Họa sỹ của thế giới đương đại

Một lần, tình cờ lướt qua một trang báo mạng về thế giới biếm họa của nước Nga, tôi bắt gặp một bức tranh của họa sỹ Phạm Văn Tư. Bức tranh biếm họa làm tôi thích thú. Tôi liền nảy ra một bài thơ từ bức tranh, bài thơ về rượu: "Rượu xin rót vào cốc / Tình yêu rót vào môi / Men nồng trong đôi mắt / Say, ta say suốt đời".

Sau này tôi mới biết, họa sỹ Phạm Văn Tư đã có 158 tác phẩm tranh hài và poster được công bố trên trang web nổi tiếng này.

Tôi quen biết họa sỹ Phạm Văn Tư từ lâu, nhưng cũng không ngờ Phạm Văn Tư có được nhiều giải thưởng trong nước và là họa sĩ được yêu mến ở nước ngoài như vậy.

Giải Nhì tranh tranh cổ động quốc tế vì hòa bình; hai lần đoạt giải Nhất tranh cổ động toàn quốc về đề tài bảo vệ môi trường; giải Nhì logo Hội nghị thượng đỉnh Pháp ngữ lần thứ 7; giải Nhì cuộc thi tem bưu chính toàn quốc; giải Nhất logo Hà Nội Optic... Trên 10 giải thưởng quốc tế và quốc gia, một thành quả không nhỏ cho những lao động sáng tạo không mệt mỏi của Phạm Văn Tư.

Nghệ thuật, trong đó có hội họa muôn đời vẫn là cái đẹp, hướng về cái đẹp ở muôn vàn cung bậc, muôn vàn cách thể hiện khác nhau. Nhưng, phương tiện đến với nghệ thuật, sáng tác và thưởng thức nghệ thuật rõ là mỗi thời mỗi khác. Từ bút tre, bút lông, bút sắt... nay không cần bút gì cả. Từ tranh dân gian, tranh khắc gỗ, tranh lụa, tranh khắc lửa, tranh cát... đến nay là tranh kỹ thuật số. Họa sỹ Phạm Văn Tư sáng tác chủ yếu là dòng tranh: Sơn dầu kỹ thuật số; ký họa kỹ thuật số; khắc gỗ kỹ thuật số. Những bức tranh của họa sỹ Phạm Văn Tư mà tôi thích không chỉ hiện đại trong cách thể hiện mà còn hiện đại trong cách cảm, cách nghĩ, cách đến với công chúng, với những người yêu thích hội họa hiện đại.

Sự hài hước thâm thúy và nhân văn thể hiện rõ nét trong những bức tranh biếm họa của Phạm Văn Tư. Những bức tranh như "Nàng tiên cá lột xác về với đời"; "Thân hình em như là con người anh"; "Hai anh đánh nhau trong mắt em"; "Thân hình anh là vòng ba của em"... cuốn hút người xem không chỉ ở nét vẽ tinh tế, hài hước, mà còn gợi mở cho người thưởng thức hội họa những ẩn dụ về con người của thế kỷ, về thế thái nhân tình của thời hiện đại.

Một trong những điều mà tôi thích nhất, ấy là vẻ đẹp của con người, nhất là những thiếu nữ đẹp trong những bức tranh chân dung kỹ thuật số của Phạm Văn Tư.  Những bức chân dung thiếu nữ bằng tranh sơn dầu kỹ thuật số; ký họa kỹ thuật số hay khắc gỗ kỹ thuật số được Phạm Văn Tư thể hiện rất có hồn, sống động và đa dạng về tính cách.

Trên sân khấu hài, hay tranh hài thường rất dễ sa vào những biểu hiện dung tục. Phạm Văn Tư khi thể hiện những bức tranh hài về tình cảm nam nữ, về quan hệ giới tính, rất gợi, người xem thật bất ngờ và lý thú trước những hình tượng người phụ nữ "Rõ ràng trong ngọc trắng ngà / Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên" (Truyện Kiều - Nguyễn Du), nhưng lại không sa vào dung tục mà nâng tâm hồn con người lên ở lĩnh vực cái đẹp, vẻ đẹp hình thể của người phụ nữ gần như thuần khiết; ấy là khi tôi xem những bức biếm họa như "Nguyên nhân mọc sừng" hay "Thần Vệ nữ"... của họa sỹ Phạm Văn Tư.

Họa sỹ Phạm Văn Tư tâm sự: "Tôi sáng tác như đi chơi ấy...tích lũy mấy chục năm làm nghề rồi nên bây giờ không còn đi tìm phương hướng nữa mà đi vào thực chất. Tôi gạt ra những đau đớn trong cuộc đời, đơn giản, tôi là một nghệ sỹ...".

Để có được "sáng tác như đi chơi ấy" họa sỹ Phạm Văn Tư đã trải qua biết bao "đau đớn trong cuộc đời", những đau đớn trong cuộc sống hằng ngày và cả trong sự sáng tạo nghệ thuật. Hai người anh trai của Phạm Văn Tư đã hy sinh ở chiến trường, trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, trong đó có một người anh từng là giảng viên âm nhạc. Mẹ của họa sỹ Phạm Văn Tư được vinh danh là Bà mẹ Việt Nam Anh Hùng. Bản thân họa sỹ cũng từng lăn lộn nhiều năm trong những tháng ngày cực nhọc và đầy khó khăn.

Tâm sự trên Facebook, họa sỹ Phạm Văn Tư cho rằng: "Điều duy nhất mà tranh hài mang lại đó là giá trị đích thực của sự sáng tạo văn hóa giữa con người và con người, mang lại niềm vui và sự tự tin trong cuộc sống... Tôi không thích sự sao chép, đánh mất bản sắc của dân tộc mình khi hội nhập, hòa nhập với thế giới đương đại...".

Chính suy nghĩ này đã xuyên suốt quá trính sáng tạo của Phạm Văn Tư, tạo nên một dòng tranh kỹ thuật số mang đậm bản sắc của dân tộc Việt và nét riêng của Phạm Văn Tư.

Trước đây, tôi cứ nghĩ Phạm Văn Tư học ở Nga, khi trò chuyện mới biết họa sỹ Phạm Văn Tư gần như không thông thạo ngoại ngữ nào cả, và điều đáng nói hơn là anh cũng chưa từng một lần xuất ngoại, ấy vậy mà tranh của Phạm Văn Tư lại được giới thiệu nhiều ở Nga, được nhiều nơi trên thế giới biết đến. Đúng là nghệ thuật hội họa không có biên giới, Phạm Văn Tư đã là một họa sỹ của thế giới đương đại.

Khi có người hỏi họa sỹ có mở phòng tranh để trưng bày và bán tranh, có sống được bằng thu nhập từ tranh không? Phạm Văn Tư nói rằng: "Tôi chỉ thiết kế đồ họa, vẽ và xử lý thể hiện trên máy tính. Tôi thích công nghệ và sáng tác, thiết kế phục vụ in ấn, quà tặng, làm lịch tết... Làm theo đơn đặt hàng của khách hàng, thiết kế logo theo yêu cầu của nhiều lĩnh vực khác nhau... Tôi không vẽ trực tiếp bằng tay độc bản để bán tranh. Nếu tôi thích, tôi có thể làm triển lãm và trưng bày phòng tranh chọn lọc của mình".

Họa sỹ Phạm Văn Tư sinh năm 1960, quê ở Hà Nam, đã có hai cháu ngoại và sắp lên chức ông nội, hiện làm việc tại Trường Đại học Y Hà Nội, trong phòng thiết kế đồ họa. Hôm tôi đến đây, người phụ trách phòng nói: Phạm Văn Tư là một họa sỹ say mê sáng tạo, say mê và hết lòng với công việc.

Bây giờ, tôi thường xuyên gặp Phạm Văn Tư trên Facebook, qua những bức biếm họa và ký họa kỹ thuật số được nhiều người ưa thích. Xin để những bức tranh của Phạm Văn Tư nói hộ về người họa sỹ mà tôi cho là của thế giới đương đại này.

Nhà vườn Sóc Sơn, 11-2017

Dương Kỳ Anh

Các tin khác

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Suốt nhiều năm qua, không quá khó thấy những dự án thống trị phòng vé quốc tế là các bom tấn có kinh phí khổng lồ, được thực hiện bởi những đạo diễn có tên tuổi, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng hay được quảng bá một cách rộng khắp… Nhưng với điện ảnh 2026, một chương đoạn mới đã được mở ra, nơi các khuôn mẫu đã hết “phép màu” và không có gì là chắc chắn cả.

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Nhà thơ Bằng Việt ở tuổi 85 được trao tặng Giải thưởng lớn của “Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” năm 2026. Thêm một dấu son để ghi nhận một cuộc đời thi ca gắn bó với mảnh đất ngàn năm văn hiến.

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Một trong những nguồn cảm hứng để dựng nên bộ phim “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” là những nghi án và truyền thuyết về cái chết của cha con Vua Đinh Tiên Hoàng cùng lăng mộ trên Mã Yên Sơn. Ngọn núi huyền thoại này được xem là “huyệt đế vương”, một trong những danh sơn của cố đô Hoa Lư, Ninh Bình.

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Tối 8/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã vinh danh nhà thơ, nhà viết tiểu luận, học giả văn chương cổ điển và nghệ sĩ thể nghiệm người Canada Anne Carson là chủ nhân mới nhất của giải Nobel Văn chương. Đây là kết quả không quá bất ngờ, bởi không chỉ là một trong hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất ngay trước "giờ G", mà bà còn sở hữu di sản sáng tạo vô cùng đồ sộ, được đánh giá cao.

Điều Ước để lại

Điều Ước để lại

Có những chuyến đi không đơn thuần là sự dịch chuyển về vị trí địa lý, mà là một hành trình tìm về những khoảng lặng tâm hồn và cả chiều sâu văn hóa. Đầu thu này, chúng tôi đã có một chuyến đi như thế!

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

Chỉ ít ngày sau khi nhà văn Higashino Keigo qua đời, cuốn tiểu thuyết mới nhất và cũng là cuối cùng của ông đã được phát hành ở Nhật Bản vào sáng 5/8/2026 như một "lời giã biệt" hàng triệu độc giả yêu mến ông suốt hơn 40 năm qua...

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Ngoài khu lưu niệm Nguyễn Du ở Hà Tĩnh, khu lưu niệm Lê Quý Đôn ở Thái Bình và khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở Bến Tre, thì văn học hiện đại nước ta cũng đã có công trình Bảo tàng Văn học Việt Nam. Thế nhưng, nhìn ra các nước trong khu vực, so với Trung Quốc, thì cách lưu dấu văn nhân ở Việt Nam vẫn chưa thể hiện được tính chuyên nghiệp. Chúng tôi đã có dịp “mục sở thị” một số mô hình bảo tàng văn nhân tại Bắc Kinh và không khỏi trầm trồ về sự đầu tư nghiêm túc và sự quản lý khoa học.

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Văn học dân gian là tấm gương phản chiếu hành trình con người đi từ thuở hoang sơ đến văn minh. Lần theo dấu vết các trang truyện cổ, chúng ta sẽ thấy tổ tiên đã từng bước dựng xây nền tảng gia đình, thiết lập trật tự xã hội bằng cả trí tuệ lẫn sự trải nghiệm qua nhiều thế hệ.

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.