về bảo vệ hạ tầng chiến lược, ứng dụng công nghệ và duy trì cân bằng an ninh tại Bắc Đại Tây Dương và Biển Baltic.

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.