Chúng ta có dám công khai kết quả “xét nghiệm”?

Một câu hỏi rất lớn của người dân bây giờ là: liệu chúng ta có dám công khai căn bệnh của chúng ta lâu nay không? Liệu chúng ta có dám "xét nghiệm" thực sự cơ thể xã hội Việt Nam ở mọi lĩnh vực bây giờ không? 

Bác Trần Thị Thơm (Linh Trường, Thanh Hóa) cùng một số bạn đọc khác: Trên các phương tiện thông tin đại chúng thời gian qua có phản ánh về tình trạng cán bộ thôn, xã lạm thu tiền đóng góp của người dân ở rất nhiều xã ở Thanh Hóa như Hải Lộc, Hưng Lộc (huyện Hậu Lộc), Thiệu Công (huyện Thiệu Hóa), hay ở xã Trường Sơn (huyện Nông Cống),…

Rất nhiều hộ dân sinh sống tại Thanh Hóa đang rất bức xúc vì đã nhiều năm nay người dân các xã này đã phải oằn mình gánh hàng chục khoản thu khác nhau, trong đó có những khoản thu rất vô lý suốt một thời gian dài. Sau khi báo chí và các phương tiện truyền thông vào cuộc, câu chuyện bê bối này mới được đưa ra ánh sáng và tạo làn sóng bức xúc trong dư luận.

Trước sự việc nghiêm trọng này, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc phải lập tức yêu cầu UBND tỉnh Thanh Hóa khẩn trương kiểm tra, làm rõ nội dung báo phản ánh; nếu có việc thu các loại phí, đóng góp của người dân sai quy định của pháp luật, phải hủy bỏ và hoàn lại cho dân, đồng thời xử lý nghiêm các vi phạm; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 5-9-2016. Đó là một tín hiệu đáng mừng về việc phản ứng và xử lý của Chính phủ, và người dân vẫn đang chờ sự sửa sai đến đâu, sự nghiêm minh xử lý đến đâu,…

Nhưng câu hỏi: Vì sao hàng bao lâu nay người nông dân ở Thanh Hóa bị lạm thu như vậy vẫn không lãnh đạo nào hay biết (xin lưu ý Thanh Hóa chính là địa phương có lượng cán bộ xã đông nhất nước). Nếu không có báo chí, họ bấu víu vào đâu? Không lẽ, công tác thanh tra, kiểm tra bị tê liệt, quan liêu đến thế ư? Chúng tôi vẫn không thể nào giải đáp được. Chúng tôi được xin lắng nghe ý kiến của nhà báo?

Nhà báo Minh Đức: Thưa bác Trần Thị Thơm, khi đọc lá thư của bác cũng như theo dõi báo chí gần đây nói về tình trạng cán bộ thôn, xã lạm thu tiền đóng góp của người dân ở rất nhiều xã ở Thanh Hóa như Hải Lộc, Hưng Lộc (huyện Hậu Lộc), Thiệu Công (huyện Thiệu Hóa), hay ở xã Trường Sơn (huyện Nông Cống)... thì tôi có thể nói rằng: những địa phương mà bác đề cập ở trên không phải là những hiện tượng hy hữu.

Nếu chúng ta đi đến từng địa phương để lắng nghe người dân phản ảnh và kiểm tra sổ sách liên quan đến những khoản mà người dân phải đóng góp thì chúng ta sẽ không khỏi "bàng hoàng" nhận ra hai điều: thứ nhất, chuyện lạm thu khá phổ biến. Thứ hai, chuyện lạm thu này đã có hàng chục năm nay.

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Như vậy, sẽ nhiều người đặt câu hỏi: "Chuyện lạm thu khá phổ biến và kéo dài trong hàng chục năm nay nhưng sao đến bây giờ chúng ta mới biết?". Một câu hỏi quan trọng nhưng thật đau lòng khi trả lời. Đồng thời còn những câu hỏi khác. Tôi xin đưa lần lượt từng câu hỏi và câu trả lời của cá nhân tôi như sau:

Câu hỏi 1: Vì sao lại có chuyện lạm thu?

Câu trả lời: Vì ở những nơi lạm thu, chính quyền địa phương đã không thực thi chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho nông dân. Vì chính quyền địa phương ở những nơi đó cửa quyền, hống hách và chỉ nghĩ đến quyền lợi cá nhân mình chứ không hề nghĩ đến quyền lợi người dân. Lạm thu cũng chỉ là một trong những hình thức và cách thức  tham ô, tham nhũng của những người có chức quyền mà thôi.

Câu hỏi 2: Vì sao chuyện lạm thu diễn ra lâu như thế mà bây giờ chúng ta mới đặt vấn đề?

Câu trả lời: Trước hết vì người dân không dám lên tiếng tố cáo chính quyền địa phương mình đã làm sai. Việc tố cáo chính quyền hay cá nhân cán bộ lãnh đạo địa phương có những hành động tham ô, tham nhũng, lạm quyền, ức hiếp người dân luôn là nguy cơ đối với cuộc sống của người dân. 

Một hiện thực cho thấy khi một người dân lên tiếng tố cáo những sai lầm của chính quyền thường bị quy vào tội gây rối hoặc đôi khi bị quy là có hành động chống đối chính quyền. Nguy hiểm hơn nữa có những nơi lãnh đạo địa phương đe dọa những ai tố cáo sự sai trái của chính quyền là "chống lại Đảng". 

Chính điều này đã gây nên nỗi sợ hãi cho hầu hết người dân khi muốn lên tiếng. Lý do khác là đời sống dân chủ của chúng ta là một con đường quá hẹp không phải ai cũng có thể đi qua cái khe hẹp dân chủ ấy. Và báo chí cho dù có nhận được các văn bản tố cáo cũng không thể đưa ra công khai như bây giờ.

Câu hỏi 3: Tại sao chính quyền thôn, xã vi phạm chính sách của Đảng và Nhà nước đối với nông thôn và nông dân như vậy mà chính quyền huyện hoặc chính quyền tỉnh, thành phố không có ý kiến gì?

Câu trả lời: Vì không ít chính quyền huyện và tỉnh hay thành phố cũng rất quan liêu, cũng rất cửa quyền và không vì lợi ích của người dân. Bởi thế mà hầu hết những gì mà chính quyền huyện, tỉnh, thành phố nghe được từ cấp dưới của mình là những báo cáo sai sự thật nhưng họ lại thỏa mãn. Chủ nghĩa thành tích và quyền lợi cá nhân cũng như sự an toàn cái "ghế" của họ đã làm cho tính nghiêm minh của pháp luật mất đi quá nhiều hiệu lực. 

Trong lúc đó, chính quyền huyện và tỉnh hay thành phố lại chẳng hề lắng nghe ý kiến và ngay cả lời kêu cứu của người dân. Hơn nữa, nếu có nhận ra những sai lầm của cá nhân hay tập thể chính quyền cấp dưới thì chính quyền cấp trên cũng... cho qua hoặc rút kinh nghiệm mà rút kinh nghiệm trong rất nhiều trường hợp là một trong những thái độ vô trách nhiệm nhất. Chính những điều đó đã thực sự làm cho người dân, những người luôn đấu tranh cho lẽ phải và cho sự trong sạch của chính quyền và xã hội bị nhụt chí và thất vọng.

Nhưng cho đến bây giờ, đời sống dân chủ đã cho phép người dân có thể lên tiếng công khai về những sai lầm của chính quyền địa phương cùng với sự hỗ trợ đắc lực của báo chí và mạng xã hội.

Những tuyên bố của mới đây Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc như  "phát súng" mở màn cho việc đấu tranh làm rõ những sai sót và vi phạm của các cơ quan của Chính phủ cũng như cụ thể những vi phạm của các địa phương ở Thanh Hóa. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng đã công khai thừa nhận lâu nay chính quyền chỉ bắn súng chỉ thiên chứ chưa hề nhằm trúng đích. 

Quả thực, những phát súng "chỉ thiên" đã được bắn quá nhiều lâu nay nhưng chẳng có tác dụng gì. Vì có ai mà sợ những phát súng bắn lên trời vô thưởng vô phạt nữa. Người dân cũng chán chẳng muốn nghe những phát súng chỉ thiên ấy.

Trong khi người dân rất mừng vì sự kiên quyết của các đồng chí lãnh đạo đất nước trong những ngày tháng gần đây thì người dân cũng "hồi hộp" và cả lo lắng chờ đợi để thấy được sự kiên quyết đó có trở thành hiện thực hay không?. 

Một câu hỏi rất lớn của người dân bây giờ là: liệu chúng ta có dám công khai căn bệnh của chúng ta lâu nay không? Liệu chúng ta có dám "xét nghiệm" thực sự cơ thể xã hội Việt Nam ở mọi lĩnh vực bây giờ không? Nếu chúng ta không dám "xét nghiệm" thì không bao giờ chúng ta thấy được căn bệnh thực sự của chúng ta. 

Và khi có kết quả "xét nghiệm" rồi, chúng ta có dám công khai kết quả "xét nghiệm" không? Nếu không thì chúng ta sẽ không bao giờ đi đến đâu cả và chúng ta sẽ chết vì những căn bệnh đó.

M.Đ.

Các tin khác

Những con đường quanh co bên hàng rào đá

Èze - xứ sở của đá

Nói tới nước Pháp, người ta thường trầm trồ trước những kiến trúc tráng lệ luôn thách thức vượt thời gian. Nhưng ẩn sau vẻ hào nhoáng ấy, vẫn có những ngôi làng cổ giữ được nét đẹp nguyên sơ, mà nếu đặt chân đến, du khách như lạc vào một vùng ký ức xưa cũ. Èze chính là một trong những ngôi làng đó.

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

"Đến Ý rồi mới cảm nhận được rằng chỉ một ánh nhìn thôi cũng như đã đi qua ngàn năm lịch sử". Có người lại nói nước Ý ngày nay giống như một bức tranh thêu hai mặt tuyệt mỹ. Một mặt là những lâu đài, cung điện, nhà thờ và đền đài, lăng tẩm cổ xưa, mang hơi thở ngàn năm bên cạnh các hồ lớn, dòng sông; một mặt lại là ánh đèn điện rực rỡ của thành phố hiện đại đang không ngừng chuyển động.

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.