Đường đua hỗn loạn

Thế giới đang chứng kiến một nước Mỹ không hề biết “khách sáo” trong việc gia tăng áp lực lên tất cả, kể cả bạn bè, đồng minh, đối tác hay kình địch, trên bất cứ phương diện nào. Nhưng, khi thứ sức ép ghê gớm ấy được trút sang cả khía cạnh quân sự, bằng những hành động dồn dập trong thực tế thì sức phản chấn có lẽ cũng sẽ không thể nhẹ nhàng.

Không chút ngại ngần

Mới đầu tháng 8 này thôi, nước Mỹ mới chính thức rút khỏi Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF). Thế nhưng, chỉ đến ngày 18-8, Lầu Năm Góc đã kịp tuyên bố về việc thử thành công một tên lửa hành trình đất đối đất tầm trung. Tên lửa ấy, phiên bản mới của dòng tên lửa Tomahawk nổi tiếng, có thể mang đầu đạn hạt nhân, đã đánh trúng mục tiêu cách 500 km.

Cần lật lại quá khứ gần một chút, để hiểu thêm về hàm ý của Washington khi công bố kết quả cuộc thử nghiệm này. Ngày 5-8, Tổng thống Nga Vladimir Putin cảnh báo rằng Moskva cũng sẽ buộc phải khởi động các chương trình tên lửa mặt đất tầm ngắn và tầm trung nếu Mỹ bắt đầu tiến trình đó sau khi INF đổ vỡ. Ông cổ vũ lòng tự tin của người dân đất nước mình, khi khẳng định rằng với kho vũ khí tên lửa hiện có, cùng những tiến bộ của quốc gia này trong phát triển tên lửa siêu thanh, Nga có đủ năng lực để đối phó với mọi mối đe dọa từ Mỹ.

Tuy nhiên, dù sao, người đứng đầu Điện Kremlin vẫn hy vọng rằng Moskva và Washington có thể cân nhắc mọi hậu quả, quay trở lại đối thoại về vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân, để “tránh một cuộc đua hỗn loạn, không giới hạn, không luật lệ”.

Vậy thì, có thể hiểu hành động thử tên lửa từ phía Mỹ như thế nào, ngoài màu sắc của một động thái thách thức?

Có thể hiểu việc Bộ Quốc phòng Mỹ đã lập tức xác nhận rằng kế hoạch này được bắt đầu triển khai từ tháng 2 - ngay sau khi thành viên Ủy ban Quốc phòng và An ninh Hội đồng Liên bang (Thượng viện) Nga - nghị sĩ Frants Klinshevich đánh giá rằng đây “rõ ràng là một sự nhạo báng cộng đồng quốc tế”, còn Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Duma (Hạ viện Nga) Yuri Shvutkin khẳng định: “Mỹ đã vi phạm INF từ khi hiệp định đó vẫn còn hiệu lực” và Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoihu làm rõ: “Các quỹ phục vụ việc phát triển tên lửa tầm ngắn và tầm trung đã được duyệt chi trong ngân sách quốc phòng của Mỹ 1 năm trước khi rời INF” - như thế nào?

Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba 1962 - ký ức “toát mồ hôi” của nhân loại về nguy cơ hủy diệt trong chạy đua vũ trang thời Chiến tranh Lạnh.
Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba 1962 - ký ức “toát mồ hôi” của nhân loại về nguy cơ hủy diệt trong chạy đua vũ trang thời Chiến tranh Lạnh.

Hiện thực là như vậy. Trong khi Nga - quốc gia bị Mỹ cáo buộc là đã có những hành động vi phạm INF, để trở thành cái cớ chính đáng cho Mỹ rời bỏ thỏa thuận đó - liên tục cố gắng níu kéo và để ngỏ những cánh cửa đối thoại nhằm cứu vãn hiệp định thì Mỹ liên tiếp bước những bước rất xa khỏi bàn đàm phán. Có thể nói, Washington không bày tỏ chút thiện chí nào và có lẽ là cũng không hề có ý định chỉ gây sức ép để “bàn bạc lại” các điều khoản.

Tên lửa tầm trung đất đối đất Tomahawk mang đầu đạn hạt nhân đã không được sử dụng từ sau khi INF chính thức có hiệu lực năm 1988. Nhưng bây giờ, nó đã quay trở lại. Cho dù có thể trên lý thuyết, còn cần thêm nhiều thời gian để nó đủ khả năng vận hành suôn sẻ trên thực địa thì nó cũng đã quay trở lại.

Bài học từ lịch sử

Bóng dáng u ám của một cuộc cạnh tranh chết chóc giữa hai siêu cường quân sự hàng đầu thế giới đang khiến tất cả kinh hãi. Nói như người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng: “Việc Mỹ thử tên lửa hành trình tầm trung có thể kích hoạt một cuộc chạy đua vũ trang mới kéo theo việc gia tăng đối đầu quân sự, gây ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng đối với tình hình an ninh khu vực và quốc tế”.

Sẽ không một nền kinh tế nào trên thế giới không bị tác động bởi viễn cảnh ấy, khi những động thái răn đe luôn có khả năng vượt quá giới hạn. Và trong quá khứ, chính nước Nga cũng đã nhận được những bài học cay đắng từ một cuộc đua tương tự, ở thời Chiến tranh Lạnh. Nền kinh tế Liên Xô - mà Nga là quốc gia kế thừa - đã bộc lộ tất cả khiếm khuyết của mình sau một thời gian dài chạy đua vũ trang với Mỹ, để rồi thông qua những biến động xã hội cũng như dưới những đòn “tâm lý chiến” từ phương Tây, những khiếm khuyết ấy bị khuếch đại, trở thành không thể san lấp và đủ sức làm sụt toang cả những thành trì tưởng chừng vĩnh cửu.

Phải chăng, đây là một cái bẫy mà Washington giăng ra đối với Moskva? Phải chăng, vẫn luôn có những người mong muốn bối cảnh cũ lặp lại để bảo toàn vị thế đơn cực độc tôn - “thành phố trên đỉnh đồi” - của nước Mỹ?

Song, có lẽ, cũng chính là bởi bài học xương máu đó, phía Nga vẫn phản ứng rất có “chừng mực”. Một ngày sau khi Lầu Năm Góc công bố kết quả vụ thử tên lửa, Bộ Ngoại giao Nga vẫn khẳng định: “Nga sẽ không để mình bị cuốn vào một cuộc chạy đua vũ trang và vẫn sẽ không triển khai hệ thống tên lửa của mình nếu Mỹ không làm điều đó trước”. Nói cách khác, các nhà lãnh đạo nước Nga vẫn chờ đợi một “sự kiềm chế” từ phía Mỹ.

Vấn đề là liệu siêu cường số 1 thế giới có muốn dừng lại?

Ngày 21-8, Bộ Quốc phòng Mỹ thông báo chấp thuận hợp đồng trị giá 8 tỷ USD bán chiến đấu cơ cho Đài Loan, một hành động không hề “dễ chịu” đối với Trung Quốc.
Ngày 21-8, Bộ Quốc phòng Mỹ thông báo chấp thuận hợp đồng trị giá 8 tỷ USD bán chiến đấu cơ cho Đài Loan, một hành động không hề “dễ chịu” đối với Trung Quốc.

Phép thử cho thế giới

Câu trả lời là: Không!

Ngày 20-8,â một ngày sau khi công bố kết quả thử tên lửa, tại một cuộc họp của Quỹ Quốc phòng Dân chủ ở Washington, khi đề cập đến khả năng  sẵn sàng chiến đấu cũng như tiến trình hiện đại hóa quân đội Mỹ, đại diện Bộ Tư lệnh Lục quân Ryan D.McCarthy hé lộ rằng Lầu Năm Góc đang phát triển một loại tên lửa siêu thanh (bay nhanh gấp 5 lần vận tốc âm thanh) mang đầu đạn hạt nhân.

Tất nhiên, tuyên bố này, cũng như những hành động trước đó, vẫn luôn có thể được giới chức Mỹ diễn giải theo cách Tổng thống Mỹ Donald Trump đã sử dụng để xé bỏ INF: Vì Nga vi phạm các điều khoản của hiệp ước trước nên Mỹ cần thoát ly các điều khoản ấy để không phải chịu thiệt thòi trong việc bảo vệ các lợi ích cốt lõi của mình.

Có điều, hiện tại, thế giới đã phẳng đi rất nhiều so với những năm Chiến tranh Lạnh. Ngày 22-8, Nga và Trung Quốc đã cùng đề nghị Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc họp khẩn về kế hoạch thử và triển khai các tên lửa đất đối đất tầm trung của Mỹ. Những công cụ đáp trả phi quân sự như vậy đã được sử dụng. Và ở một khía cạnh nào đó, nó có tác dụng khích động tâm lý “bài Mỹ” nhiều hơn là việc Nga cũng sớm “mở kho” vũ khí răn đe đồ sộ của mình.

Thử tên lửa tầm trung gần như ngay lập tức sau khi rời INF, nước Mỹ thách thức không chỉ Nga, mà tất cả các kình địch.
Thử tên lửa tầm trung gần như ngay lập tức sau khi rời INF, nước Mỹ thách thức không chỉ Nga, mà tất cả các kình địch.

Trong sâu thẳm, đây là một phép thử cho ý nghĩa tồn tại của tổ chức quyền lực lớn nhất thế giới (trên lý thuyết). Liên Hiệp Quốc, từ trước đến nay, thường chỉ có thể đưa ra những lời kêu gọi chung chung và chỉ cần 1 thành viên thường trực Hội đồng Bảo an phủ quyết, mọi quyết định sẽ đều bị gác lại. Nhưng hiện tại, nước Mỹ đang đẩy mọi chuyện đến sát giới hạn, khi đòi hỏi sự phục tùng từ tất cả.

Chấp nhận trở lại với thế giới đơn cực, dịch chuyển theo quỹ đạo mà nước Mỹ quyết định, hay lên tiếng phản kháng để bảo vệ an ninh và ổn định nhằm phục vụ cho lợi ích của chính mình - những lựa chọn không hề dễ dàng.

Và ngay tại nước Mỹ, những lựa chọn cũng không hề rõ ràng. Sự cứng rắn được Nhà Trắng cũng như Lầu Năm Góc thể hiện khó có thể tách rời với những vận động chính trường Mỹ, khi cuộc đua tới ngôi tổng thống nhiệm kỳ tới xem như đã mở. Đương kim Tổng thống Mỹ đã giành được sự ủng hộ của đa số cử tri khi thể hiện mình là một con người cứng rắn và thực dụng (để toàn tâm toàn ý “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại” - (Make American great again, như slogan tranh cử). Ông cũng đã từng bị công kích tơi bời bởi những cáo buộc liên quan tới nước Nga.

Và bởi vậy, hiện tại, chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi một câu nói đùa của giới quan sát cũng vẫn luôn đúng, ở không ít khía cạnh: “Các vấn đề lớn của thế giới thường lại được quyết định tại chính trường Mỹ”. Cũng không nên quên, công nghiệp quốc phòng là ngành kinh tế “hốt bạc” đến mức độ nào...

Đông Phong

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?