Nhiếp ảnh gia Giản Thanh Sơn:

Gã đầu bạc bay qua những cơn mưa

Tóc trắng xõa bay theo gió. Gió rát mặt, gió đẩy người như chúi, như ngã. Gã đang bay. Bay qua những đám mây trắng bồng bềnh, bay qua cả cơn mưa ào một cái rồi tạnh, bay qua núi đồi, làng mạc, biển khơi...  Và mặc gió, mặc mưa, ống kính gã “nuốt” hết mọi thứ một cách tham lam, vội vã. Bởi như gã nói, đầy tự hào: nước non mình đẹp làm sao!

Nhiếp ảnh gia, nhà báo Giản Thanh Sơn vừa khai mạc triển lãm và ra mắt cuốn sách ảnh “Không ảnh Đảo và bờ biển Việt Nam” tại TP Hồ Chí Minh. Cuốn sách gồm hơn 400 bức ảnh được Giản Thanh Sơn thực hiện trong hơn 20 năm qua. Cái duyên đưa ông đến và gắn bó với Trung đoàn Không quân 917 thuộc Sư đoàn Không quân 370.

Đại tá Lê Việt Thắng, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 917 nhớ lại: “Mỗi chuyến bay, chúng tôi được ngắm đất nước mình từ trên cao, thấy đẹp vô cùng, lòng đầy cảm xúc trước đất mẹ thiêng liêng. Nhưng chúng tôi chỉ biết cất giữ vẻ đẹp đó vào tim chứ không thể chụp lại vì phải làm nhiệm vụ. Gặp Giản Thanh Sơn và biết mong muốn nhiệt thành của anh, chúng tôi rất mừng. Anh không quản ngại khó khăn, vất vả đã giúp chúng tôi ghi lại cảnh đẹp Tổ quốc để cùng chia sẻ đến mọi người”.

Nhiếp ảnh gia Giản Thanh Sơn.
Nhiếp ảnh gia Giản Thanh Sơn.

Với Giản Thanh Sơn, ông coi những người phi công như nghệ sĩ của bầu trời, là những cánh bay không mỏi. Cánh bằng cất lên là lúc tâm hồn người phi công thả theo cái đẹp để vi vút những đường bay điệu nghệ. Với anh em phi công Trung đoàn Không quân 917, Giản Thanh Sơn đã trở thành quân nhân danh dự, là người một nhà. Bởi con người ông luôn mang tới niềm cảm hứng bất tận về sự phụng hiến, về cái hay, cái đẹp ở đời.

Trong mắt bạn bè thân hữu, Giản Thanh Sơn hiện lên như một tay máy điêu luyện, một gã lãng du với mái tóc bạc bồng bềnh phong trần. Ẩn giấu trong đó, là một trái tim hào sảng, đong đầy yêu thương. Bất kể nắng mưa, hay khoảng cách xa xôi, hễ các phi công báo sắp có chuyến bay là ông tức tốc lên đường. Nhiều khi đang ăn dở chén cơm, cứ quăng để đó mà đi cho kịp.

 Dường như ông chỉ hạnh phúc khi được bay lượn trên bầu trời, choáng ngợp nhìn ngắm quê hương xứ sở và ghi lại mọi khoảnh khắc. Ông cùng ăn, cùng ngủ, cùng sinh hoạt với người lính trên khoang lái trong những đợt huấn luyện, ra Bắc vào Nam của đơn vị.

Ngồi trò chuyện với tôi trong quán cà phê, nhắc lại những phút giây bấm máy, đôi mắt ông chợt đỏ hoe. Ông bảo nhìn dưới đất, quê hương đã rất đẹp rồi thì khi lên cao, thu trọn hình hài quê hương trong lòng mắt, mới hiểu tình yêu Tổ quốc là như thế nào. Khi trực thăng bay qua Long An quê hương ông, bay qua miền Trung đồng khô cỏ cháy với con người và đàn gia súc bé xíu như đàn kiến, hay khi lượn qua quần đảo Trường Sa, thấy lá cờ đỏ kiêu hùng giữa con sóng lao xao, qua làng chài xóm biển yên bình..., khóe mắt ông cay xè. Nước mắt nhòa trong gió. Ông ráng chụp mà không thể chụp được, phải buông máy, vuốt ngực mấy lần. Ông khóc như đứa trẻ lâu ngày gặp mẹ.

Bây giờ, dù đã có thiết bị tối tân để chụp từ trên cao như flycam nhưng ông vẫn muốn chính tay mình cầm lấy máy ảnh, bay lên cùng chim trời, tận mắt nhìn ngắm mọi thứ mà rưng rưng bấm máy. Bởi đó chính là cảm xúc, là nhịp đập quả tim mà thiết bị kỹ thuật có tân tiến đến mấy cũng không thay thế được.

Nhờ vậy, Giản Thanh Sơn mới làm nên những bức ảnh tuyệt đẹp, khiến người thưởng lãm xúc động. Qua tay máy nghệ thuật đong đầy tự hào và yêu thương của tác giả, non nước Việt hiện lên thật hào hùng, tráng lệ và thiêng liêng. Tất cả hình ảnh gần như là file gốc, không hề được chỉnh sửa, cắt cúp. Bởi như ông nói, cảnh sắc quê mình đã quá đẹp rồi thì không còn gì để mà sửa nữa.

Cuốn sách ảnh “Không ảnh Đảo và bờ biển Việt Nam” ghi lại hải đảo và bờ biển dọc dài đất nước chữ S. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Quốc Khánh, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, bồi hồi: “Một tập sách khá toàn diện và sống động về chủ đề biển đảo mà hiếm có nhà báo, nhà nhiếp ảnh nào có điều kiện để thực hiện nó. Từ không trung, với trang thiết bị máy ảnh chuyên nghiệp và kiến thức nhiếp ảnh tích lũy được trong nhiều thập kỷ công tác đã giúp anh xử lý, tác nghiệp thành công nhiều tác phẩm ảnh trong điều kiện không thuận lợi cho nhà nhiếp ảnh.

Một góc đảo Trường Sa Lớn qua góc máy Giản Thanh Sơn.
Một góc đảo Trường Sa Lớn qua góc máy Giản Thanh Sơn.

Qua con mắt của anh, phong cảnh bờ biển, cùng hàng trăm hòn đảo lớn nhỏ trên biển quê hương như đan xen, quấn quýt ôm chặt vào dải đất hàng nghìn năm lịch sử của cha ông nước Việt. Những dải cát ven biển vàng óng, những con sóng bạc đầu  từ màu xanh thẳm của biển đẩy vào, vỗ về bờ cát như điệp khúc trong những bức ảnh của Giản Thanh Sơn, mà không làm người xem chán mắt”.

Nhà văn Trần Nhã Thụy thì tâm sự: “Cách đây vài năm, khi cùng ngồi xem những bức ảnh chụp biển đảo của anh Giản Thanh Sơn, tôi đã không kiềm được xúc động mà thốt lên rằng: “Mỗi hòn đảo một trái tim!”. Vì sao tôi lại nói như vậy? Ở đây, trước hết tôi không muốn dùng phép ẩn dụ để nói về những bức ảnh của Giản Thanh Sơn. Tôi cũng không muốn lạm dụng một thứ mỹ từ véo von son phấn. Lời tôi thốt lên như là cái dội lại tự nhiên từ ánh mắt. Những bức hình biển đảo của Giản Thanh Sơn không giống như những bức hình biển đảo mà ta thường thấy. Nó không được chụp từ bờ ra, cũng không được chụp từ ngoài khơi vào. Không phải là những bức ảnh tỉa tót. Nhờ từ trên cao, nên mỗi hòn đảo đều lộ ra hết vẻ đẹp của nó, với sự vạm vỡ tự nhiên nhất”.

Giản Thanh Sơn vốn nổi tiếng với không ảnh được chụp từ trực thăng. Nó giúp ông có lợi thế hơn nhiều đồng nghiệp khác bởi vô số góc xa gần hiểm hóc mà chỉ có ngồi trên trực thăng mới chụp được. Ngoài “Không ảnh Đảo và bờ biển Việt Nam”, ông còn sở hữu nhiều đầu sách ghi lại cảnh sắc Việt Nam từ trên cao như “Không ảnh Sài Gòn”, “Việt Nam nhìn từ không trung”... Các bộ ảnh đều in song ngữ Anh – Việt nhằm mang đến bạn bè quốc tế thông điệp về một Việt Nam thay da đổi thịt từng ngày, về vẻ đẹp của một đất nước yêu hòa bình, đồng thời khẳng định chủ quyền biển đảo bất khả xâm phạm.

Bay qua những cơn mưa luôn là khoảnh khắc mà ông ấn tượng. Trời đang quang bỗng nhiên trực thăng lướt nhẹ dưới một đám mây mọng nước. Nước rào qua. Ông nhìn những hạt mưa rơi xiên theo gió, rồi đáp mau xuống đất. Ở dưới đó, là cánh đồng khô cằn, là sỏi đá nứt nẻ sau bao tháng ngày chang chang nắng. Ở dưới đó, có đôi mắt hằn chân chim, có khuôn mặt sạm đen của người nông dân đang ngóng ông trời. Ông nhìn mưa mà vui, mỗi giọt rơi làm niềm vui cứ dâng đầy. Giản Thanh Sơn bảo, rồi sẽ có một ngày, ông trình làng những bức ảnh chụp cơn mưa từ trên cao ấy, để thấy sự sống diệu kỳ như thế nào. 

Gần 50 năm cầm máy, rong ruổi 90 nước trên thế giới, nhưng không nơi đâu cho ông niềm xúc động dâng trào khi cầm máy như quê hương nhìn từ trên cao. Còn sức, ông còn chụp. Còn sức, là còn leo lên trực thăng. Nỗi sợ độ cao, nỗi sợ nguy hiểm tan nhanh trong thoáng chốc khi cảnh sắc đất nước hiện dần dưới những cánh bằng. Lúc đó chỉ còn niềm say sưa, kiêu hãnh tự hào để ông bấm máy, tạc họa hình hài đất mẹ.

Mai Quỳnh Nga

Các tin khác

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Những dãy núi cao vời vợi cùng những cánh rừng mênh mang của đại ngàn Tây Nguyên là không gian sinh tồn của các tộc người. Sống giữa núi rừng, họ có cách ứng xử tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên cây cỏ, từ đó hình thành nên hệ tín ngưỡng và những nghi lễ tâm linh độc đáo, giàu bản sắc của miền rừng.