Chiến sự Ukraine gia tăng sức ép an ninh đối với NATO

Vụ máy bay không người lái (UAV) tấn công tàu hàng Sparta II của Nga trên biển Baltic không chỉ làm gia tăng căng thẳng tại tuyến hàng hải chiến lược của châu Âu, mà còn cho thấy những hệ lụy ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến Nga - Ukraine đối với an ninh khu vực.

zsuatbsksjje-5-g6-y5-t4-dsano-5-u.png
Một bức ảnh do Lực lượng Biên phòng Phần Lan công bố, cho thấy chiếc tàu chở hàng của Nga bị hư hại tại một địa điểm được xác định là Vịnh Phần Lan, trong ngày 21/11.

Vụ việc xảy ra hôm 21/11 khi tàu hàng Sparta II mang cờ Nga bị UAV tấn công và bốc cháy trên vùng biển quốc tế, phía tây đảo Gogland của Nga, trong vịnh Phần Lan. Sau đó, con tàu trôi dạt vào vùng biển Phần Lan, buộc Helsinki phải triển khai hoạt động cứu hộ và kiểm soát tình hình.

Theo giới chức Phần Lan, toàn bộ 16 thành viên thủy thủ đoàn đã sơ tán bằng xuồng cứu sinh trước khi được chuyển sang một tàu Nga gần đó. Những người này đang trên đường trở về Nga. Trong khi đó, đám cháy trên tàu vẫn tiếp diễn đến cuối ngày 21/11. Giới chức Phần Lan cho biết nước này đang chủ trì hoạt động cứu hộ, trong khi các tàu Nga có thể được phép kéo phương tiện bị hư hại trở về.

Người phát ngôn Lực lượng Vũ trang Phần Lan Aki-Mauri Huhtinen nhận định Ukraine có khả năng đứng sau vụ tấn công, song chưa rõ nguyên nhân cụ thể khiến con tàu trở thành mục tiêu. Ukraine chưa đưa ra bình luận chính thức về sự việc.

Mục tiêu tấn công và những tính toán chiến lược

Sparta II không phải một tàu hàng thương mại thông thường. Theo Bộ Tài chính Mỹ, con tàu thuộc diện bị Washington áp đặt lệnh trừng phạt và có liên hệ với công ty vận tải biển Oboronlogistika, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hậu cần cho Bộ Quốc phòng Nga.

Trong bối cảnh Kiev liên tục tìm cách làm suy giảm năng lực hậu cần và tiềm lực quân sự của Moskva, những phương tiện vận tải có liên hệ với hệ thống cung ứng của Bộ Quốc phòng Nga có thể trở thành mục tiêu đáng chú ý.

Chỉ huy lực lượng biên phòng Phần Lan Ilja Iljin cho biết hiện chưa có thông tin xác nhận về loại hàng hóa trên tàu. Sparta II dài 121 m, rời cảng St. Petersburg hôm 20/11 và đang trên hành trình tới Kaliningrad, vùng lãnh thổ tách rời phần lãnh thổ chính của Nga.

Nếu con tàu thực sự vận chuyển trang thiết bị hoặc vật tư phục vụ quân đội Nga, vụ tấn công có thể được nhìn nhận như một phần trong chiến lược gây sức ép vào các tuyến hậu cần của Moskva. Tuy nhiên, khi chưa xác định được hàng hóa trên tàu, việc đánh giá bản chất và mục tiêu của chiến dịch vẫn cần thận trọng.

Dù theo kịch bản nào, việc một tàu hàng mang cờ Nga bị tấn công trên vùng biển quốc tế rồi trôi dạt vào lãnh hải Phần Lan cũng cho thấy những tác động trực tiếp của chiến sự đối với hoạt động hàng hải tại Baltic.

Nga từng nhiều lần mô tả các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại của nước này bên ngoài lãnh hải là hành vi khủng bố và cướp biển. Do đó, vụ việc mới nhất có thể tiếp tục trở thành một điểm nóng trong cuộc đối đầu giữa Moskva và Kiev.

vmwnwnz-47-bmhznc-2-a3-oc-5-flway-1.png
Giới chức quân sự Phần Lan trong một buổi họp báo về vụ việc. Ảnh Reuters

Baltic trở thành không gian an ninh nhạy cảm

Một trong những khía cạnh đáng quan tâm nhất của vụ việc là phản ứng của Phần Lan và các quốc gia NATO trong khu vực.

Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo nhận định chiến sự đang lan sang những khu vực lân cận, đồng thời khẳng định Ukraine có quyền chiến đấu chống lại bên gây hấn. Để bảo đảm an toàn cho người dân và tạo điều kiện cho lực lượng chức năng ứng phó, Helsinki đã áp dụng các biện pháp hạn chế tạm thời đối với hoạt động hàng không và hàng hải tại phía đông vịnh Phần Lan.

Đáng chú ý, trong quá trình cứu hộ, một trực thăng Nga bị nghi ngờ đã vi phạm không phận Phần Lan trong thời gian ngắn. Sự việc càng khiến tình hình trở nên nhạy cảm khi các lực lượng hai nước cùng hoạt động gần khu vực xảy ra sự cố.

Thụy Điển cũng tham gia bảo đảm an ninh sau vụ việc. Bộ trưởng Quốc phòng nước này Pal Jonson xác nhận các máy bay chiến đấu Thụy Điển, hoạt động dưới sự chỉ huy của Phần Lan, đã tham gia bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của Phần Lan và NATO. Trong khi đó, Estonia điều một tàu hải quân tới hỗ trợ cứu hộ, chữa cháy và ứng phó nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Phần Lan và Thụy Điển lần lượt gia nhập NATO vào năm 2023 và 2024, sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022. Việc hai quốc gia Bắc Âu từ bỏ chính sách không liên kết quân sự kéo dài nhiều thập niên đã làm thay đổi đáng kể cán cân an ninh tại khu vực Baltic.

Hiện nay, biển Baltic có ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với NATO, bởi đây là nơi tập trung nhiều tuyến hàng hải, cơ sở hạ tầng năng lượng và kết nối hậu cần quan trọng.

Trong bối cảnh đó, bất kỳ hoạt động quân sự nào diễn ra gần lãnh hải hoặc không phận các nước NATO đều có thể tạo ra những tình huống phức tạp. Một UAV đi chệch hướng, một phương tiện quân sự xâm nhập không phận trong thời gian ngắn hay một tàu bị tấn công rồi trôi dạt vào vùng biển của quốc gia khác đều có thể buộc các bên phải đưa ra quyết định ứng phó trong thời gian rất ngắn.

Nguy cơ xung đột lan rộng

Vụ tấn công Sparta II diễn ra trong bối cảnh Ukraine gia tăng các đợt tập kích bằng UAV nhằm vào khu vực tây bắc nước Nga, đặc biệt là tỉnh Leningrad. Đây là địa bàn có ý nghĩa chiến lược đối với hoạt động vận tải, năng lượng và hậu cần của Nga, với các cơ sở quan trọng nằm quanh St. Petersburg và vịnh Phần Lan.

Thống đốc tỉnh Leningrad Aleksandr Drozdenko cho biết tàu hàng Nga bị hai UAV tấn công tại vùng biển quốc tế, cách biên giới Nga khoảng 3 hải lý. Ông đồng thời thông báo lực lượng phòng không Nga đã bắn hạ 80 UAV trên bầu trời tỉnh này trong đêm xảy ra vụ việc.

Trước đó, quân đội Phần Lan cũng thông báo phát hiện một cuộc tấn công nhằm vào tàu chiến Nga tại cùng khu vực trong một đợt tập kích bằng UAV của Ukraine. Những diễn biến liên tiếp cho thấy Baltic đang ngày càng chịu tác động từ các hoạt động quân sự vốn trước đây chủ yếu tập trung sâu bên trong lãnh thổ Nga hoặc dọc tiền tuyến Ukraine.

Đối với Kiev, việc sử dụng UAV tầm xa để tấn công các mục tiêu liên quan đến Nga là phương thức nhằm mở rộng sức ép quân sự lên đối phương. Các cơ sở hậu cần, hạ tầng năng lượng và phương tiện vận tải có liên hệ với hoạt động quân sự đều có thể nằm trong phạm vi chiến dịch này.

Tuy nhiên, đặc điểm của chiến tranh UAV cũng khiến nguy cơ tác động vượt khỏi mục tiêu dự kiến trở nên khó kiểm soát. Những thiết bị bay hoạt động trên quãng đường dài có thể đi chệch hướng, xâm nhập không phận các nước láng giềng hoặc gây nguy hiểm cho hoạt động dân sự. Đây chính là điều khiến các quốc gia Baltic và Bắc Âu ngày càng quan ngại.

Trong khi đó, Thống đốc vùng Kaliningrad Alexei Besprozvannykh khẳng định sự cố không gây ra mối đe dọa đối với hoạt động cung ứng cho vùng lãnh thổ này.

Nhìn rộng hơn, vụ việc Sparta II phản ánh một thực tế đáng lo ngại: xung đột Nga - Ukraine đang tạo ra những hệ lụy vượt xa phạm vi chiến trường ban đầu. Khi tàu thương mại, tuyến hàng hải và cơ sở hạ tầng dân sự ngày càng chịu tác động từ các hoạt động quân sự, ranh giới giữa chiến trường và không gian dân sự trở nên mong manh hơn.

Tiến Kim (Theo Reuters, Al Jazeera)

Các tin khác

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Sự cố kỹ thuật nghiêm trọng xảy ra trong quá trình nâng cấp hệ thống viễn thông đã buộc Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) phải ban bố lệnh dừng bay toàn quốc trong nhiều giờ, làm tê liệt hoạt động đi lại và phơi bày những lỗ hổng kéo dài nhiều thập kỷ của hạ tầng kiểm soát không lưu nước này.

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia đến Apple, Microsoft hay Tesla, vai trò của người sáng lập luôn gắn với những bước ngoặt phát triển. Trong bối cảnh đó, việc CEO Jensen Huang rời Nvidia sau bê bối đời tư đang đặt tập đoàn trước phép thử lớn về khả năng duy trì tăng trưởng, lợi thế cạnh tranh và sự ổn định trong giai đoạn chuyển giao lãnh đạo.

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Kế hoạch tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh giữa lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Thâm Quyến đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế. Theo giới chuyên gia, cuộc gặp không chỉ phản ánh những tính toán chiến lược của ba cường quốc mà còn có thể tác động đến cục diện an ninh quốc tế.

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Tình trạng thiếu hụt ngân sách nghiêm trọng của Cơ quan Liên hợp quốc (LHQ) cứu trợ người tị nạn Palestine (UNRWA) đang khiến các dịch vụ giáo dục, y tế và hỗ trợ xã hội tại những khu tị nạn Palestine ở Lebanon bị thu hẹp. Không chỉ đối mặt với khó khăn kinh tế và thiếu thốn các dịch vụ thiết yếu, hàng trăm nghìn người tị nạn còn phải chịu thêm sức ép từ tình trạng thất nghiệp, gia tăng tội phạm, ma túy và nguy cơ phải di dời do xung đột.

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Việc 10 quốc gia Bắc Âu và khu vực lân cận thống nhất tăng cường hợp tác hải quân phản ánh những điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách quốc phòng châu Âu. Sáng kiến này không chỉ hướng tới nâng cao năng lực phối hợp quân sự mà còn đặt ra những vấn đề về bảo vệ hạ tầng chiến lược, ứng dụng công nghệ và duy trì cân bằng an ninh tại Bắc Đại Tây Dương và Biển Baltic.

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.