Hai họa sĩ “già” tìm mình trên tranh lụa

Hai người đó là họa sĩ Hoàng Định và họa sĩ Bùi Việt Dũng. "Đồng bệnh tương lân" nên hai ông già "gàn" này đã rong ruổi với nhau trong nhiều cuộc vui nghệ thuật. Mới đây họ cũng đã từng rủ nhau chơi với "Giấy" trong triển lãm "Cảm âm" và nay họ lại phiêu du với "Lụa".

Những năm gần đây, tranh lụa đã bớt đi công chúng, bớt đi người vẽ - bởi nhiều lý do, khách quan cũng có, và chủ quan cũng nhiều. Cứ tưởng như chả còn mấy người sáng tác mặn mà với chất liệu lụa cổ điển, cầu kì, kĩ càng, vậy mà vẫn có hai họa sĩ tuổi cũng đã lên "ông" đang  lụi cụi chuẩn bị cho một cuộc chơi tranh lụa có tên là "Tháng Tám". Gọi là chơi, bởi các tác giả đó sẽ trưng bày những tác phẩm tranh lụa cỡ lớn - có thể nói hiếm khi thấy ở các triển lãm tại Việt Nam.

Hai người đó là họa sĩ Hoàng Định và họa sĩ Bùi Việt Dũng. "Đồng bệnh tương lân" nên hai ông già "gàn" này đã rong ruổi với nhau trong nhiều cuộc vui nghệ thuật. Mới đây họ cũng đã từng rủ nhau chơi với "Giấy" trong triển lãm "Cảm âm" và nay họ lại phiêu du với "Lụa".

Họa sĩ Hoàng Định sinh năm 1953 tại Đồ Sơn - Hải Phòng. Ông nổi tiếng bởi những thiết kế ứng dụng trong đời sống và đã từng triển lãm nhiều lần ở trong nước và ngoài nước. Năm 2018, ông cùng họa sỹ Hà Lan Somsak Chaituch bầy triển lãm chung có tên  "Vũ điệu sắc màu" - một triển lãm khá thành công về nhiều mặt và được đông đảo khán giả trong và ngoài nước theo dõi. Sơn dầu là chất liệu yêu thích của Hoàng Định, tranh sơn dầu của ông chứa đầy tinh thần lạc quan và đầy ngẫu hứng. Ông sở hữu một phong cách pha trộn ảnh hưởng của trường phái ấn tượng và biểu hiện.

Họa sĩ Bùi Việt Dũng.
Họa sĩ Bùi Việt Dũng.

Là người thích tìm tòi, lần này với tính chất đặc trưng của chất liệu lụa, Hoàng Định đã khéo léo giấu đi sự mạch lạc vốn thường thấy trong tranh sơn dầu của ông vào một  không gian  tổng hoà. Khi vẽ  lụa,  Hoàng Định đã đưa cảm xúc của mình lan tỏa cùng cảm xúc của màu sắc. Ông thường sử dụng các nét vẽ ngẫu hứng, linh hoạt để bộc lộ cảm xúc mạnh mẽ.

Những tín hiệu màu sắc chồng lấn gợi tả, những không gian ước định trong thiên nhiên và chính nó tạo nên sự cuốn hút đối với các tác phẩm lụa của ông. Sử dụng kỹ thuật lụa cổ điển như vẽ ướt, vừa vẽ vừa rửa, họa sĩ Hoàng Định dường  như vẫn muốn người xem sẽ cảm nhận được sự pha trộn của Á Đông với ngôn ngữ tạo hình hiện đại trong các tác phẩm lụa của mình.

Tranh Lụa của Hoàng Định thuyết phục người xem bằng  sự biến dị, chuyển tiếp của phong cách trừu tượng biểu hiệu trong tranh của người hoạ sĩ, để người xem tự tìm ra những cảm thức riêng để đến với các tác phẩm lụa lần này của ông. 

Còn với Họa sĩ Bùi Việt Dũng  sinh năm 1957, tốt nghiệp Cao  đẳng Mỹ thuật Huế thì lụa là mối duyên thầm kín mà mãnh liệt. Ông vừa là họa sỹ thiết kế Tạp chí Kiến Trúc  Việt Nam (Bộ Xây dựng) vừa là giảnh viên tại Đại học Kiến trúc Hà Nội.

Với nghệ thuật, họa sĩ Bùi Việt Dũng cũng là người mạnh mẽ, có cách nhìn táo bạo và dứt khoát trong sáng tạo. Ông rất thích rong ruổi thưởng lãm nghệ thuật, nhưng ông lại dành sự yêu thích của mình cho tranh in và thể loại sáng tác độc bản - một thể loại nghệ thuật có nguyên tắc kĩ thuật chuẩn mực. Họa sĩ Bùi Việt Dũng cũng theo đuổi trường phái trừu tượng biểu hiện. Tranh  của ông có bút pháp khoáng đạt, màu sắc giản dị, mang tính ngẫu hứng đầy triết lý phương Đông.

Cái chung của các tác phẩm lụa lần này của cả hai họa sĩ, đó là: Khi thể hiện màu, họ không can hình lên lụa rồi tô mầu theo hình đã can mà đều đặt bút vẽ thẳng lên lụa để cảm xúc được tuôn trào tự nhiên qua nét bút. Vẻ đẹp của tác phẩm tùy theo cách sử dụng ngọn bút của tác giả, của sự hòa quyện giữa màu, nét, bố cục, mảng màu trên sự mềm mại của chất liệu lụa.

Họa sĩ Bùi Việt Dũng vẫn áp dụng cách vẽ lụa truyền thống, một cách vẽ yêu cầu họa sĩ phải kiên nhẫn -  màu được pha loãng, sau đó nhuộm từng lớp, lớp màu nọ chồng lên lớp màu kia sao cho màu ngấm, thẩm thấu kỹ vào từng thớ lụa.

Ngoài ra ông áp dụng cả kỹ thuật vẽ khô vì thế tranh lụa của ông có chiều sâu huyền ảo, thâm trầm. Không gian trong tranh lụa phần nhiều được tạo nên từ các mảng lụa trống. Điểm sáng tạo này chúng ta thấy nhiều ở các bố cục của nghệ thuật truyền thống Việt Nam như trong tranh dân gian, tranh thờ… Các họa sĩ  hiện đại Việt Nam đã học tập và phát triển cách xử lý không gian đó khi muốn tập trung vào chủ đề trong tác phẩm của mình.

Họa sĩ Hoàng Định.
Họa sĩ Hoàng Định.

Trong tranh lụa phong cảnh của Bùi Việt Dũng, họa sĩ không dùng phối cảnh mà dùng các mảng trống nền lụa là một đặc thù và làm nên nét độc đáo riêng biệt trong tranh lụa của ông. Người thưởng thức thấy rất rõ vai trò của các mảng trống trong tranh lụa của Bùi Việt Dũng là làm tôn ý chính của toàn bộ bức tranh, tạo nên nhịp điệu cho bố cục. Sáng tạo không dừng lại ở việc chọn đề tài thể hiện mà còn phụ thuộc vào việc chọn thủ pháp hữu hiệu nhất để mang tới khả năng biểu đạt có hiệu quả nhất.

Triển lãm "Tháng Tám" này là triển lãm mang dấu ấn của những cảm xúc của thời gian - Họa sĩ Bùi Việt Dũng đã chia sẻ như vậy.

Những dấu ấn thời gian ấy có lẽ nó đọng lại trên từng tác phẩm tranh lụa của 2 họa sĩ Hoàng Định và họa sĩ Bùi Việt Dũng trong triển lãm này. Cả 2 họa sĩ, họ đã sống và làm việc bằng thời gian của mỗi cá nhân họ có. Họ sáng tạo và yêu thương bằng thời gian của chính họ, nhưng các tác phẩm của họ chắc chắn sẽ đồng hành cùng công chúng.

Cũng qua triển lãm này, những người yêu nghệ thuật tranh lụa Việt Nam sẽ củng cố thêm niềm hy vọng rằng tranh lụa Việt Nam sẽ sớm tìm về thời hoàng kim của nó và khẳng định niềm tự hào của hội họa Việt Nam, của chính họ…

Năm 1925, khi người Pháp mở Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, các giáo sư người Pháp của trường đã giới thiệu và khuyến khích sinh viên sử dụng hai chất liệu là sơn mài, lụa để sáng tạo, thì khi đó nghệ thuật tranh lụa Việt Nam mới thực sự hình thành.

Những học viên đầu tiên của trường - những người sau này đều trở thành những họa sĩ tài danh như Nguyễn Phan Chánh, Lê Phổ, Lê Văn Đệ, Mai Trung Thứ, Trần Văn Cẩn, Tô Ngọc Vân, Lương Xuân Nhị… đều có các tác phẩm tranh lụa xuất sắc.

Các thế hệ trưởng thành trong cuộc chiến tranh thống nhất đất nước, cũng nhiều người đã chọn lụa làm chất liệu sáng tác và nhiều người đã thành công như các họa sĩ Nguyễn Thụ, Mai Long, Vũ giáng Hương, Vũ Trung Lương, Linh Chi, Kim Bạch, Mộng Bích… Tranh lụa Việt Nam ra đời muộn nhưng phải khẳng định tranh lụa Việt Nam rất có bản sắc.

Kỹ thuật vẽ cũng như tạo hình, sử dụng màu sắc khác hẳn với những quốc gia cũng có tranh lụa trên thế giới. Tranh lụa Việt Nam giàu chất trang trí ước lệ hơn tả thực. Nét nổi bật nhất của nghệ thuật tranh lụa Việt Nam là đã tìm được một mảng màu riêng cho lụa, thật kiệm màu mà vẫn tạo nên sự phong phú của sắc độ, nền vải mịn được nhuộm màu có độ trong trẻo.

Lứa họa sĩ trẻ đương đại chuyên vẽ lụa hiện nay cũng không nhiều, như Lê Thúy, Vũ Đình Tuấn, Bùi Tiến Tuấn, Nguyễn Châu Giang, Nguyễn Thu Hương… trên con đường mòn đã trăm năm, họ cũng đã tìm ra những hướng đi mới cho tranh lụa khiến cho thể loại này đã có những khởi sắc, sau cả chục năm im tiếng…
Tô Chiêm

Các tin khác

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Khi còn ở dương thế, Trần Nguyên Dũng là một họa sĩ trầm lặng, luôn là người lắng nghe trong mọi cuộc vui. Tại triển lãm “Những ngày thảnh thơi”, hội họa sẽ kể những câu chuyện về thế giới nội tâm đầy sắc màu của ông...