Chủ nghĩa cảm xúc nhìn từ bầu cử Mỹ

Gần 45 năm trước, một người đàn ông Hàn Quốc từng hứa hẹn sẽ đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại. Đó là Sun Myung Moon, vị lãnh tụ tôn giáo với số phận kỳ lạ, đầy bê bối nhưng cũng đầy vinh quang.

Tại sân vận động Yankee, trước 45.000 người hôm ấy, Moon sang sảng nói những tế bào của đất nước này đang phân rã và ông chính là vị bác sĩ được gửi gắm tới sửa chữa những lầm lạc ấy, chống lại quỷ Satan và dựng xây nơi đây thành một hình mẫu của thiên đường.

Nửa thế kỷ sau, một vị tổng thống cũng hứa hẹn đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại - ông Donald Trump. Và giờ đây, ta phải nhìn nhận một điều: dù được ghét hay được thích, “chủ nghĩa Trump” đã trở thành một thứ cuồng giáo, giống như những người từng phụng hiến cho Sun Myung Moon.

Dưới thời ông Donald Trump, nước Mỹ trở lại với những giá trị mà nó từng muốn thay thế.
Dưới thời ông Donald Trump, nước Mỹ trở lại với những giá trị mà nó từng muốn thay thế.

Sau bầu cử nhiều ngày, trên tài khoản Twitter của mình, ông vẫn tuyên bố dõng dạc bằng dòng chữ in hoa: TÔI ĐÃ THẮNG CUỘC BẦU CỬ. Ông lặp đi lặp lại điều đó, rằng kết quả bầu cử chính thức không giống với truyền thông đưa tin, rằng có gian lận bầu cử, rằng ông không chấp nhận thua và ông đòi kiện.

Theo một khảo sát, có đến 68% những người bầu cho đảng Cộng hòa hay nghiêng về phe Cộng hòa nghĩ kết quả bỏ phiếu không công bằng. Thế nên, họ càng bất bình hơn và càng yêu Trump hơn.

Có một đoạn video dài 7 phút phỏng vấn những người cuốn vào vòng xoáy hấp lực của ông Donald Trump và khi được hỏi lí do, hầu như họ đều trả lời cùng một ý. Đó là họ thấy ông lắm điều nhưng ông chân thật, không có sự chuẩn bị tính toán và ông thực sự tin vào điều ông nói. Những chính trị gia thực thụ cũng lắm điều nhưng sự chỉn chu, tròn trịa, sạch sẽ của họ giả tạo biết bao và người ta thì đã chán nghe những lời hoa ngôn xảo ngữ. So về điểm ấy, sự thô kệch của ông Trump lại có vẻ đáng để thèm muốn.

“Chúng ta đâu có bầu ra một cái máy, chúng ta sẽ bầu ra một con người, cho nên người đó có thể phát ngôn những thứ ta không đồng tình. Và khi ông ấy nói những thứ rõ ràng là sai, tôi cho rằng ông ấy còn nhiều điều để học hỏi thêm, cũng giống như chúng ta vậy”, một công dân cho biết.

Kể từ sau Ronald Reegan, ông Donald Trump là người đầu tiên vươn lên từ vị trí ngôi sao giải trí đến chức vị điều hành đất nước. 14 năm trời, ông ở trên tivi phòng khách của hàng triệu triệu người, khán giả đã quen được thấy ông sa thải nhân viên trên truyền hình, cũng đã thấy ông ở bên những người đẹp bốc lửa trong cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ.

Với những người này, nhiệm kỳ tổng thống của ông giống như “mùa” tiếp theo của show truyền hình thực tế họ yêu thích. Người ta xem “Next Top Model” vì tò mò cách tạo nên một siêu mẫu, xem “The Apprentice” vì tò mò cách tạo nên một doanh nhân thành đạt, vậy thì họ bầu cho ông Trump vì tò mò cách tạo nên một vị tổng thống?

Ông Trump không bao giờ tỏ ra khiêm tốn. Sun Myung Moon tự khẳng định mình là người vĩ đại nhất từng sống trên đời, vĩ đại hơn Phật Thích Ca, hơn Moses... Ông Trump thì nghĩ ông được tín nhiệm hơn Abraham Lincoln - tổng thống vĩ đại nhất trong lịch sử đảng Cộng hòa. Lincoln đã giải phóng nô lệ? Với ông Trump thì thành tựu đó cũng rất đáng khen nhưng chưa là gì so với những thành tựu của ông.

Ông cũng chẳng ngại ngần “thổ lộ” rằng: “Không ai có thể giỏi hơn tôi về quân sự”, “Tôi biết rõ về ISIS hơn mọi vị tướng”, “Tôi biết rõ về những thứ luật thuế má phức tạp kia hơn bất cứ ai từng chạy đua vào chức tổng thống và tôi là người duy nhất có khả năng sửa chữa chúng”, “Không ai từng làm được nhiều thế trong 2 năm đầu nhiệm kỳ. Không một ai. Không một ai”.

Nói chung, theo lời ông thì ông là một người biết nhiều lĩnh vực, ông là người duy nhất. Cựu Chủ tịch đảng Cộng hòa từ năm 2009-2011 Michael Steel so sánh việc mọi người cố gắng bám lấy những tư tưởng của ông cũng giống như việc họ khăng khăng từ chối đeo khẩu trang vậy. Họ sẵn sàng mạo hiểm chính mình bất chấp logic và lý tính thông thường.

Ông Trump hoàn toàn biết mình đang làm gì và đang nhắm đến ai. Bạn biết đấy, “một lời nói dối nói ra một lần thì vẫn là một lời nói dối nhưng nói ra một nghìn lần thì nó sẽ trở thành sự thật”, Joseph Goebbels, nhân vật khét tiếng từng là Bộ trưởng Bộ Giác ngộ quần chúng và tuyên truyền chủ nghĩa phát xít, đã đúc kết về “bí kíp” nhồi sọ thành công của mình như thế.

Về những thành quả của mình, trong 4 năm tại vị, ông Donald Trump đã khởi sự những điều mà không ai nghĩ một vị Tổng thống Mỹ của thập niên thứ hai thế kỷ 21 lại làm, tuyên chiến kinh tế trực diện với Trung Quốc, tuyên bố biến đổi khí hậu là trò lừa đảo, không muốn dây dưa gì đến chiến tranh ở nước ngoài nữa, tỏ ra khinh thường những đồng minh “đầu gối tay ấp” lâu năm, rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP, rút khỏi Hiệp ước giải trừ vũ khí hạt nhân INF với Nga.

Là một nhà kinh doanh, ông đem tư duy của việc quản lí một đế chế với mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận tối đa để quản lí một đất nước với vô vàn mục tiêu khác ngoài kinh tế. Nhưng, giờ đây, khi ông đã làm những điều không tưởng trên, người Mỹ đã biết rằng, những điều đó là có thể. Dù tới đây, ông Joe Biden có chiến thắng thì điều đó cũng không đảm bảo rằng ông có thể quét sạch những niềm tin mới mà “chủ nghĩa Trump” đã tạo ra.

Chẳng hạn, ông Trump không muốn phí sức cho việc đem quân đi thực hiện những thứ được coi là nghĩa vụ quốc tế để duy trì sức ảnh hưởng và sự hiện diện của đất nước mình. Quan điểm bàng quan của ông đi ngược lại hoàn toàn nguyên lý xây dựng quyền lực bấy lâu nay của nước Mỹ. Quan điểm ấy có thể không tốt đối với nước Mỹ ở tầm vĩ mô nhưng ở tầm vi mô, nó lại tốt với hàng ngàn người không muốn phải lao mình đến những nơi nguy hiểm. Và bất cứ vị tổng thống nào sau ông cũng sẽ phải đối diện với sự thật rằng, chủ nghĩa Trump phù hợp với quyền lợi của rất rất nhiều người.

Ông Trump đã nhận được số phiếu bầu nhiều hơn bất cứ ứng viên nào của đảng Cộng hòa trong lịch sử. Và số lượng phiếu bầu dành cho ông vào năm 2020 còn nhiều hơn vào năm 2016, bất chấp tất cả những gì đã diễn ra, bất chấp 1.000 người Mỹ chết vì COVID-19 vào ngày bầu cử.

Số lượng người ủng hộ ấy có thể không đủ lớn để giữ ông ở lại Nhà Trắng nhưng đủ lớn để chủ nghĩa Trump tạo ra nhiều ảnh hưởng. Chủ nghĩa Trump chắc chắn vẫn sẽ chưa qua đi, nó vẫn còn đó, mà có khi, nó mới chỉ đang bắt đầu.

Hiền Trang

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...