Châu Âu sẽ tự bảo vệ mình như thế nào?

Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, hàng chục cuộc gặp gỡ cấp cao của các nhà lãnh đạo châu Âu đã được tiến hành với cùng một chủ đề "an ninh châu Âu". Khi vấn đề sát sườn trở nên nóng bỏng, chúng ta hiểu rằng châu Âu cũng không còn yên bình nữa.

An ninh châu Âu trước bối cảnh mới

Tình hình an ninh châu Âu đang trải qua nhiều biến động trong bối cảnh ông Donald Trump tái đắc cử Tổng thống Mỹ. Khác với những vị tổng thống trước đây của nước Mỹ thường giữ vững cam kết an ninh cho châu Âu, ông Donald Trump với chủ trương "Nước Mỹ trên hết" đã khiến mối quan hệ giữa Mỹ và châu Âu trở nên căng thẳng hơn. Ông yêu cầu các nước châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng, giảm phụ thuộc vào Mỹ trong các vấn đề an ninh, đồng thời cân nhắc lại vai trò của Mỹ trong liên minh quân sự Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Với việc sống hàng chục năm qua dưới cái "ô an ninh" của nước Mỹ, những thay đổi căn bản này đã tạo áp lực lớn đối với các quốc gia châu Âu trong việc tự chủ hơn về an ninh, nhất là trong bối cảnh khu vực đang vô cùng phức tạp.

Ở biên giới phía Đông châu Âu, cuộc xung đột ở Ukraine vẫn chưa kết thúc. Đà tiến của quân đội Nga làm gia tăng mối lo của các nước Đông Âu về nguy cơ đối đầu trực diện với Nga. Việc ông Trump giảm cam kết hỗ trợ Ukraine không chỉ khiến Ukraine rơi vào tình thế khó khăn hơn mà còn khiến châu Âu lo lắng về những lời hứa của Mỹ về đảm bảo an ninh. Cùng với đó, châu Âu đang đối mặt với làn sóng nhập cư gia tăng do xung đột ở Trung Đông và châu Phi. Kết hợp với các mối đe dọa khủng bố từ các nhóm cực đoan, tình hình an ninh nội bộ càng trở nên phức tạp.

Châu Âu sẽ tự bảo vệ mình như thế nào? -0
Thượng đỉnh NATO sẽ được triệu tập trong tháng 12 để bàn thảo về tình hình an ninh của khối.

Thực tế khó khăn này đang thúc đẩy Liên minh châu Âu (EU) xem xét lại chiến lược quốc phòng của mình. Nhiều nhà lãnh đạo châu Âu, đặc biệt là Pháp và Đức, đã kêu gọi xây dựng một "Liên minh Quốc phòng châu Âu" độc lập, giảm sự phụ thuộc vào NATO và Mỹ. Nhưng, không phải tất cả các quốc gia châu Âu đều có cùng quan điểm về việc đối phó với Nga hay giảm phụ thuộc vào Mỹ. Sự chia rẽ giữa các nước trong khu vực ngày càng lộ rõ, đặc biệt giữa các nước lớn như Đức, Pháp với các nước nhỏ hơn ở Đông Âu. Điều này đẩy các nước châu Âu đến một tình thế khó khăn khi vừa phải tìm cách thích nghi với sự dịch chuyển trong chính sách của đồng minh quan trọng nhất là Mỹ, vừa phải tìm ra tiếng nói chung trong nội bộ có nhiều chia rẽ.

Những cuộc họp khẩn cấp

Để đáp ứng tình huống thay đổi nhanh chóng, chỉ trong thời gian ngắn chưa đến một tháng kể từ khi ông Donald Trump tuyên bố đắc cử Tổng thống Mỹ hôm 6/11/2024, các nhà lãnh đạo châu Âu đã liên tiếp có những cuộc gặp đáng chú ý để thảo luận về tình hình an ninh khu vực.

Đầu tiên là Hội nghị thượng đỉnh EU bất thường được tổ chức tại Brussels, Bỉ ngày 10/11/2024. Mục đích của cuộc gặp nhằm đánh giá tác động chiến thắng của ông Trump đối với an ninh châu Âu. Cuộc họp đã bàn thảo về nguy cơ Mỹ giảm hỗ trợ quân sự cho Ukraine, cân nhắc kế hoạch tăng cường chi tiêu quốc phòng của EU cũng như thảo luận về việc mở rộng vai trò của "Cơ chế Quốc phòng và An ninh châu Âu" (PESCO).

2 ngày sau, 12/11, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã đến Paris để gặp riêng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thảo luận về các nhu cầu tăng cường hỗ trợ Ukraine, đẩy mạnh sản xuất quốc phòng và thúc đẩy hợp tác công nghiệp quốc phòng xuyên Đại Tây Dương. Cuộc gặp này bắt đầu chuỗi công du một loạt nước châu Âu trong khối của nhà lãnh đạo NATO từ Latvia, Hungary tới Thổ Nhĩ Kỳ,... chỉ trong thời gian ngắn sau đó.

Châu Âu sẽ tự bảo vệ mình như thế nào? -0
Cuộc gặp quan trọng giữa Tổng thư ký NATO và Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump hé lộ nhiều thay đổi quan trọng.

Hội nghị thượng đỉnh Đức - Pháp cũng được tổ chức ở Paris hôm 20/11 nhằm tìm tiếng nói chung giữa hai cường quốc lớn nhất của EU. Cuộc gặp đã thảo luận về khả năng xây dựng một liên minh quốc phòng châu Âu độc lập, trong đó nhấn mạnh tới tăng cường hợp tác phát triển vũ khí, đề xuất sáng kiến "Lực lượng phản ứng nhanh châu Âu" cũng như đưa ra cam kết hỗ trợ các nước Đông Âu trong việc tăng cường khả năng tự vệ.

Bên cạnh đó còn có hàng loạt những hội nghị liên quan như Hội nghị EU về Ukraine và năng lượng tổ chức tại Vienna (Áo) hôm 25/11 nhằm đánh giá tình hình Ukraine và nguy cơ khủng hoảng năng lượng mùa đông, hay cuộc gặp giữa Anh và EU tại London (Anh) hôm 28/11 nhằm tái khẳng định vai trò của Anh trong việc hỗ trợ an ninh châu Âu. Hội đồng NATO - Ukraine cũng được triệu tập hôm 26/11 để thảo luận về tình hình an ninh tại Ukraine. Nhưng, đáng chú ý nhất là việc Tổng thư ký NATO bay đến Florida gặp ông Trump hôm 23/11 vừa qua.

Cuộc gặp đã hé lộ những thông tin mới khiến châu Âu "rúng động" như việc ông Trump đề xuất tăng ngân sách quốc phòng của các nước châu Âu thuộc NATO lên 3% GDP (từ mức kiến nghị 2% hiện nay) để đảm bảo ô an ninh của Mỹ. Sau những cuộc gặp này, NATO cũng thông báo sẽ triệu tập Hội nghị thượng đỉnh bất thường trong tháng 12/2024 bất chấp thượng đỉnh NATO vừa được tổ chức cách đây không lâu. Đây sẽ là hội nghị cực kỳ quan trọng nhằm điều chỉnh chiến lược của NATO sau những thay đổi chính sách của Mỹ.

Hai cuộc gặp khác cũng đã được các nhà lãnh đạo EU lên kế hoạch. Vào tháng 1/2025, ngay sau lễ nhậm chức của ông Trump, Hội đồng châu Âu tổ chức cuộc họp đặc biệt tại Brussels để thảo luận về chính sách quốc phòng. Còn tới tháng 3/2025, Hội nghị Thượng đỉnh EU tại Berlin sẽ tập trung vào vấn đề tăng cường ngân sách quốc phòng. Những hội nghị này nhằm cụ thể thông báo mới đây của Chủ tịch Ủy ban châu Âu, bà Ursula von der Leyen: "Chúng ta cần xây dựng một hệ thống phòng thủ độc lập hơn bao giờ hết".

Những nghị trình gấp gáp trong thời gian ngắn của các nhà lãnh đạo châu Âu về cùng một vấn đề "an ninh châu Âu" như hiện nay là chưa có tiền lệ, phản ánh lo ngại của các lãnh đạo châu Âu trước những thay đổi nhanh chóng.

Vậy, châu Âu cần thay đổi như thế nào?

Trong các cuộc họp gần đây, các lãnh đạo châu Âu tập trung vào 3 vấn đề chính. Đầu tiên là an ninh khu vực bao gồm cả năng lượng. Cuộc xung đột Nga - Ukraine không chỉ là mối lo lắng thường trực đối với các nước Đông Âu có chung đường biên giới với Nga và Ukraine mà còn đe dọa trực tiếp tới nguồn cung năng lượng của châu Âu. Việc tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế và giảm phụ thuộc vào khí đốt Nga tiếp tục là ưu tiên được đưa ra thảo luận.

Trong khi đó, việc Mỹ không còn duy trì một cam kết đủ mạnh với châu Âu đang làm tăng áp lực quốc phòng với các quốc gia khu vực. Tăng chi tiêu quốc phòng là không thể tránh khỏi nhưng điều đó buộc các quốc gia thành viên phải tính toán lại ngân sách của mình. Đức và Pháp đang dẫn đầu trong việc thúc đẩy sáng kiến Quỹ Quốc phòng chung EU như một cách để bù đắp thiếu hụt và tự chủ trong nội bộ khối. Dù vậy, các nước châu Âu vẫn phải đưa Mỹ vào mọi cuộc bàn thảo an ninh của mình. Việc tìm cách "hiểu" được những đòi hỏi của Tổng thống đắc cử Donald Trump vẫn là vô cùng cần thiết.

Trước những thách thức hiện tại, châu Âu đã chủ động đề ra một định hướng chiến lược mới. Theo ông Josep Borrell, đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại, châu Âu cần "một lực lượng quân sự thống nhất với sự hợp tác mạnh mẽ hơn giữa các thành viên". Việc tự chủ hơn về quốc phòng sẽ kết hợp với kết nối sâu hơn với các nước ngoài NATO để đảm bảo một mạng lưới an ninh rộng lớn hơn.

Chuyên gia quốc phòng Michael Clarke từ Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) nhận định: "EU đang chuyển mình để đảm bảo an ninh nội khối, nhưng cần phải nhanh hơn". Thống kê từ NATO cho thấy, trong năm 2024, chỉ có 7 quốc gia EU đạt mức chi tiêu quốc phòng 2% GDP, nhưng con số này dự kiến tăng lên 15 quốc gia vào cuối năm 2025. Giờ có lẽ họ sẽ phải tính đến con số 3% mà ông Trump mới đề cập.

Châu Âu đang ở bước ngoặt quan trọng trong lịch sử an ninh của mình. Trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn, sự tự chủ về quốc phòng không chỉ là mục tiêu mà còn là điều kiện bắt buộc để bảo vệ hòa bình và ổn định khu vực. Việc ông Donald Trump quay trở lại Nhà Trắng chỉ đẩy nhanh tốc độ của quá trình chuyển đổi này chứ không làm thay đổi nó. Về mặt bản chất, châu Âu phải tự bảo vệ được chính mình, bằng mọi cách.

Tử Uyên

Các tin khác

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi sáng kinh hoàng 11/9/2001, loạt hồ sơ vừa được giải mật cho thấy những cảnh báo về Osama bin Laden và al-Qaeda đã xuất hiện từ nhiều năm trước vụ tấn công, đồng thời hé lộ những hệ lụy về sức khỏe mà người dân New York và lực lượng cứu nạn phải đối mặt trong nhiều năm về sau.

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Ngày 18/8, Đặc phái viên Mỹ về Syria kiêm nhiệm Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cảnh báo: Một sự cố quân sự ngoài ý muốn nào đó hoàn toàn có thể nhanh chóng khiến tình hình khu vực vượt khỏi tầm kiểm soát. Gần 2 năm sau ngày cựu Tổng thống Syria Bashar Al Assad rời khỏi Damascus, khoảng trống quyền lực vẫn chưa thể được lấp đầy, trong khi nguy cơ về sự xuất hiện của cuộc chiến mới lại một lần nữa bùng lên.

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Gần một tháng sau làn sóng người di cư ồ ạt tràn từ Morocco vào vùng lãnh thổ hải ngoại Ceuta của Tây Ban Nha, châu Âu vẫn loay hoay với bài toán khó: kiểm soát biên giới mà không vượt qua những giới hạn pháp lý, nhân đạo và chính trị, dù các diễn ngôn từ Brussels có vẻ đã cứng rắn
hơn.

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Từ một phán quyết của tòa án bị bóp méo trên mạng xã hội, những hình ảnh được diễn giải sai lệch và tin đồn lan rộng, hàng chục nghìn người đã đổ về Ceuta trong vài giờ cuối tháng 7, tạo ra một cuộc khủng hoảng tại biên giới Tây Ban Nha - Morocco.

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Trong gần nửa thế kỷ, thông qua những thỏa thuận về dầu mỏ, tài chính và hợp tác quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông đã dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ để tập trung phát triển kinh tế. Nhưng, một thỏa thuận quân sự mới được ký vào những ngày đầu tháng 8 này đang làm thay đổi tất cả, mở ra một giai đoạn mới, khi các quốc gia trong khu vực muốn tự bảo đảm an ninh của chính mình.

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Độc lập và tự do là những giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi con người. Không có dân tộc nào có thể phát triển bền vững nếu không có quyền tự quyết đối với vận mệnh của mình; cũng không có xã hội tiến bộ nếu con người không được sống trong môi trường hòa bình, an toàn, có quyền làm chủ và điều kiện phát triển toàn diện. Đối với Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được hình thành, hun đúc và bảo vệ qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 5/8/2026, Bộ Công an tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng “Đề án Phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới”. Đề án là sự cụ thể hóa, triển khai thiết thực việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

LTS: Trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an nhân dân (CAND) đứng trước yêu cầu phải phát triển theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống CAND, Chuyên đề ANTG Cuối tháng trân trọng giới thiệu bài viết của Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND về vấn đề này.

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý, mà là cách cộng đồng gọi những cá nhân gây dựng ảnh hưởng trên mạng xã hội bằng hình ảnh đầu gấu đầu mèo, xăm trổ ngang tàng, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, các mối quan hệ hoặc công khai chửi bới người khác bằng những lời lẽ rất vô văn hóa... Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam một loạt "giang hồ mạng" như: Khánh "Sky", Hồ Văn Khoa, “Vua Quạt” Trần Đình Tiệp, vợ chồng Huấn “Hoa Hồng”, vợ chồng Phú Lê, “Tế điên" Nam Định thời gian gần đây khiến số "giang hồ mạng" khác có vẻ lo ngại sẽ tới lượt mình nên đã tìm cách thay đổi nội dung. Mạng xã hội vì thế cũng đỡ rác hẳn.

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Giữa lúc dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt bởi xung đột Mỹ-Iran, một huyết mạch hàng hải khác của thế giới đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Căng thẳng Houthi - Arab Saudi tái bùng phát, cùng những cảnh báo cứng rắn từ Tehran, đang đặt eo biển Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn tiếp theo, có thể đẩy cú sốc năng lượng vượt khỏi Trung Đông, lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu.

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Trong nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, câu hỏi thường trực đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có lẽ vẫn luôn là: Liên minh này có còn lý do để tồn tại? Thực tế thách thức lớn nhất hiện nay với một tổ chức an ninh phòng thủ 77 tuổi đời là có thể thích nghi với một thế giới nơi cạnh tranh giữa các cường quốc trở thành trạng thái thường trực, hàng loạt cuộc khủng hoảng phủ bóng không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, và thậm chí là cả sức ép từ những tranh luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng hay các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Nghị sĩ Andy Burnham chính thức được xác nhận là lãnh đạo Công đảng và trở thành Thủ tướng thứ 7 của Vương quốc Anh chỉ trong một thập niên. Với những cải cách đầy tham vọng, liệu người đàn ông đến từ Manchester này có thể tái định hình nền chính trị Anh sau một chuỗi khủng hoảng kéo dài hay không?

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran một lần nữa đẩy khu vực Vùng Vịnh vào trạng thái bất ổn kéo dài. Dù không phải là các bên trực tiếp khởi phát xung đột, nhiều quốc gia Arab lại đang hứng chịu những tổn thất về an ninh, kinh tế và chiến lược.

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran đã khép lại 110 ngày xung đột khốc liệt. Tuy nhiên, ngừng bắn không đồng nghĩa với việc những hệ lụy của cuộc chiến kết thúc. Đằng sau tiếng súng là những thành phố tan hoang, hàng nghìn thương vong và những dư chấn kinh tế đang lan rộng vượt xa khu vực Trung Đông.

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Tiếng súng đã lắng xuống, những siêu tàu chở dầu đầu tiên đã quay trở lại eo biển Hormuz và Trung Đông đang bước vào giai đoạn hậu chiến. Tuy nhiên, chương trình hạt nhân Iran, tình hình Lebanon và tương lai của eo biển Hormuz vẫn là những bài toán chưa tìm được lời giải cuối cùng, có thể quyết định thành bại của Bản ghi nhớ Islamabad trong thời gian tới.

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Hội đồng nhân dân TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng trên địa bàn thành phố. Theo đó, thành phố hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với cá nhân thuộc hộ nghèo có đăng ký “nơi cư trú” hoặc “nơi ở hiện tại” trên phần mềm quản lý VNeID thuộc địa bàn TP Hà Nội do UBND cấp xã xác nhận và chịu trách nhiệm.

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Cuộc chiến kéo dài 3 tháng đầu năm 2026 giữa một bên là liên minh Mỹ - Israel và một bên là Cộng hòa Hồi giáo Iran đã đẩy thế giới tới bờ vực cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện và nguy cơ bùng nổ chiến tranh tổng lực tại Trung Đông. Giữa cơn bão lửa, sự xuất hiện của Pakistan trong vai trò kiến trúc sư trưởng cho thỏa thuận hòa bình đã đem đến cho chúng ta góc nhìn mới đầy thú vị về cách mà một quốc gia có thể góp phần xoay chuyển cục diện địa chính trị quốc tế.

Sân khấu chính trị và thể thao

Sân khấu chính trị và thể thao

Ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới World Cup 2026 đang diễn sôi động, thu hút sự quan tâm của người hâm mộ khắp thế giới. Nhưng, không chỉ là một sự kiện thể thao, giải đấu này còn trở thành sân khấu lớn mà ở đó giới thể thao và chính trị đã bắt tay giữa những mâu thuẫn và lợi ích.

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.