Đàm phán Mỹ-Iran bế tắc, thế giới chuẩn bị “kịch bản xấu”
Khác biệt ngày càng lộ rõ giữa Mỹ và Iran xung quanh chương trình hạt nhân của Tehran khiến tiến trình đàm phán bế tắc, dấy lên nguy cơ lệnh ngừng bắn sụp đổ và giao tranh bùng phát trở lại, kéo theo nhiều hệ lụy với an ninh Trung Đông.
Vài ngày sau khi Mỹ đưa ra đề xuất đàm phán mới với Iran gồm 14 điểm, đài truyền hình quốc gia Iran (IRIB) ngày 11/5 xác nhận Tehran đã gửi phản hồi chính thức tới Washington thông qua bên trung gian là Pakistan, trong đó yêu cầu Mỹ bồi thường chiến sự, công nhận chủ quyền của Iran với eo biển Hormuz và dỡ bỏ trừng phạt.
Mỹ bác bỏ đề xuất đàm phán của Iran. Ảnh: Reuters
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói Tehran không đòi hỏi Mỹ phải nhượng bộ. “Thứ duy nhất chúng tôi đòi hỏi là quyền hợp pháp của mình. Mọi điều khoản chúng tôi đưa ra đều hợp lý và hào phóng”, ông Baghaei phát biểu.
Đáp lại phản hồi nêu trên, Tổng thống Mỹ Donald Trump sáng 12/5 khẳng định những yêu cầu của Iran là “hoàn toàn không thể chấp nhận được” đối với Washington.
Tổng thống Trump cũng tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran, có hiệu lực từ ngày 8/4, đang “nguy kịch”. “Giống như khi bác sĩ bước vào và nói “Thưa ông, người thân của ông chỉ còn khoảng 1% cơ hội sống sót”, Tổng thống Trump ví von.
Theo New York Times, Mỹ đặt điều kiện tiên quyết cho mọi thỏa thuận với Iran là Tehran phải từ bỏ chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Baghaei cho biết việc thảo luận về chương trình hạt nhân chỉ có thể diễn ra “ở thời điểm thích hợp” sau khi Mỹ-Iran đạt thỏa thuận bước đầu.
Ngày 11/5, lãnh đạo Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) Mohammad Eslami tái khẳng định vấn đề công nghệ hạt nhân và làm giàu uranium không nằm trong chương trình nghị sự của bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ, vì Tehran tin rằng các cuộc đàm phán hiện chỉ nên tập trung vào việc chấm dứt xung đột khu vực.
Mỹ chưa nêu biện pháp để tiếp tục gia tăng sức ép với Iran nhằm đạt thỏa thuận. Reuters cho biết Mỹ ngày 11/5 đã áp đặt bổ sung các lệnh trừng phạt mới nhắm vào các cá nhân và tổ chức giúp Iran xuất khẩu dầu mỏ. Trước đó, Tổng thống Trump cảnh báo nối lại tấn công Iran nếu Tehran không đặt bút ký thỏa thuận.
Eo biển Hormuz chưa thể khơi thông do bất đồng Mỹ-Iran. Ảnh: Reuters
Từ Tehran, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người đứng đầu phái đoàn đàm phán của Iran với Mỹ ở Pakistan, tuyên bố nước này “đã chuẩn bị cho mọi phương án”. “Lực lượng vũ trang Iran sẵn sàng đáp trả mạnh mẽ bất kỳ hành động gây hấn nào đến mức các đối thủ sẽ phải bất ngờ”, ông phát biểu.
Giới quan sát nhận định, việc Mỹ và Iran lần lượt bác bỏ đề xuất đàm phán của đối phương cho thấy khác biệt quá lớn giữa hai bên. Đồng thời, đây là chỉ dấu eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch trung chuyển 1/5 dầu khí toàn cầu và một lượng lớn phân bón, tiếp tục chịu hai vòng phong tỏa do Iran và Mỹ áp đặt.
Từ khi chiến sự Mỹ-Iran nổ ra, vé máy bay, cước vận tải, giá phân bón và nhiều mặt hàng tăng chóng mặt. Dữ liệu của chương trình Phát triển Liên hợp quốc cho thấy, xung đột Trung Đông khiến 8,8 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói và gây thiệt hại kinh tế lên tới 299 tỷ USD cho khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
New York Times cho biết, nhiều quốc gia, nhất là các nước châu Á buộc phải tiếp tục chuẩn bị các phương án ứng phó dài hạn với hậu quả từ việc thiếu hụt nguồn cung năng lượng và phân bón do đàm phán Mỹ-Iran sụp đổ và xung đột tái bùng phát.
Tại Ấn Độ, quốc gia đông dân nhất thế giới, Thủ tướng Narendra Modi mới đây đã kêu gọi người dân tiết kiệm xăng dầu và phân bón. Kyodo ngày 12/5 đưa tin, Chính phủ Ấn Độ đang đẩy mạnh kế hoạch chuyển sang sử dụng khí đốt làm nhiên liệu cho khoảng 330 triệu hộ dân. Tuy nhiên, bước đi này khiến nguồn cung khí đốt dành cho các nhà máy sản xuất phân bón bị thu hẹp, kéo theo giá phân bón tăng mạnh.
Các nhà khí tượng cảnh báo hiện tượng El Nino trong năm 2026 có thể gây mưa ít hơn bình thường. Cộng với giá phân bón tăng, hoạt động sản xuất nông nghiệp tại Ấn Độ, quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, có thể chịu tác động tiêu cực.
Tại Đông Nam Á, nhiều nước tiếp tục ban bố thêm các chính sách khẩn cấp mới nhằm tiết kiệm năng lượng và hỗ trợ người dân thông qua giảm thuế, phí.
Trong khi đó, các nước vùng Vịnh cấp tập tăng cường năng lực phòng không để ứng phó với nguy cơ bị tập kích bằng máy bay không người lái (UAV). Ngày 10/5, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) xác nhận các khẩu đội phòng không của nước này một lần nữa được kích hoạt để đánh chặn UAV Iran. Đây là lần đầu tiên UAE bị tập kích bằng UAV kể từ khi lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran có hiệu lực.
Báo Mỹ: UAE từng tấn công Iran
Trong bài đăng gây bất ngờ ngày 12/5 (giờ Hà Nội), tờ Wall Street Journal (Mỹ) dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết, UAE từng tiến hành một cuộc tấn công vào một nhà máy lọc dầu của Iran trên đảo Lavan ở vịnh Ba Tư hồi đầu tháng 4/2026.
Khói bốc lên từ một cơ sở năng lượng của Iran sau khi trúng hỏa lực hồi đầu tháng 4/2026. Ảnh: Reuters
Vụ tấn công đã gây ra một đám cháy lớn và khiến phần lớn công suất của cơ sở này bị tê liệt, theo Wall Street Journal. Iran khi đó xác nhận nhà máy lọc dầu bị hư hại do “một cuộc tấn công của kẻ thù”, sau đó đáp trả bằng cách phóng tên lửa và UAV vào UAE, Kuwait.
Cả Iran và UAE đều chưa xác nhận thông tin của Wall Street Journal. Nguồn tin của Wall Street Journal khẳng định Mỹ hoan nghênh cuộc tập kích do UAE thực hiện.
Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.
Diễn đàn tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội đã chính thức khép lại sau hai ngày làm việc hiệu quả. Chia sẻ với phóng viên Báo CAND, các đại biểu quốc tế đều gửi lời chúc mừng tới Việt Nam tổ chức thành công sự kiện, khẳng định vai trò cầu nối chiến lược của nước chủ nhà trong thúc đẩy đối thoại, dự báo các xu hướng mới và định hình những giải pháp chung vì tương lai khu vực.
Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA) mới đây chính thức công bố đội hình phi hành đoàn cho chuyến bay vũ trụ Artemis III, sứ mệnh mang tính chất chuẩn bị cốt lõi trong bối cảnh nước này đang ráo riết lên kế hoạch đưa con người trở lại khám phá và chinh phục Mặt Trăng.
Israel đồng ý dừng phóng tên lửa vào mục tiêu trên lãnh thổ Iran sau khi nhận được yêu cầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trong khi đó, Iran cũng thông báo dừng tập kích Israel.
Các nhà lãnh đạo Anh, Đức và Pháp mới đây đã lên tiếng ủng hộ đề xuất tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm tìm kiếm một lệnh ngừng bắn. Đồng thời, các nước này nhấn mạnh châu Âu sẽ đóng vai trò chủ chốt trong bất kỳ tiến trình hòa bình nào.
Dù không dẫn tới một cuộc sơ tán thực sự, nhưng việc Trạm Vũ trụ Quốc tế phải kích hoạt quy trình trú ẩn khẩn cấp với các phi hành gia, đã thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Không chỉ phản ánh những rủi ro thường trực của hoạt động không gian, sự việc còn đặt ra bài toán ngày càng lớn về tuổi thọ của ISS, công trình đã vận hành liên tục hơn 25 năm và vẫn đang gánh vác nhiều sứ mệnh khoa học quan trọng của nhân loại.
Trong một diễn biến mang tính bước ngoặt, lãnh đạo Nga và Ukraine mới đây đã đưa ra những thông điệp mạnh mẽ về khả năng tiến tới một giải pháp ngoại giao trong bối cảnh cuộc xung đột đang bước sang năm thứ 5, cho thấy một cánh cửa đối thoại trực tiếp đang dần được hé mở.
Việc Israel nhất trí duy trì lệnh ngừng bắn ở Lebanon đã tháo gỡ trở ngại lớn nhất trong các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran, mở đường để hai nước tiến đến một thỏa thuận chấm dứt xung đột, mở cửa eo biển Hormuz.
Việt Nam không còn dừng lại ở quá trình hội nhập khu vực theo nghĩa truyền thống mà đang chuyển sang giai đoạn xây dựng những quan hệ đối tác sâu sắc hơn, hướng tới tương lai.
Pháp và Anh triển khai lực lượng đổ bộ rồi bắt giữ một tàu chở dầu khởi hành từ Nga trên Đại Tây Dương với lí do nó vi phạm lệnh trừng phạt của phương Tây, động thái bị Moskva gay gắt phản đối và khiến căng thẳng giữa các bên tăng nhiệt.
Việc quân đội Israel tiến vượt sông Litani ở miền Nam Lebanon đang được giới quan sát đánh giá là một trong những diễn biến quân sự đáng chú ý nhất kể từ cuộc chiến Israel - Hezbollah năm 2006. Động thái này không chỉ đánh dấu sự mở rộng đáng kể của chiến dịch quân sự Israel tại Lebanon mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột khu vực tiếp tục leo thang trong bối cảnh các nỗ lực ngừng bắn và đàm phán vẫn chưa đạt kết quả rõ ràng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu trước sự bùng phát dữ dội của chủng virus Ebola hiếm gặp tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Số ca nhiễm tăng gần gấp đôi chỉ trong hai ngày qua đã đặt khu vực này vào tình trạng báo động đỏ.
Tối 29/5, Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 đã chính thức khai mạc tại Singapore, thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chức an ninh, giới hoạch định chính sách và truyền thông toàn cầu. Tâm điểm vững chắc của phiên khai mạc năm nay chính là bài phát biểu dẫn đề quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Ngay sau khi kết thúc, bài phát biểu đã nhanh chóng trở thành tiêu điểm trên hàng loạt các trang báo lớn và kênh thông tấn uy tín quốc tế, nhận được sự đồng thuận và đánh giá rất cao từ dư luận chính trị thế giới.
Khởi nguồn từ một ý tưởng sơ khởi nhằm thiết lập kênh thảo luận quốc phòng đa phương tại châu Á - Thái Bình Dương sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Đối thoại Shangri-La đã trải qua chặng đường hơn hai thập kỷ để khẳng định vị thế là một trong những diễn đàn an ninh hàng đầu. Bước sang năm 2026, đối mặt với một môi trường chiến lược toàn cầu đầy biến động, diễn đàn tiếp tục thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế.
Triển vọng eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới, sắp được mở cửa trở lại đang tạo hiệu ứng tích cực trên thị trường toàn cầu, khi giới đầu tư kỳ vọng nguồn cung dầu khí sẽ nhanh chóng ổn định sau nhiều tuần gián đoạn vì xung đột Mỹ–Iran.
Nhiều nhà khoa học cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn mà những hiện tượng thời tiết từng bị xem là bất thường đang dần trở thành “trạng thái bình thường mới” của khí hậu toàn cầu. Các đợt nắng nóng cực đoan không chỉ gây sức ép lên y tế, năng lượng và giao thông, mà còn đe dọa an ninh lương thực, tăng trưởng kinh tế và khả năng thích ứng của nhiều quốc gia.
Israel tiến hành các cuộc tập kích dữ dội trên khắp miền Nam Lebanon, trong khi lực lượng Hezbollah cũng xác nhận tấn công lực lượng của Tel Aviv, khiến lệnh ngừng bắn do Mỹ bảo trợ có nguy cơ sụp đổ, đồng thời ảnh hưởng đến triển vọng đạt thỏa thuận giữa Washington - Tehran.
Không chỉ dừng ở những tuyên bố về một “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Đối thoại An ninh Bốn bên (QUAD) tại New Delhi ngày 26/5 cho thấy nhóm Bộ tứ đang nỗ lực chuyển từ đối thoại chiến lược sang hợp tác thực chất.
Trung Quốc mới đây đã phóng thành công tàu vũ trụ có người lái Thần Châu-23 đưa ba phi hành gia lên trạm không gian Thiên Cung, đánh dấu bước tiến mới trong chương trình chinh phục không gian đầy tham vọng của Bắc Kinh. Đáng chú ý, một trong ba phi hành gia dự kiến sẽ lưu trú trên quỹ đạo suốt một năm – thời gian dài nhất từ trước đến nay đối với một sứ mệnh không gian có người lái của Trung Quốc.
Ukraine cho rằng nước này xứng đáng trở thành thành viên đầy đủ của Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, các thành viên EU chủ chốt muốn quá trình gia nhập của Ukraine diễn ra đúng trình tự và chỉ sẵn sàng cấp cho Kiev tư cách "thành viên liên kết".