Hãy suy nghĩ đúng về chữ hiếu

Một đứa con che giấu tội ác của mẹ và để mẹ tiếp tục gây thêm tội ác cho xã hội có phải là một đứa con có hiếu? 

Ông Vũ Hồng, TP Qui Nhơn, Bình Định: Kính gửi nhà báo, suốt những ngày qua, gia đình tôi cũng như các bạn bè và những người cùng cơ quan bàn luận rất nhiều về chữ Hiếu sau video của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng.

Quan điểm của mọi người chia làm hai. Một phía rất cảm thông và ủng hộ ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng và lên án bà mẹ của ca sỹ này. Một phía phản đối hành xử của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng đối với mẹ đẻ của mình và cho rằng như thế là bất hiếu. Cá nhân tôi là chia sẻ, cảm thông và ủng hộ hành động của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng nhưng trong lòng vẫn thấy băn khoăn nhiều điều. Xin được biết ý kiến của nhà báo trong chuyện này?

Nhà báo Minh Đức: Kính thưa ông Vũ Hồng, trước hết có một điều làm tôi thấy vui từ một câu chuyện hết sức buồn. Đó là chuyện ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng đã thông báo cho mọi người biết một sự thật về mẹ đẻ của mình.

Không ít người dùng từ "tố cáo" khi nói về việc ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng nói về việc làm của mẹ. Tôi không dùng từ tố cáo. Tôi chỉ dùng từ thông báo. Việc dùng từ trong chuyện này có thể cho chúng ta nhìn sự việc bình tĩnh hơn và công bằng hơn chăng? 

Với tôi, tố cáo là hành động muốn kêu gọi luật pháp đứng ra giải quyết sự vụ, còn thông báo chỉ là hành động cho mọi người biết về một việc gì đó và trong trường hợp cụ thể này là thông báo để mọi người cảnh giác, không trở thành nạn nhân tiếp theo của bà mẹ ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng.

Ở trên tôi nói đến chữ vui từ một chuyện rất buồn. Lý do là tôi nhận thấy đông đảo dư luận xã hội lên tiếng về hành động của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng cho dù ở phía nào. Như vậy, xã hội vẫn quan tâm và bày tỏ tâm trạng cũng như quan điểm của mình về những hành vi liên quan đến đạo đức của con người hiện nay. 

Bởi có một thực tế lâu nay là xã hội có cảm giác người ta không quan tâm đến những câu chuyện của gia đình người khác. Đèn nhà ai nhà ấy rạng. Việc nhà ai nhà ấy lo. Người ta sống ích kỷ, vô cảm và chỉ lo đến quyền lợi cá nhân mình.

Có rất nhiều thư bạn đọc về nhiều vấn đề trong thời gian này, nhưng tôi chọn lá thư của ông Vũ Hồng để chia sẻ cùng ông và nhiều bạn đọc khác đang quan tâm đến vấn đề này. Theo tôi, chuyện một người con công khai với xã hội về những hành vi của mẹ đẻ mình là chuyện hết sức hi hữu.

Khi xem xong video của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng khoảng mười bảy phút, có một điều vô cùng quan trọng để tôi thực sự cảm thông, chia sẻ và đứng về phía ca sỹ này cho dù trong lòng vẫn giày vò bởi nhiều điều. Hơn nữa, trong mấy năm gần đây, những thị phi về ca sỹ này không ít và cũng có những điều trong sinh hoạt của ca sỹ này làm tôi không có cảm tình. Nhưng chúng ta đang bàn về một việc cụ thể của ca sỹ này. Bởi thế, những suy nghĩ của chúng ta về anh ấy trước đó cần được gác lại.

Bà mẹ của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng là một bà mẹ không tốt. Tuy rằng bà ấy có công sinh thành ra ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng. Nhưng chúng ta cũng phải nhìn nhận rộng hơn về chữ hiếu. Đứa con sẽ xử lý chữ hiếu như thế nào khi hiện nay có những bà mẹ đẻ con ra và vứt con mình đi trong khi bà mẹ ấy vẫn có đủ cơ hội để nuôi dạy con mình. Nhưng những bà mẹ ấy đã vì cá nhân mình mà quên đi tình yêu thương của một người mẹ đối với đứa con máu mủ của mình.

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Ở trường hợp bà mẹ ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng, bà ấy đã dấn sâu vào một cuộc sống buông thả và vô trách nhiệm. Bà ấy vô trách nhiệm với con bà, vô trách nhiệm với gia đình bà và vô trách nhiệm với xã hội.

Chi tiết quan trọng nhất trong câu chuyện của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng mà tôi nghe từ video của anh ấy là khi anh ấy bày tỏ sự tiếc nuối, đau khổ và xấu hổ khi những nạn nhân của mẹ anh ấy không chỉ là những người tên tuổi, những người giàu có mà cả những người nghèo khó, làm những công việc thấp nhất trong xã hội.

Bà mẹ ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng đã lừa biết bao những người nghèo khó, kiếm từng đồng tiền bằng những công việc nặng nhọc  ngày ngày. Hành động lợi dụng tên tuổi và sự yêu quí của mọi người đối với con mình để thỏa mãn lối sống buông thả của bà mẹ ca sỹ đã kéo dài trong hàng chục năm nay. 

Ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng đã làm quá nhiều để trả nợ cho mẹ mình. Anh ấy đã giấu việc làm của mẹ mình hàng chục năm nay bằng cách trả nợ cho mẹ. Anh ấy đã van xin mẹ mình từ bỏ việc làm của bà ấy nhưng người mẹ đó đã không nghe lời van xin của đứa con mà tiếp tục hành hạ con mình.

Nếu ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng không lên tiếng thông báo cho tất cả mọi người biết sự thật về mẹ mình thì bà mẹ anh ấy tiếp tục lừa đảo và lại thêm biết bao người trở thành nạn nhân của bà ấy. Hành động của mẹ ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng trong mấy chục năm nay là hành động phạm pháp. Bà ta đã lợi dụng tên tuổi của người khác, mà ở đây là ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng cho dù anh ấy là con bà để lừa đảo chiếm đoạt tài sản công dân.

Nếu lâu nay, ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng không trả nợ cho bà thì những người bị bà ta lừa có quyền tố cáo bà trước pháp luật và bà sẽ bị truy tố và buộc tội. Sự thật là như thế. Một câu hỏi được đặt ra nếu bây giờ con trai bà là chánh án và bà bị đưa ra tòa vì tội lừa đảo thì con trai bà sẽ xử mẹ mình như thế nào.

Chúng ta đã từng nói đến những đứa con vô liêm sỉ và độc ác thì chúng ta cũng phải nói đến những bà mẹ vô liêm sỉ và độc ác. Với tất cả những gì mà bà mẹ ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng đã làm như lời kể của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng thì bà thực sự là một bà mẹ vô liêm sỉ và độc ác. Bà chẳng có một chút tình thương yêu gì đối với con mình.

Dư luận xã hội đang bàn về chữ Hiếu. Đối với người phương Đông thì chữ hiếu cho đến thời đại này quả thực nặng nề và chứa đựng trong đó sự bất công và thiếu dân chủ. 

Và hiện thực đã cho chúng ta thấy chữ hiếu đã có nhiều thay đổi ngay trong chính gia đình chúng ta. Việc hôn nhân là một bằng chứng rất rõ ràng. Trước kia, nếu cha mẹ không đồng ý thì những đứa con không thể lấy người mà họ yêu. Có những người đã quyên sinh vì không thể tìm được cách hóa giải giữa tình yêu và chữ hiếu. 

Ngày nay, không ít bậc cha mẹ đã thay đổi quan niệm về chữ hiếu. Một đứa con sống cùng cha mẹ nhưng luôn mang lại nỗi đau khổ, sợ hãi và hổ nhục cho cha mẹ có phải là đứa con có hiếu hơn những đứa con đưa cha mẹ già vào nhà dưỡng lão khi họ không có điều kiện gần gũi và chăm sóc bố mẹ kỹ lưỡng?

Một đứa con lấy một người mình yêu và tin rằng người đó sẽ mang cho mình hạnh phúc có phải là đứa con bất hiếu hơn một đứa con chiều ý bố mẹ và lấy một người sẽ làm cả đời mình bất hạnh? Và một đứa con che giấu tội ác của mẹ và để mẹ tiếp tục gây thêm tội ác cho xã hội có phải là một đứa con có hiếu? Nếu chúng ta trả lời được những câu hỏi ấy một cách thực lòng, chúng ta có thể trả lời được câu hỏi ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng có phải là đứa con bất hiếu không?

Có người nói với tôi sao ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng không bí mật tìm cách tố cáo việc mẹ anh ấy lừa đảo chiếm đoạt tài sản của bao người khác để pháp luật xử cho đúng người đúng tội. Như thế, anh ấy sẽ không phải mang tiếng là người bất hiếu.

Ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng có thể làm điều đó và xã hội cũng đã có người làm điều đó. Nhưng ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng đã xử lý theo một cách khác để mẹ mình không tiếp tục phạm tội, để những người nghèo khó và cả những người khác không trở thành nạn nhân của những hành vi lừa đảo của mẹ anh bằng cách thông báo cho mọi người sự thật về mẹ mình và xin lỗi những nạn nhân. Cho dù làm như thế anh sẽ bị một bộ phận xã hội nguyền rủa và lên án.

Có rất nhiều câu chuyện con gái tố cáo bố đẻ lạm dụng tình dục con gái mình. Những đứa con như thế có phải là những đứa con bất hiếu hay không? Một xã hội văn minh và một lối sống đúng đắn chính là sự tôn trọng con người. Vẫn còn những ông bố bà mẹ bắt con cái thực hiện chữ hiếu một cách phong kiến nặng nề. Chính trong sự áp đặt chữ hiếu phong kiến ấy là sự vi phạm nhân quyền một cách nghiêm trọng.

Tôi tin ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng rất đau khổ và nhục nhã khi phải làm việc đó. Việc đó thực sự chỉ ảnh hưởng đến thanh danh và sự nghiệp của anh ấy mà thôi. Anh là người đủ tỉnh táo trước khi làm việc đó. Trong xã hội chúng ta hiện nay có một vấn đề rất đau đầu đối với các bậc cha mẹ là những đứa con đồng tính của họ.

Có những gia đình chỉ có một con trai và đứa con trai ấy của họ muốn đi tới hôn nhân với một người bạn trai khác. Nhiều bậc cha mẹ đã sụp đổ. Nhưng có những bậc cha mẹ đã đứng bên con mình và giúp con vượt qua những dị nghị của xã hội và của chính gia đình mình. Tất cả những câu chuyện tôi đưa ra đều liên quan đến chữ hiếu. Và chính điều đó, chúng ta bắt đầu phải suy nghĩ đúng về chữ hiếu một cách đầy đủ và nhân văn nhất.

Minh Đức

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...