Cuộc chiến chống biến đổi khí hậu: Thời gian đã hết

Mức độ và tần suất của các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt ngày càng gia tăng là dấu hiệu cảnh báo: Dường như loài người đang thất bại trong cuộc chiến lớn nhất của mình.

"Chúng ta đã hết thời gian"

Khi các đại biểu tập trung tại Bonn, Đức đầu tháng 6/2023 để chuẩn bị cho cuộc đàm phán về khí hậu hằng năm vào tháng 11, nhiệt độ không khí bề mặt trung bình toàn cầu đã cao hơn 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, theo một báo cáo của Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus (C3S) thuộc Liên minh châu Âu (EU). Mặc dù trước đây, nhiệt độ trung bình tạm thời đã từng vượt ngưỡng 1,5°C vài lần trong lịch sử, nhưng đây là lần đầu tiên hiện tượng này được ghi nhận "trong vài ngày", bắt đầu từ ngày 1/6/2023.

Cuộc chiến chống biến đổi khí hậu: Thời gian đã hết -0
Hội nghị Bonn được kỳ vọng sẽ mở đường cho COP28 đang trở nên bế tắc.

Trong một bản báo cáo cũng được công bố ngay trước Hội nghị Bonn, Cơ quan Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết: Nhiệt độ bề mặt nước biển trung bình toàn cầu đạt 21°C vào cuối tháng 3 và duy trì mức nhiệt này trong suốt tháng 4 và tháng 5 vừa qua. Đây là mức nhiệt cao kỷ lục chưa từng được ghi nhận trước đó. Kèm theo thông tin này, các thống kê từ những dòng sông băng tại Bắc bán cầu đều suy giảm

Bà Annalisa Bracco, nhà khí hậu học tại Viện Công nghệ Georgia, giải thích thêm: "Đại dương có phản ứng rất chậm, vì nó tích tụ từ từ, nhưng cũng giữ nhiệt rất lâu". Khi biển ấm hơn, gió và mưa sẽ ít hơn, nhưng những trận bão sẽ mạnh hơn do chênh lệch nhiệt độ, những tác động sinh thái sẽ kéo dài. Thông tin rõ ràng như vậy cho thấy: Không phải những kỷ lục, mà điều xảy ra tiếp theo mới đáng sợ. Ngay trong nửa đầu năm 2023, chúng ta đã chứng kiến lũ lụt và hạn hán nghiêm trọng đồng thời tại nhiều khu vực trên thế giới. Còn "nhiệt độ kỷ lục" trở thành một cụm từ quen thuộc trên các bản tin thời tiết khắp nơi.

Năm 2015, các quốc gia trên thế giới đã đồng ý với mục tiêu cố gắng giữ mức tăng nhiệt độ trung bình dài hạn trong khoảng 1,5°C cho tới tới cuối thế kỷ này. Nhưng, với những số liệu mới nhất thu được, hiện có 66% khả năng nhiệt độ trung bình hằng năm sẽ vượt ngưỡng 1,5°C trong ít nhất một năm từ nay đến 2027, theo dự đoán của Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO). Một dự đoán tương tự năm 2016 (năm nóng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử) thì khả năng này chỉ là dưới 33%. Những con số đơn giản cho thấy chúng ta đang "thua" trong nỗ lực làm chậm lại mức tăng nhiệt chung toàn cầu. Giáo sư Sarah Perkins-Kirkpatrick, nhà khí hậu học tại Đại học New South Wales của Australia, khẳng định: "Chúng ta đã hết thời gian".

Những cuộc họp và những lời hứa...

Hơn 5.000 đại biểu từ 200 quốc gia đã tập trung tại Bonn, Đức trong thời gian từ ngày 5 đến 15/6, tại Hội nghị tham vấn thường niên của Liên hợp quốc về khí hậu. Đây được coi là "phép thử" về khả năng thành công của các cuộc đàm phán ở Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 28 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP28) sẽ diễn ra cuối năm nay tại Dubai, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Cuộc chiến chống biến đổi khí hậu: Thời gian đã hết -0
Những trạng thái thời tiết khắc nghiệt đang ngày càng trở nên quen thuộc.

Thế nhưng, màn chào hỏi hoành tráng của ông Sultan Al Jaber, người sẽ dẫn dắt các cuộc đàm phán về khí hậu với vai trò là chủ tịch của COP28 lại trở thành tâm điểm tranh cãi đầu tiên, khi ông này đồng thời giữ vai trò giám đốc điều hành của Công ty Dầu mỏ quốc gia Abu Dhabi (ADNOC). Một công việc xung đột lợi ích với vị trí ở COP28 mà ông sẽ đảm nhiệm.

Hội nghị tại Bonn cũng mất định hướng ngay từ đầu, khi "không diễn ra theo bất kỳ chương trình nghị sự nào được các cơ quan thường trực của COP đề xuất trước đó, mặc dù các bên đã có nhiều tháng thảo luận kể từ COP27 ở Ai Cập", trích nguyên văn bài phát biểu khai mạc hội nghị của ông Nabeel Munir, Chủ tịch Ban Bổ trợ về thực hiện của Liên hợp quốc.

Ông Simon Stiell, Thư ký điều hành Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) cố gắng "giảm nhẹ" mức độ nghiêm trọng khi cho rằng "đây là điều không mong muốn, nhưng không phải hiếm xảy ra".

Ông cho rằng cuộc gặp tại Bonn sẽ thiết lập nền tảng kỹ thuật cho các quyết định chính trị về khí hậu tại COP28.

Song, chính tại COP27, khi hơn 80 quốc gia trên thế giới nhất trí kêu gọi loại bỏ dần việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch, lại có những quốc gia khác như Saudi Arabia và Trung Quốc hối thúc Ai Cập loại bỏ đề xuất trên khỏi văn kiện cuối cùng. Những xung đột như vậy đã khiến cho các thỏa thuận toàn cầu đi vào bế tắc.

Ở góc nhìn khác, Quỹ bồi thường tổn thất và thiệt hại, một sáng kiến của Liên minh châu Âu (EU) - từng được ca ngợi khi ra mắt tại COP27 - sau nửa năm vẫn chưa thể hoạt động vì thiếu những "điều khoản chi tiết". Tổng thống Pháp Emmanuel Macron mới đây đã phải đứng ra điều hành Hội nghị thượng đỉnh về Hiệp ước tài chính toàn cầu mới" tại thủ đô Paris trong ngày 22 và 23/6, với mong muốn mở được nút thắt cho bản kế hoạch này. Nhưng, lại một lần nữa tất cả những gì thu được sau cuộc gặp vẫn chỉ là "những lời hứa".

Khi những bản báo cáo, những hội nghị diễn ra "đều như cơm bữa", chúng ta có thể thấy được sức ép từ quá trình biến đổi khí hậu đã lớn đến mức nào. Tuy nhiên, vấn đề muôn thuở vẫn đang lặp lại: Lời nói và hành động, đáng tiếc, không phải lúc nào cũng đi liền với nhau.

Và hy vọng?

Theo thời gian, khi biến đổi khí hậu ngày càng trở nên nghiêm trọng, giới nghiên cứu đã lên tiếng. Theo đó "sự thiếu động lực đáng lo ngại" trong các cuộc đàm phán trở thành mối lo lớn nhất trong cả hai vấn đề chính: Nhiên liệu hóa thạch và tài chính.

Cuộc khủng hoảng kinh tế đang diễn ra khiến cho các chính phủ trên thế giới trở nên dè dặt hơn với những sự chuyển đổi. Những loại năng lượng hóa thạch chính như dầu mỏ hay than đá đã được sử dụng nhiều hơn trong thời gian gần đây, vì giá thành rẻ. Những tiến bộ khoa học, những cuộc chuyển đổi cũng như sự hợp tác hoàn cầu thiếu đồng bộ khiến quá trình loại bỏ năng lượng hóa thạch trở nên đầy trắc trở. Cuộc khủng hoảng năng lượng ở các nước đang phát triển gần đây cho thấy sự thất bại của các quốc gia này, khi không thể gánh được chi phí trong công cuộc chuyển đổi. Trong khi đó, những "cam kết khổng lồ" đến từ các nước giàu bị trì hoãn liên tục.

Nhiệm vụ giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu luôn phức tạp bởi sự chia rẽ về địa chính trị và kinh tế. Khi Nhóm các nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7) họp mặt ở Hiroshima, Nhật Bản vào giữa tháng 5/2023, một tuyên bố kêu gọi đẩy mạnh chuyển sang năng lượng tái tạo, không carbon, bảo vệ môi trường... đã được đưa ra rất "hoành tráng". Nhưng, nguồn tài chính trị giá 100 tỷ USD mà các quốc gia G7 đã hứa từ COP27 vẫn chưa được các chính phủ này phê duyệt. Cuộc đàm phán về khí hậu giữa Mỹ và Trung Quốc - hai quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới - vẫn bị trì hoãn...

Ông Li Shuo, cố vấn chính sách toàn cầu tại Tổ chức Hòa bình xanh, một trong những diễn giả tham gia tại Bonn, nhận xét: "Những cuộc đàm phán rất tách biệt với những gì đang diễn ra bên ngoài tòa nhà hội nghị ở Bonn và tôi rất thất vọng vì điều đó". Chính ông Li, khi được hỏi về COP28, cũng chia sẻ: "Chúng ta đang thực sự đi đến thời điểm của sự thật... Tôi hy vọng rằng sự thật tuyệt đối sẽ giúp chúng ta thay đổi". Sự thật thì vẫn diễn ra hằng ngày, trên nhiệt kế, nhưng các nhà lãnh đạo thế giới thì đang quên mất hoặc... lờ đi.

Mới đây, ông John Kerry, đặc phái viên về khí hậu của Chính phủ Mỹ thông báo sẽ đến Trung Quốc để khởi động lại quá trình đối thoại song phương vào cuối tháng 7. Chúng ta hy vọng trong cuộc gặp, đại diện hai nước sẽ mang theo bản cập nhập nhiệt độ kỷ lục trong tháng 6 tại chính thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc và những đợt nắng nóng khắc nghiệt ập đến Mỹ thời gian qua, để đặt chúng vào chương trình nghị sự...

Tử Uyên

Các tin khác

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran đã khép lại 110 ngày xung đột khốc liệt. Tuy nhiên, ngừng bắn không đồng nghĩa với việc những hệ lụy của cuộc chiến kết thúc. Đằng sau tiếng súng là những thành phố tan hoang, hàng nghìn thương vong và những dư chấn kinh tế đang lan rộng vượt xa khu vực Trung Đông.

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Tiếng súng đã lắng xuống, những siêu tàu chở dầu đầu tiên đã quay trở lại eo biển Hormuz và Trung Đông đang bước vào giai đoạn hậu chiến. Tuy nhiên, chương trình hạt nhân Iran, tình hình Lebanon và tương lai của eo biển Hormuz vẫn là những bài toán chưa tìm được lời giải cuối cùng, có thể quyết định thành bại của Bản ghi nhớ Islamabad trong thời gian tới.

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Hội đồng nhân dân TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng trên địa bàn thành phố. Theo đó, thành phố hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với cá nhân thuộc hộ nghèo có đăng ký “nơi cư trú” hoặc “nơi ở hiện tại” trên phần mềm quản lý VNeID thuộc địa bàn TP Hà Nội do UBND cấp xã xác nhận và chịu trách nhiệm.

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Cuộc chiến kéo dài 3 tháng đầu năm 2026 giữa một bên là liên minh Mỹ - Israel và một bên là Cộng hòa Hồi giáo Iran đã đẩy thế giới tới bờ vực cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện và nguy cơ bùng nổ chiến tranh tổng lực tại Trung Đông. Giữa cơn bão lửa, sự xuất hiện của Pakistan trong vai trò kiến trúc sư trưởng cho thỏa thuận hòa bình đã đem đến cho chúng ta góc nhìn mới đầy thú vị về cách mà một quốc gia có thể góp phần xoay chuyển cục diện địa chính trị quốc tế.

Sân khấu chính trị và thể thao

Sân khấu chính trị và thể thao

Ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới World Cup 2026 đang diễn sôi động, thu hút sự quan tâm của người hâm mộ khắp thế giới. Nhưng, không chỉ là một sự kiện thể thao, giải đấu này còn trở thành sân khấu lớn mà ở đó giới thể thao và chính trị đã bắt tay giữa những mâu thuẫn và lợi ích.

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Bản sắc nhân văn của báo chí trong kỷ nguyên AI

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều từng khiến báo chí lo lắng về sự tồn tại của chính mình. Máy in làm thay đổi cách phổ biến tin tức. Phát thanh và truyền hình từng được dự báo sẽ khiến báo in biến mất. Internet làm rung chuyển toàn bộ mô hình vận hành truyền thống của các tòa soạn. Và, giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại tiếp tục đặt ra câu hỏi rằng, liệu báo chí và những người làm báo có còn thật sự cần thiết khi máy móc có thể viết, tổng hợp và sản xuất nội dung với tốc độ vượt xa con người?

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Niềm vui bóng đá làm lộ mặt trái xã hội Pháp

Tối 30/5/2026, người dân Paris vỡ òa sau chiến thắng nghẹt thở của đội bóng Paris Saint-Germain (PSG) tại đấu trường châu lục. Nhưng, thay vì một lễ ăn mừng xúc động, những thanh niên Paris lại biến nó thành một cơn ác mộng bạo lực với gạch đá và bom xăng.

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

El Nino “đổ thêm dầu vào lửa”

Trong lúc thế giới vẫn chưa nguôi lo ngại trước những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ, một cảnh báo mới từ Liên hợp quốc lại phủ thêm bóng đen lên bức tranh khí hậu toàn cầu. Hiện tượng El Nino được dự báo sắp quay trở lại với cường độ mạnh, có nguy cơ cộng hưởng với xu thế nóng lên toàn cầu để đẩy Trái đất bước vào giai đoạn thời tiết cực đoan hơn trong những năm tới.

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Pháo đài Beaufort và bước ngoặt chiến lược của Israel

Gần 3 thập kỷ sau khi rút khỏi Lebanon, quân đội Israel một lần nữa kiểm soát pháo đài Beaufort - vị trí từng là biểu tượng của cuộc chiến kéo dài giữa Tel Aviv và Hezbollah. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của Israel, đồng thời kéo theo những hệ lụy khôn lường với người Lebanon và an ninh khu vực.

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trung Đông chuyển động khi ảo ảnh Mỹ tan biến

Trong một thời gian ngắn, những cuộc tấn công nhằm vào các đô thị, trung tâm lọc hóa dầu lớn và cả các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã làm thế giới phải có cái nhìn khác hoàn toàn về vấn đề an ninh khu vực. Sự bất lực của chiếc ô an ninh Mỹ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tự định đoạt vận mệnh bằng tư duy tự cường và đa phương hóa.

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Xung đột Trung Đông: Loanh quanh trong bế tắc

Ngày 4/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei, nếu hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, trên thực tế, đàm phán song phương Mỹ - Iran vẫn đang chìm trong bế tắc. Bên cạnh đó, kết quả của nó cũng sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến của các cuộc thương thảo Israel - Hamas cũng như Israel - Lebanon.

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Dấu ấn nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những ngày cuối tháng 5/2026, diễn ra liên tiếp nhiều sự kiện ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo thông lệ, mỗi năm Đối thoại Shangri-La sẽ mời diễn giả là nguyên thủ một quốc gia có uy tín phát biểu dẫn đề. Năm 2026, vinh dự này thuộc về người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với chủ đề: “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu dẫn đề này giành được sự quan tâm, đồng tình và hoan nghênh của lãnh đạo các nước cũng như dư luận quốc tế...

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Kỳ 1: Lai lịch một kế hoạch ngầm

Trong suốt 10 năm (1960 - 1970), CIA và Cơ quan Tình báo Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã huấn luyện và tung ra miền Bắc hàng trăm gián điệp biệt kích cùng cả trăm tấn vũ khí, lương thực. Đây được coi là cuộc chiến ngầm quy mô lớn nhất sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Tuy nhiên, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng An ninh nhân dân phối hợp với lực lượng Quân đội đã tiêu diệt, bắt sống hầu hết số gián điệp biệt kích này, không những thế còn sử dụng “trò chơi nghiệp vụ” khi dùng điện đài của địch, do chính các gián điệp biệt kích bị bắt thực hiện để cung cấp tin giả cho chỉ huy ở Sài Gòn theo ý đồ của ta.

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Phán quyết bị đảo ngược: Khi công lý Mỹ khoác áo thương vụ

Một trong những vụ truy tố tội phạm kinh tế quốc tế lớn nhất lịch sử vừa khép lại không phải bằng một phán quyết của bồi thẩm đoàn, mà bằng một bức thư ngắn gọn từ các công tố viên liên bang tại Brooklyn khi Bộ Tư pháp Mỹ chính thức rút toàn bộ cáo buộc hình sự đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani.

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành tử huyệt

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiến trình số hóa toàn cầu đang tạo ra một thực thể quyền lực mới: những trung tâm dữ liệu. Không còn thuần túy là hạ tầng kỹ thuật thương mại, các "kho báu số" này đã trở thành điểm trọng yếu và nhạy cảm bậc nhất trên bản đồ địa chính trị.

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

Công chính sở hữu trí tuệ vì danh dự quốc gia

LTS: Sau 22 năm Việt Nam tham gia Công ước Berne, lần đầu tiên Việt Nam có một vụ khởi tố đình đám liên quan đến vi phạm bản quyền âm nhạc. Nhưng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) trong âm nhạc chỉ đơn thuần loanh quanh ở chỗ chiếm dụng các quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức khác. Vi phạm SHTT cũng không chỉ tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật đơn thuần. Nó đang là một trì trệ cũ cần phải được xóa bỏ vì sự phát triển và hơn hết, vì danh dự quốc gia…

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Kinh tế thế giới định hình một cuộc khủng hoảng mới

Nối tiếp Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), ngày 20/5 vừa qua, đến lượt Liên hợp quốc chính thức hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn biến phức tạp, những kịch bản tồi tệ nhất dường như vẫn còn chưa thể đo lường hết.

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Quan hệ song phương Mỹ - Trung: Phá lớp băng cũ để kiến tạo cục diện mới

Trên thực tế, chuyến công du cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15/5 chưa đạt được bất cứ bước đột phá nào về những vấn đề gai góc nhất còn tồn tại giữa hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, như thuế quan, sở hữu trí tuệ, công nghệ hay xung đột Trung Đông. Song, những diễn biến tiếp nối đang dần củng cố nhận định chung của giới quan sát quốc tế: Ít nhất, cuộc tiếp xúc này đã mang tới những xung lực mang tính chất "phá băng", để từ đó dần tái định hình một cục diện mới.