Chạy đua ngoại giao để cứu vãn lệnh ngừng bắn Iran – Mỹ trước hạn chót

Các nỗ lực trung gian nhằm chấm dứt xung đột tại Iran từng đứng trước nguy cơ sụp đổ chỉ vài giờ trước thời hạn chót, theo các nhà ngoại giao của Pakistan, trước tình hình đó, Islamabad đã tiến hành một chiến dịch ngoại giao khẩn cấp xuyên đêm, giúp đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời và mở đường cho đối thoại trực tiếp giữa Washington và Tehran.

Vài giờ trước khi tối hậu thư của Tổng thống Mỹ Donald Trump hết hạn, Pakistan, bên trung gian đàm phán tích cực trong những ngày qua, đưa ra một đề xuất. Đây là thành quả của nỗ lực mà Pakistan triển khai suốt nhiều tuần sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran bùng phát ngày 28/2.

Quốc gia Tây Á này sở hữu lợi thế để trở thành cầu nối hóa giải xung đột, bởi Pakistan là một trong những bên hiếm hoi còn duy trì được quan hệ với cả Mỹ và Iran.

Chạy đua ngoại giao để cứu vãn lệnh ngừng bắn Iran – Mỹ trước giờ G -0
Tổng thống Trump từng đưa ra hạn chót để Iran chấp nhận thỏa thuận. Ảnh minh họa Reuters. 

Reuters trích dẫn nguồn tin cho biết, tình hình trở nên đặc biệt nghiêm trọng sau khi Iran tiến hành một cuộc tấn công vào cơ sở hóa dầu của Arab Saudi tại Jubail, khiến Riyadh phản ứng gay gắt và đe dọa phá vỡ nhiều tuần đàm phán hậu trường vốn đã rất mong manh. Diễn biến này khiến toàn bộ tiến trình trung gian đứng bên bờ đổ vỡ.

Trong bối cảnh thời hạn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra đang cận kề, các quan chức Pakistan đã khẩn trương triển khai nỗ lực “phút chót” nhằm truyền đạt thông điệp giữa Tehran và Washington. Trước đó, ông Trump ấn định hạn chót 20 giờ ngày 7/4 để Iran chấp nhận thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz, cảnh báo rằng nếu giao tranh tiếp diễn trong đêm, hậu quả có thể “xóa sổ cả một nền văn minh”.

Chiến dịch ngoại giao khẩn cấp của Pakistan bao gồm các cuộc tiếp xúc trực tiếp với nhiều nhân vật cấp cao của các bên liên quan, trong đó có Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và chỉ huy cấp cao Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Ahmad Vahidi.

Theo một số nhà ngoại giao Pakistan, các cuộc đàm phán diễn ra trong nhiều giờ “căng thẳng đến nghẹt thở”, khi tiến trình đứng trước nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn. Tuy nhiên, vào thời điểm then chốt, Iran đã chấp nhận một lệnh ngừng bắn tạm thời không kèm điều kiện tiên quyết, đồng thời đồng ý bước vào các cuộc đàm phán.

Trong suốt đêm, cả giới lãnh đạo dân sự và quân sự Pakistan đã duy trì liên lạc liên tục với các quan chức cấp cao của Mỹ, Iran, Arab Saudi cũng như các bên liên quan khác. Đáng chú ý, chỉ vài phút trước khi Tổng thống Trump công bố đột phá ngoại giao, ông đã có cuộc điện đàm với Tổng tư lệnh quân đội Pakistan, Thống chế Asim Munir.

Cân bằng lợi ích và áp lực đa chiều

Một trong những yếu tố then chốt giúp đạt được thỏa thuận là nỗ lực của Pakistan trong việc cân bằng lợi ích giữa các bên. Trong khi Islamabad bày tỏ “sự tức giận mạnh mẽ nhất từ trước đến nay” đối với Iran về cuộc tấn công nhằm vào Arab Saudi – quốc gia có hiệp ước phòng thủ chung với Pakistan – thì đồng thời nước này cũng yêu cầu Washington kiềm chế các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Iran.

Theo các nguồn tin, phía Iran khẳng định cuộc tấn công vào cơ sở hóa dầu tại Jubail là hành động đáp trả một cuộc không kích trước đó của Israel nhằm vào một cơ sở tương tự trên lãnh thổ Iran. Tehran nhấn mạnh rằng họ không thể tham gia đàm phán nếu các cuộc tấn công như vậy tiếp diễn.

Pakistan đã chuyển thông điệp tới Washington rằng các hành động quân sự của Israel đang làm suy yếu nỗ lực hòa giải và có thể khiến Tehran từ chối ngồi vào bàn đàm phán. Chỉ sau khi nhận được cam kết từ phía Mỹ rằng Israel sẽ kiềm chế, Islamabad mới có thể thuyết phục Iran chấp nhận lệnh ngừng bắn vô điều kiện.

Tuy nhiên, theo một số nguồn tin, Israel ban đầu phản đối việc đạt được thỏa thuận với Iran, cho rằng các biện pháp quân sự có thể mang lại lợi ích lớn hơn trong việc làm suy yếu lãnh đạo Tehran. Dù vậy, cuối cùng Israel vẫn đồng ý ủng hộ quyết định của Mỹ.

Chạy đua ngoại giao để cứu vãn lệnh ngừng bắn Iran – Mỹ trước giờ G -0
Một chiếc thuyền đang neo đậu ngoài khơi tỉnh Musandam, Oman, nhìn ra eo biển Hormuz, ngày 8/4. Ảnh Reuters. 

Trong một bài phát biểu trên truyền hình, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nước này chưa đạt được toàn bộ mục tiêu, song có thể hoàn thành thông qua một thỏa thuận Mỹ - Iran hoặc bằng cách nối lại chiến dịch quân sự, đồng thời cảnh báo rằng Israel vẫn “đặt tay trên cò súng”.

Đàm phán căng thẳng, “không ai ngủ”

Khoảng nửa đêm 7/4 theo giờ địa phương, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã kêu gọi tất cả các bên tuân thủ lệnh ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho tiến trình hòa bình. Động thái này được mô tả là bước đi phối hợp nhằm “khóa chặt” thỏa thuận, sau khi các bên đã đồng thuận về nguyên tắc.

Các cuộc trao đổi trong đêm tập trung vào một đề xuất gồm 15 điểm của Mỹ, xoay quanh hai vấn đề cốt lõi: hình thức thực thi lệnh ngừng bắn và các tham số của tiến trình đàm phán.

Iran đã đưa ra một số yêu cầu, bao gồm việc công nhận chủ quyền đối với eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược – cũng như quyền phát triển năng lượng hạt nhân và thiết lập các thỏa thuận quốc phòng song phương trong khu vực. Tuy nhiên, các nhà trung gian đã cố gắng định hướng đàm phán tránh xa những vấn đề có thể gây xung đột ngay lập tức.

Theo thông báo từ Nhà Trắng, các cuộc đàm phán dự kiến bắt đầu vào ngày 11/4 tới, với phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng sự tham gia của Đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner. Phía Iran dự kiến do Ngoại trưởng Abbas Araqchi và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf dẫn đầu.

Giới chuyên gia cho rằng thách thức lớn nhất trong toàn bộ tiến trình là thuyết phục Iran chấp nhận lệnh ngừng bắn mà không đưa ra điều kiện tiên quyết.

Nỗ lực phút chót của Pakistan đạt kết quả khi chỉ còn khoảng 90 phút trước hạn chót. Khi Tổng thống Trump công bố lệnh ngừng bắn và Thủ tướng Sharif gửi lời mời chính thức tới các phái đoàn, mặt trời gần như đã mọc trên bầu trời Islamabad, khép lại một đêm ngoại giao căng thẳng chưa từng có.

Phát biểu tại cuộc họp nội các, Thủ tướng Shehbaz Sharif nhấn mạnh: “Chúng tôi đã làm việc suốt cả đêm. Nếu ghi lại thành một cuốn sách, đó sẽ là bài học lớn cho quốc gia này và các thế hệ mai sau về việc không bao giờ từ bỏ, ngay cả trong những tình huống tưởng chừng vô vọng nhất”.

Diễn biến này được đánh giá là bước ngoặt quan trọng, giúp tạm thời hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông, đồng thời mở ra cơ hội cho một tiến trình đàm phán toàn diện hơn giữa Mỹ và Iran trong thời gian tới.

Duy Tiến (Theo Al Jazeera, Reuters)

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.