Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Chủ tịch luân phiên nhóm G7 gồm Mỹ, Canada, Anh, Pháp, Đức, Italy và Nhật Bản ngày 2/10 xác nhận nhóm đã đạt thỏa thuận giải phóng 100 triệu thùng dầu thô và nhiên liệu từ kho dự trữ trong 4 tháng tới, dưới sự điều phối của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Theo kế hoạch, một lượng lớn diesel sẽ được đưa ra thị trường ngay trong 20 ngày đầu tiên. Các nước G7 đồng thời cam kết không áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu năng lượng và sản phẩm dầu mỏ giữa các thành viên; đồng thời nỗ lực tăng công suất lọc dầu của các cơ sở dầu mỏ.
Việc đưa cả dầu thô và diesel từ kho dự trữ ra thị trường có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nguồn cung hai nhóm sản phẩm chịu sức ép khác nhau. Dầu thô bổ sung nguyên liệu cho hoạt động lọc dầu, trong khi diesel thành phẩm có thể được phân phối trực tiếp cho các thị trường đang khát nhiên liệu, không phải chờ công đoạn chế biến. Đây cũng là lý do diesel được ưu tiên trong giai đoạn đầu của kế hoạch.
Quyết định được đưa ra trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao, đặc biệt là diesel, do xung đột Trung Đông làm gián đoạn hoạt động khai thác, lọc dầu và vận tải biển.
Trước đó, tháng 3/2026, các nước thành viên IEA đã cam kết giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp. Đến ngày 2/10, khoảng 325 triệu thùng, tương đương hơn 80% lượng cam kết, đã được đưa ra thị trường.
Theo số liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), thế giới tiêu thụ khoảng 102,8 triệu thùng dầu và nhiên liệu lỏng mỗi ngày trong năm 2024. Lượng dự trữ 100 triệu thùng tương đương một ngày tiêu thụ toàn cầu. Tuy vậy, nguồn dự trữ sẽ được đưa ra theo từng giai đoạn, nhằm bổ sung lượng thiếu hụt tại các thị trường cần thiết, trong khi hoạt động sản xuất và vận chuyển từng bước được khôi phục.
Sau động thái của G7, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/10 đã đánh giá cao việc các nước châu Âu sẵn sàng giải phóng nhiên liệu từ kho dự trữ chiến lược. Ông cũng cho biết Mỹ sẽ không cấm xuất khẩu diesel, dù trước đó nhiều lần đề cập khả năng này.
“Châu Âu có rất nhiều dầu diesel và họ sẽ đóng góp đáng kể cho thế giới, chúng ta cũng vậy. Chúng ta sẽ không áp đặt lệnh cấm xuất khẩu diesel. Phương án đó chưa bao giờ thực sự được cân nhắc, nhưng những gì châu Âu làm là rất đáng ghi nhận”, ông Trump phát biểu.
Washington Post cho biết, Mỹ là bên cung nhiên liệu chưng cất quan trọng trên thị trường quốc tế, với lượng xuất khẩu trung bình khoảng 1,4 triệu thùng/ngày. Việc duy trì xuất khẩu giúp các đối tác, trong đó có châu Âu và Mỹ Latin, tiếp tục tiếp cận nguồn diesel của Mỹ trong bối cảnh nguồn cung từ những khu vực sản xuất khác bị gián đoạn.
Tại Nga, Phó Thủ tướng Alexander Novak ngày 2/10 cho biết Moskva cũng sẽ cân nhắc nới lỏng một phần hạn chế xuất khẩu diesel. Ông khẳng định thị trường nội địa hiện được cung ứng đầy đủ, đồng thời cho biết Chính phủ Nga đang theo dõi sát tình hình.
Nga áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu từ tháng 7/2026 trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu gây gián đoạn sản xuất. Khả năng nới lỏng được Moskva đặt ra với điều kiện nguồn cung trong nước được bảo đảm ổn định và sản lượng vượt nhu cầu tiêu thụ.
Sau các thông tin trên, giá dầu thô Brent giảm 1,1% xuống 101,2 USD một thùng. Dầu thô Mỹ WTI giảm 2,3% về 90,7 USD. Giá dầu diesel hợp đồng tương lai tại châu Âu sụt hơn 7%. Tại Mỹ, giá dầu diesel có hàm lượng lưu huỳnh thấp giảm 3,7% xuống 4,47 USD một gallon (khoảng 1,18 USD một lít).
Giới quan sát cho biết, việc giá nhiên liệu giảm cho thấy tác động tích cực của việc bù đắp nguồn cung, nhưng cảnh báo những thay đổi đó chỉ mang tính thời điểm do những vấn đề cốt lõi chưa được giải quyết, nổi bật nhất là việc hoạt động lọc dầu tại Trung Đông bị gián đoạn.
Theo IEA, trong tháng 8/2026, xuất khẩu các sản phẩm lọc dầu và LPG từ vùng Vịnh thấp hơn khoảng 60% so với tháng 2, trong khi xuất khẩu ròng diesel/gasoil của vùng Vịnh và Nga giảm tổng cộng 1,6 triệu thùng/ngày. Hai khu vực này trước đó chiếm gần 45% thương mại diesel đường biển toàn cầu.
Tại Nga, ngày 2/10, Bộ Quốc phòng Ukraine tuyên bố lực lượng nước này đã tập kích nhà máy lọc dầu Volgograd và một cơ sở điều phối vận chuyển dầu tại Samara. Phía Ukraine cho biết các cơ sở xảy ra cháy sau vụ tấn công, song mức độ thiệt hại đang được xác minh. Diễn biến này đặt ra dấu hỏi về khả năng Nga sớm nới lỏng hạn chế xuất khẩu diesel.
Bên cạnh đó, eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch của năng lượng toàn cầu, vẫn tắc nghẽn. Ngày 1/10, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) ghi nhận một tàu chở dầu bị trúng vật thể chưa xác định khi đi qua eo biển Hormuz, gây hỏa hoạn.
Trong khi đó, Wall Street Journal ngày 2/10 đưa tin Mỹ dự kiến điều động thêm nhóm tác chiến tàu sân bay và lực lượng quân sự tới Trung Đông, với quân số bổ sung có thể lên tới 10.000 người, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump cân nhắc khả năng nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
Theo IEA, tình trạng đối đầu Mỹ-Iran cùng các cuộc tấn công tại vịnh Ba Tư và tuyến hàng hải Bab el-Mandeb gần Yemen tiếp tục cản trở quá trình khôi phục dòng chảy dầu mỏ. Cơ quan này dự báo nguồn cung từ Trung Đông có thể phải đến năm 2027 mới phục hồi hoàn toàn.
