Đâu là sứ mệnh đích thực của châu Âu?

Eo biển huyết mạch Hormuz lại dậy sóng. Nhưng, khác với những lần trong quá khứ, lần này, những ý tưởng mà nước Mỹ đưa ra dường như đang rơi vào sự thờ ơ của Liên minh châu Âu (EU) - những đồng minh truyền thống bên kia Đại Tây Dương.

“Không phải việc của chúng tôi!”

Nói đúng hơn thì sự thờ ơ đó được thể hiện bởi Ngoại trưởng Đức Heiko Mass. Song, bởi vì Đức chính là trái tim, là động lực, là đầu tàu của cả EU (bên cạnh Pháp) nên có thể xem quan điểm của Berlin nhiều khả năng cũng sẽ chính là những gì EU hướng tới.

Cuối tháng 7, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tin rằng các quốc gia từ các khu vực khác nhau trên khắp thế giới sẽ gia nhập một liên minh do Washington dẫn đầu, nhằm bảo vệ quyền tự do hàng hải quanh eo biển Hormuz - cửa ngõ thông từ “rốn dầu” Vùng Vịnh ra đại dương, cũng là nơi Iran luôn hăm dọa sẽ phong tỏa nếu bị dồn ép đến giới hạn cuối cùng.

Ngoại trưởng Đức Heiko Mass.
Ngoại trưởng Đức Heiko Mass.

Mối quan hệ Mỹ - Iran đang ngày càng trở nên tồi tệ và lời đề nghị về “sứ mệnh chung” ấy đã liên tục được Mỹ nhắc lại. Tuy nhiên, đến ngày 31-7, Ngoại trưởng Đức Heiko Mass khẳng định: Đức sẽ không tham gia sứ mệnh hải quân này, bởi “Chính phủ Đức cho rằng chiến lược của Mỹ trong việc gia tăng áp lực tối đa lên Iran là sai lầm”.

Đến ngày 5-8, ông nhắc lại, một cách rõ ràng và dứt khoát: “Hiện nay, nước Anh muốn gia nhập sứ mệnh của Mỹ. Nhưng chúng tôi sẽ không làm như vậy. Chúng tôi muốn một sứ mệnh của châu Âu”. Cũng theo ông, muốn triển khai một sứ mệnh như thế, vấn đề nhất thiết phải được Nghị viện châu Âu thông qua.

Sự hoài nghi đối với ý tưởng về liên minh hải quân mà Mỹ đưa ra đã được Đức thể hiện một cách nhất quán, từ đầu đến cuối. Với Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Đức Olaf Scholz, “mục tiêu của tất cả các chính trị gia có trách nhiệm là phải xem xét tình hình một cách thận trọng và tỉnh táo, để tránh rơi vào khủng hoảng lớn hơn”.

Với ông, đề nghị của Mỹ có thể sẽ kéo tất cả các bên vào một tình trạng xung đột dữ dội hơn và đó “không phải là một ý tưởng hay”. “Mềm mỏng” hơn một chút, Bộ Ngoại giao Đức từng “từ chối khéo” rằng quân đội Đức chưa sẵn sàng tham gia tuần tra hàng hải quanh eo Hormuz theo cách ấy. 

Pháp có lẽ sẽ bị giằng xé nhiều hơn. Cũng giống Anh, những sự ủng hộ dành cho các quyết định của Washington là “thói quen” của Paris từ xưa đến nay. Tuy nhiên, Berlin đã lên tiếng, một tiếng nói rất có trọng lượng của nền kinh tế lớn nhất cựu lục địa.

Nước Mỹ muốn gì?

Dĩ nhiên, những lý do công khai được nêu trong lời kêu gọi của Mỹ ,về việc thành lập liên minh hải quân ấy, cũng khá giàu sức thuyết phục. Tình trạng căng thẳng trên tuyến đường hàng hải xuyên qua eo biển yết hầu rộng 33km ấy đã và đang ảnh hưởng đến cơ chế vận hành của rất nhiều nền kinh tế, nghĩa là ảnh hưởng đến “túi tiền” của khá nhiều quốc gia trên thế giới. 

Nếu mọi chuyện tiếp tục xấu đi và nếu Iran quyết tâm phong tỏa hải trình này bằng mọi công cụ quân sự, nguy cơ nền kinh tế toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng nặng nề là có thật.

Song, sâu xa hơn và có lẽ là khách quan hơn, chúng ta nên lắng nghe phân tích của một nhà quan sát hàng đầu nước Nga - phó giáo sư Khoa học chính trị Alexander Perendzhiev của Đại học Tổng hợp kinh tế Nga: “Tất nhiên, đầu tiên, tuyên bố này là một phương pháp tác động tâm lý đến Iran. Ngoài ra, Mỹ cũng đang thăm dò quan điểm của các đồng minh, về việc liệu họ có sẵn sàng tham gia xây dựng một đội quân hay không. Người Mỹ cần phải nắm được vấn đề quan trọng này”.

Ông nhận định: “Những tuyên bố và nỗ lực tuần tra đã thực hiện trước đây không phải là tin mới. Trên thực tế, tôi nghĩ rằng, sẽ không có lực lượng nào đáng kể ngoài khơi Iran. Xuất khẩu dầu mỏ liên quan đến các tập đoàn lớn, đang kiểm soát nền kinh tế toàn cầu. Họ muốn sự ổn định, không cần đến leo thang căng thẳng".

Mùi thuốc súng trên eo biển Hormuz.
Mùi thuốc súng trên eo biển Hormuz.

Nói cách khác, liên minh hải quân đang được kêu gọi thành lập cũng chính là công cụ để Mỹ phá vỡ các chuẩn mực quốc tế vì lợi ích của mình, trong sự đồng thuận mà các thành viên tương lai biểu thị. Song song với điều đó, việc tạo lập một liên minh như vậy sẽ không chỉ gia tăng sức mạnh mà còn tiết kiệm được đáng kể các chi phí cho riêng nước Mỹ, khi có những thành viên khác san sẻ.

Hướng suy luận này khá tương thích với phong cách lãnh đạo thực dụng của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Hiện tại, những cuộc đấu khẩu trên chính trường Mỹ về các vấn đề liên quan đến ngân sách quốc phòng vẫn đang có thể bùng nổ bất cứ lúc nào, về bất cứ khoản gì (đặc biệt là khi đường đua đến Nhà trắng năm 2020 xem như đã mở).

Cũng chưa ai quên, ngay đối với các thành viên EU của Khối Hiệp ước quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO), Tổng thống Donald Trump từng chẳng ngại ngần chỉ trích rằng họ đã bắt nước Mỹ của ông phải cáng đáng quá nhiều chi phí và rằng, các thành viên ấy cần phải tỏ ra trách nhiệm hơn. Nghĩa là đóng góp nhiều tiền hơn.

Vẫn là câu chuyện cũ

Và trong bối cảnh áp lực gia tăng này, Iran sẽ phản ứng như thế nào? Giáo sư Perendzhiev khẳng định: “Iran sẽ thực hiện các biện pháp cứng rắn. Họ sẽ không để Mỹ nắm quyền kiểm soát eo biển Hormuz”. Đó là điều bắt buộc, bởi Hormuz là chủ quyền mang tính sinh tử của nước Cộng hòa Hồi giáo ấy.

Còn từ Tehran, chuyên gia Ahmed Mahdi “ngửa bài”: “Iran sẽ bảo vệ lợi ích của mình bằng cách cũng thu hút các đồng minh trong khu vực và trên toàn thế giới. Việc Nga không được Mỹ mời tham gia cho thấy: Tuyên bố về việc thành lập liên minh hải quân chỉ nhằm mục đích khuấy động bầu không khí. Người Mỹ thực ra không tìm kiếm an ninh hàng hải. Họ chỉ muốn gây sức ép với Iran".

Iran sẽ không dễ lùi bước.
Iran sẽ không dễ lùi bước.

Không có lý do gì để giới quan sát quốc tế châu Âu và nước Đức không nhìn thấu cục diện của ván cờ này. Có điều, đối với họ, dù rất đáng lưu tâm, chưa chắc những ảnh hưởng về lợi ích kinh tế khi bị mắc kẹt trong xung đột Washington - Tehran đã quan trọng hơn nhu cầu cân bằng chiến lược, nâng cao sức mạnh tự thân cũng như gia tăng tính độc lập trên bàn cờ địa chính trị thế giới.

Đức là thành viên nhóm P5+1 (Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp và Đức) ký thỏa thuận Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA) về vấn đề hạt nhân của Iran năm 2015. Đức cũng đã và đang sẵn sàng trở lại với một vị thế xứng đáng hơn: Thành viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

Thủ tướng Đức Angela Merkel từng phải nghe Tổng thống Mỹ Donald Trump nói những lời “trái tai” về trách nhiệm của EU. Bà, cũng như nhà lãnh đạo Pháp - Tổng thống Emmanuel Macron - cũng từng “ngọt nhạt” đến “hết nước hết cái” với ông chủ Nhà Trắng, rằng “một thỏa thuận không hoàn hảo còn hơn không có thỏa thuận nào”, trước khi ông Donald Trump tuyên bố rút khỏi JCPOA.

Tất cả những điều đó, cộng thêm chuyện chính các lãnh đạo quan trọng nhất của EU đã liên tục đề cập đến việc thành lập “Quân đội châu Âu” độc lập với NATO, khiến cụm từ “sứ mệnh của châu Âu” mà Ngoại trưởng Đức Heiko Mass sử dụng mang nhiều ẩn ý hơn. Nếu tham gia liên minh hải quân, hải quân Đức sẽ phải chịu sự chỉ huy của các đô đốc Mỹ.

Nếu tham gia liên minh, nước Đức sẽ gián tiếp bị xem là vẫn “tuân phục” và EU bị xem là vẫn lệ thuộc vào sự che chở của sức mạnh quân sự Mỹ. Nếu tham gia liên minh, xem như Đức cam kết sẵn sàng hy sinh các lợi ích (cả vô hình lẫn hữu hình) của mình trong các mối quan hệ hợp tác tái thiết Iran đang được triển khai, để phục vụ uy quyền Mỹ.

Điều đó, nếu muốn thực hiện, ít nhất cũng phải được đền đáp xứng đáng bằng những lợi ích khác. Mà dường như, chẳng tồn tại những khoản đền bù như thế...

Thiên Phong

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.